Ziyaretin asıl anlamı, Washington ile Moskova arasındaki doğrudan diplomatik kanalların sınırlı kaldığı bir dönemde istihbarat servislerinin yeniden devreye girmesinde yatıyor.
Peki CIA Direktörü neden Moskova'ya gitti?
Batı medyasındaki ilk haberler bunun bir caydırıcılık operasyonu olduğu izlenimini verdi.
The Wall Street Journal, CBS News ve Politico gibi yayınlarda ziyaretin arkasında Rusya'nın bir NATO ülkesine yönelik saldırı veya provokasyon hazırlığına ilişkin istihbarat bulunduğu ileri sürüldü.
Bu yorum doğruysa Ratcliffe'in mesajı açıktı: Moskova, NATO sınırlarını test edecek bir adım atarsa bunun karşılığı olacaktır.
Fakat The New York Times'ın aktardığı farklı tablo, ziyaretin merkezine başka bir meseleyi yerleştiriyor. Buna göre Ratcliffe, Rus istihbarat yönetimine savaşın sahadaki maliyetini ve Moskova'nın karşı karşıya olduğu askerî ve ekonomik sınırları anlattı.
Mesajın amacı yeni bir tehdit savurmak değil, Rusya'nın mevcut savaş politikasının sürdürülebilir olmadığını göstermekti.
Bu ayrım önemli. Çünkü istihbarat diplomasisi klasik diplomatik görüşmelerden farklı bir zeminde çalışıyor. Dışişleri bakanlarının kullandığı siyasi ifadeler yerine istihbarat servisleri daha doğrudan veriler üzerinden konuşabilir.
Karşı tarafın devlet mekanizmasındaki karar alıcıların kamuoyuna açıklanmayan bilgilere erişmesini de sağlayabilir.
Ratcliffe'in Rusya'da ana muhatabının Federal Güvenlik Servisi Direktörü Aleksandr Bortnikov olması bu açıdan anlamlı. Rusya Dış İstihbarat Servisi Direktörü Sergey Narışkin ile de görüşme yapıldığı aktarılıyor.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Ratcliffe'in Vladimir Putin ile yüz yüze görüşmediğini açıkladı. Buna rağmen istihbarat servisleri arasında yapılan görüşmelerin Kremlin'e aktarılması bekleniyor.
Burada Washington'ın daha temel bir hesabı ortaya çıkıyor.
Rusya'yı savaştan vazgeçirmek için Moskova'ya ne söylenebilir?
Ratcliffe'in ilettiği değerlendirmeye göre Rusya, yüksek maliyetlere rağmen Ukrayna'da sınırlı toprak kazanımları elde ediyor.
Dosyada aktarılan New York Times değerlendirmesinde, Rus ordusunun cephedeki yıpranması, saldırı kapasitesindeki aşınma ve ekonomik baskıların birlikte değerlendirilerek Kremlin'e sunulduğu belirtiliyor.
Amaç, Rusya'nın askerî kapasitesi tamamen tükenmeden önce müzakere seçeneğinin Moskova açısından daha rasyonel olduğunu göstermek.
Bu yaklaşım, Washington'ın savaş konusundaki hedefinde de bir değişikliğe işaret ediyor olabilir. Ukrayna savaşının ilk dönemlerinde temel tartışma Rusya'nın nasıl durdurulacağıydı.
Bugün ise başka bir soru öne çıkıyor: Rusya nasıl durdurulurken kontrolsüz bir çöküşe sürüklenmez?
Çünkü Batı açısından Moskova'nın zayıflaması ile Rusya'nın tamamen dağılması aynı şey değil.
Rusya nükleer silahlara sahip bir devlet. Merkezi otoritenin ciddi biçimde zayıflaması, nükleer komuta kontrol sistemleri açısından belirsizlik yaratabilir.
Kafkasya'dan Uzak Doğu'ya kadar uzanan geniş coğrafyada devlet otoritesinin çözülmesi yeni çatışmalar, sınır krizleri ve büyük göç hareketleri doğurabilir.
Ortaya çıkabilecek jeopolitik boşluğun Çin tarafından doldurulması da Batı açısından yeni bir stratejik sorun yaratabilir.
Washington'ın önündeki denklem bu yüzden karmaşık. Rusya'nın saldırganlığını sınırlamak gerekiyor.
Fakat bunu yaparken Rusya'nın nükleer ve jeopolitik bir kaosa sürüklenmesi de istenmiyor.
Ratcliffe'in Moskova ziyaretini sadece bir tehdit ziyareti olarak okumak bu yüzden eksik kalıyor.
Ziyaretin bir başka boyutu daha var.
Rusya'daki karar alma mekanizmasının ne kadar sağlıklı bilgi aldığı sorusu.
Batılı istihbarat kuruluşları uzun süredir Putin'in çevresindeki bürokratik ve askerî yapının cephedeki kayıpları ve ekonomik sorunları filtreleyerek Kremlin'e aktardığını değerlendiriyor.
Böyle bir durumda doğrudan CIA Direktörü tarafından sunulan istihbaratın farklı bir ağırlığı olabilir.
Ratcliffe'in, eski bir istihbarat görevlisi olan Putin'in kendi kurumlarının hazırladığı raporlarla Batılı istihbarat verilerini karşılaştıracağını hesaplamış olması muhtemel.
Burada tarihsel bir benzerlik de dikkat çekiyor.
Kasım 2021'de dönemin CIA Direktörü William Burns Moskova'ya giderek Rus liderliğini Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı bir askerî harekâttan kaçınması konusunda uyarmıştı.
2022'de ise Burns ile Narışkin Ankara'da bir araya gelmiş, nükleer tırmanmanın sınırları konusunda temas kurulmuştu.
Ratcliffe'in Moskova ziyareti bu çizginin devamı olarak görülebilir.
Fakat bugün koşullar farklı.
2021'de mesele yaklaşan bir savaşın önlenmesiydi. 2026'da ise mesele devam eden savaşın nasıl sonlandırılabileceği.
Bu yüzden Ratcliffe'in Moskova'daki görüşmelerinin hedefi konusunda en makul okuma, caydırıcılık ile müzakere baskısının aynı anda yürütüldüğü yönünde.
Washington bir yandan NATO topraklarına yönelik olası Rus hamlelerini engellemek istiyor. Diğer yandan Moskova'nın savaşın maliyetini yeniden hesaplamasını sağlamaya çalışıyor.
İstihbarat diplomasisinin önemi de burada ortaya çıkıyor.
Açık diplomasi çoğu zaman siyasi pozisyonların tekrarından ibaret kalıyor. İstihbarat kanalları ise karşı tarafın gerçekten ne bildiğini, neyi bilmediğini ve hangi maliyetleri göze alabileceğini anlamaya yarıyor.
Türkiye'nin bu denklemdeki rolü de geçmiş temaslar nedeniyle önemli. Ankara, daha önce Burns ve Narışkin görüşmesine ev sahipliği yapmıştı.
Bu durum Türkiye'yi, Washington ve Moskova arasında istihbarat diplomasisi açısından iletişim kurulabilen merkezlerden biri hâline getiriyor.
Sonuçta Ratcliffe'in Moskova ziyareti, tek başına bir barış görüşmesi anlamına gelmiyor. Daha çok tarafların savaşın sınırlarını yeniden hesapladığı kapalı bir iletişim kanalını gösteriyor.
Bence ziyaretin en önemli mesajı şu: Ukrayna savaşının geleceği artık sadece hangi ordunun hangi mevziyi ele geçirdiğiyle belirlenmeyecek.
Rusya'nın ekonomik dayanıklılığı, Ukrayna'nın savaş teknolojilerindeki avantajı, Batı'nın yaptırım kapasitesi ve nükleer tırmanma riski aynı denklem içinde değerlendiriliyor.
CIA Direktörü'nün Moskova'ya gitmesi de bu açıdan anlamlı. Washington, Moskova'yı tehdit etmekten çok, Moskova'nın kendi savaşının maliyetini görmesini sağlamaya çalışıyor olabilir.
Asıl soru artık Rusya'nın savaşı kazanıp kazanamayacağı değil.
Kremlin, savaşın daha fazla uzamasının maliyetini ne zaman siyasi bir anlaşmanın maliyetinden daha yüksek görmeye başlayacak?
Ratcliffe'in Moskova temaslarının gerçek sonucu, bu sorunun cevabında ortaya çıkacak.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: CIAJohn RatcliffeRusyaDr. Osman Gazi Kandemir
DAHA FAZLA HABER OKU
Prof. Dr. Mustafa Öztürk Yüzme havuzlarında kloramin gazı tehlikesi
Altan Tan Ali'siz ateist sözde Aleviler neyin peşinde?
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.