Milyonlarca ev kadınına emeklilik yolu açıldı: Primleri devlet ödeyecek!

Ülke ekonomisinin ve aile yapısının en önemli ancak görünmeyen temel taşı olan ev içi emek, yeni düzenlemeyle yasal bir statüye kavuşturulmaya hazırlanıyor. SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın detaylarını paylaştığı 40 maddelik yasa teklifi, ev kadınlarının emekliliğinden ev hizmetlerinde çalışanların iş güvencesine kadar ezber bozan yenilikler barındırıyor.

EVDEKİ GÖRÜNMEZ EMEK KAYIT ALTINA ALINIYOR

İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, mevcut iş mevzuatımız yalnızca ofis veya fabrikada ücret karşılığı çalışanları "işçi" sayarken, evi çekip çeviren, çocuk ve yaşlı bakımı üstlenen kadınların emeği yok sayılıyor. TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması da bu yükün kadınların omzunda olduğunu kanıtlıyor. Araştırmaya göre erkekler ev işi ve bakıma günde sadece 58 dakika ayırırken, kadınlarda bu süre 4 saat 3 dakikayı buluyor. Karakaş, bu eşitsizliğin kadınları yaşlılık döneminde yoksulluğa ittiğini belirterek, kanun teklifinin bakım yükünü bir lütuf olmaktan çıkarıp kamunun asli görevine dönüştürdüğünü vurguluyor.

PRİMLER HAZİNE'DEN SAĞLIK HİZMETLERİ ÜCRETSİZ

İsa Karakaş'ın aktardığı kanun teklifine göre, ev kadınlarının sosyal güvenceye kavuşması için hayata geçirilmesi planlanan en kritik maddeler şunlar:

Devlet Destekli Sigorta: Evdeki temizlik ve bakım emeği sigortalılık süresinden sayılacak. Ev kadınları Bağ-Kur (4/b) kapsamında sigortalı olurken, emeklilik ve sağlık primleri Hazine tarafından ödenecek. İsteyenler ek prim ödeyerek maaşını yükseltebilecek.

Geriye Dönük Borçlanma Hakkı: Geçmiş yıllarda evde sigortasız olarak geçirilen süreler için borçlanma kapısı açılarak bu yıllar emekliliğe sayılabilecek.

Yaşlılık ve Malullük Aylığı: Kadınlar 55 yaşında emeklilik hakkı elde edebilecek ve emekli aylığı bağlama oranı yüzde 90'a kadar yükselebilecek. İş göremez duruma gelen ev emekçilerine ise yüzde 70 ile 80 arasında değişen oranlarda malullük aylığı bağlanacak.

Ücretsiz Sağlık: Ev kadınları ve aileleri, Genel Sağlık Sigortası'ndan (GSS) hiçbir bedel ödemeden faydalanma imkanına sahip olacak.

GÜNDELİKÇİ KADINLARA TAM İŞ GÜVENCESİ

Düzenleme yalnızca kendi evinde çalışanları değil, ev hizmetlerine giden kadınları da yakından ilgilendiriyor. Karakaş’ın paylaştığı bilgilere göre, İş Kanunu'ndaki "Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir" maddesi iptal ediliyor. Evlere temizliğe veya bakıma giden işçiler tam İş Kanunu güvencesine alınarak kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarına kavuşuyor. Ayrıca, 30 günü aşan ev işlerinde yazılı sözleşme zorunlu hale getirilirken; mobbing, taciz ve şiddete karşı kesin koruma kalkanı oluşturuluyor. Ev sahiplerine ise cam silme gibi riskli işler için koruyucu ekipman sağlama mecburiyeti getiriliyor.

BAKIM VERENLERE GEÇİCİ MOLA HAKKI

Evde yaşlı veya hasta bakımı üstlenenlerin yıpratıcı süreçleri de yasa teklifinde unutulmadı. Düzenlemeyle, sürekli bakım veren kişilere nefes almaları için kamu tarafından maaş kesintisi yapılmaksızın "mola bakımı" ve yılda en az 30 gün ücretsiz geçici izin hakkı sağlanacak. Ayrıca bakım verenlere psikolojik ve hukuki destek ücretsiz sunulurken; büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, mola evi ve yaşlı bakımevi açma zorunluluğu getiriliyor.