İran savaşı maliyetleri artırdı! ABD'li çiftçiler 40 yılın en ağır kriziyle boğuşuyor

YAYINLAMA 25 Ağustos 2026 12:42

GÜNCELLEME 25 Ağustos 2026 12:43

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

ABD'nin Mısır Kuşağı'nda faaliyet gösteren tahıl üreticileri, yükselen üretim maliyetleri, olumsuz hava koşulları ve yıllardır süren düşük gelirler nedeniyle son on yılların en ağır finansal krizlerinden biriyle karşı karşıya.

Financial Times'ın haberine göre, İran savaşıyla birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin ciddi biçimde yavaşlaması, hem yakıt fiyatlarını artırdı hem de küresel gübre tedarikinde aksamalara yol açtı. Bu gelişmeler, zaten yüksek maliyetlerle mücadele eden ABD'li çiftçilerin üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

Nebraska'da mısır ve soya fasulyesi yetiştiren Matt Bailey, ekim döneminde kullanılan fosfor ağırlıklı 11-52-0 gübresinin ton fiyatının 10 yıl önce yaklaşık 470 dolar seviyesindeyken bugün 900 doların üzerine çıktığını söyledi.

Dizel fiyatı savaş öncesine göre hızla yükseldi

Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın ardından ABD'de tarım ekipmanlarında kullanılan dizelin ortalama fiyatı, savaş öncesinde galon başına 3,81 dolar seviyesindeyken 5,45 dolara yükseldi.

Yakıt ve gübre fiyatlarındaki artış, çiftçilerin düşük tahıl fiyatları ve gerileyen gelirlerle mücadele ettiği bir döneme denk geldi. Donald Trump'ın ticaret politikalarının da özellikle Çin'e yapılan soya fasulyesi satışlarını olumsuz etkilediği belirtiliyor.

Nebraska Farmers Union Başkanı John Hansen, sektörde yaşanan finansal gerilemenin 1980'lerden bu yana görülen en kötü dönemlerden biri olduğunu ifade etti.

American Farm Bureau Federation tarafından yapılan bir araştırmaya göre, hükümet desteği olmadan mısır da dahil olmak üzere dokuz temel ürünü yetiştiren ABD'li çiftçilerin bu yıl toplam 31 milyar dolar, 2027 yılında ise 32 milyar dolar zarar etmesi bekleniyor.

Mısır ve soyada zarar büyüyor

Araştırmaya göre, mısır üreticilerinin dönüm başına zararının bu yıl 131 dolara, 2027 yılında ise 167 dolara ulaşması öngörülüyor. Soya fasulyesi üreticilerinde ise dönüm başına zararın bu yıl 80 dolar, gelecek yıl ise 138 dolar olması bekleniyor.

Bu tablo gerçekleşirse 2027 yılı, ABD'de başlıca sıra bitkilerinin büyük bölümünde negatif getirinin üst üste altıncı yılı olacak.

Trump yönetimi, haziran ayında çiftçilere acil destek sağlamak amacıyla 11 milyar dolarlık bir finansman paketi talep etmişti. Ancak tarım sektörünü temsil eden kuruluşlar, söz konusu desteğin yaşanan kayıpları karşılamak için yetersiz olduğunu savunuyor.

Öte yandan Trump'ın 300 bin tona kadar sığır eti ithalatında tarifeleri 90 gün süreyle kaldırması, bazı hayvancılık üreticilerinin tepkisini çekti. Bazı sektör temsilcileri kararı "ihanet" olarak nitelendirdi.

Kuraklık üretim sorunlarını derinleştirdi

Artan maliyetlerin yanı sıra kuraklık ve yüksek sıcaklıklar da ABD'nin Mısır Kuşağı'ndaki üretim sorunlarını ağırlaştırıyor.

Nebraska'da ocak-temmuz döneminde toplam yağış miktarı 11,86 inçte kaldı. Bu seviye, mevsim normallerinin yaklaşık 3,1 inç altında bulunurken, 1895'te başlayan kayıtlar içinde eyaletin en kurak 18'inci ocak-temmuz dönemi olarak kayıtlara geçti.

Nebraska'nın bazı bölgelerinde sonbahardan bu yana son derece sınırlı yağış görülürken, son dönemdeki yağışların yalnızca kısmi bir rahatlama sağladığı belirtiliyor. Çiftçiler, ürünlerdeki hasarın önemli bölümünün yağışlardan önce oluştuğunu ifade ediyor.

Tahıl fiyatları yükseliyor, gıda enflasyonu riski artıyor

Olumsuz hava koşulları 2026 hasadına ilişkin beklentileri zayıflatırken, aralık teslimatlı ABD mısırının fiyatı bu ay yaklaşık yüzde 10 artarak kile başına 5,15 dolara yükseldi. Böylece mısır fiyatları 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Mısır fiyatlarının yıl genelinde yaklaşık yüzde 20 yükselmesi beklenirken, soya fasulyesi ve buğday fiyatlarında da artış yaşanıyor. Tarımsal emtia fiyatlarındaki yükselişin önümüzdeki dönemde tüketici fiyatlarına yansıyarak gıda enflasyonu üzerinde yeni bir baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Nebraska Üniversitesi-Lincoln'den Brad Lubben, faiz ödemeleri, işçilik ve tarım makineleri dahil olmak üzere üretim bütçesinin birçok kaleminde son yıllarda önemli maliyet artışları yaşandığına dikkat çekti.

ABD'li tahıl üreticileri açısından tablo, bir yandan savaşın küresel enerji ve gübre piyasaları üzerindeki etkileri, diğer yandan kuraklık, ticaret politikaları ve yüksek finansman maliyetleri nedeniyle giderek daha karmaşık bir hale geliyor.