Gen Z sosyalizmi: Bir yönüyle konut sorunu

ABD’deki sosyal Darvinizm kültürü

Gen Z’nin yaşadığı gerilimin kaynaklarından biri olan Sosyal Darvinizm, ABD kapitalizminin ayrılmaz bir parçası. Ortalama Amerikalı için sosyal sağlık hizmeti, kredisiz bir üniversite, ücretli tatil izni gibi konular hayal edilecek şeyler değil. Toplumsal kültür de “iyi olan ayakta kalsın” diyor. Örneğin orta-üst gelir grubu alt gelir grubunun sosyal hizmetler yoluyla desteklenmesine pek sıcak bakmıyor. Yani sadece sermaye ve devlet aygıtı değil, toplum kültürü de “herkes kendini kurtaracak” diyor ABD’de.

Bu kovboy kapitalizminin merkezinde yer alan “kendi kendini var eden insan” ve radikal bireycilik anlayışı, Sosyal Darvinizm düşüncesiyle de paralellik taşıyor. Tıpkı hayvanlar âleminde olduğu gibi, sosyal yaşamda da en güçlü ve en başarılı olanın ayakta kalması gerektiği varsayılıyor. Bu kültürel kodda başarı bütünüyle bireyin yeteneğine ve çalışmasına bağlanırken, başarısızlık, yoksulluk veya zayıflık bireyin kendi hatası ya da “yetersizliği” olarak görülüyor.

Peki ya Darvinistik başarısızlar ne olacak?

Eşitsizliklerin olağan kabul edildiği bir toplumsal tasarımda “kaybedenlerin” durumu ne olacak peki? Filmin isyan ettiren kısmı işte burada başlıyor.

Resmî verilere göre Ocak 2025’te ABD’de 745.652 kişi, tek bir gece için evsiz kalmış. Bunların 479.343’ü barınaklarda, 266.309’u ise herhangi bir barınak veya konut imkânı olmaksızın geceyi geçirmiş. ABD’deki öğrenci kredi borcu yaklaşık 1,9 trilyon dolar. Büyük ağırlığı ipotekli konut finansmanı kredisinden oluşan ABD hanehalkının toplam borcu yaklaşık 18,9 trilyon dolar. Yani ABD’de işten atılıp (bu arada iş hukuku filan da pek sökmüyor Vahşi Batı’da), mortgage’ı mecburen bozdurunca kendinizi bir anda sokakta bulmanız mümkün. İşin kötüsü sokaktakinin iki ayağı çukurdayken, evrensel sağlık sigortasına sahip olmayan normal vatandaşın da bir ayağı çukurda. ABD’de 2024 yılında sigortasız yetişkinlerin %69,4’ü bir yıldan uzun süredir sağlık sigortasına sahip değildi. Sigortasız kişilerin de %80,1’i düşük gelirli ailelerden geliyordu.

Konut sorunu ve kira krizi

ABD’de bir ihtimal üniversiteyi bitirip iş hayatına bir sürü borçla atılan gencin karşılaştığı başlıca dram ise konut ve kira krizi. New York’taki tüm kiracı hanelerin %51,6’sı kira yükü altında. Yani gelirlerinin %30’undan fazlasını kiraya harcıyor. Daha da kaygı verici olan ise %28,8’inin ağır kira yükü altında olması. Başka bir ifadeyle, bu haneler yalnızca başlarını sokacak bir yer bulabilmek için brüt gelirlerinin yarısından fazlasını kiraya ayırıyor.

Ne yapacaktı gençler?

Şimdi elimizi vicdanımıza koyup düşünelim. Neyin komünizmi? Neyin mücadelesi? ABD’deki Gen Z’nin aradığı asıl şey sosyalizm mi? Yoksa bu sefil düzenin biraz daha insani ve eşitlikçi hâle gelmesi mi? Aynı muhakeme ve tartışmayı kendi gençlerimiz için de yapacağız.

Hofstadter, R. (1944). Social Darwinism in American Thought. University of Pennsylvania Press.

https://usafacts.org/articles/how-many-homeless-people-are-in-the-us-what-does-the-data-miss/

https://www.statista.com/chart/24477/outstanding-value-of-us-student-loans/

https://www.newyorkfed.org/microeconomics/hhdc

https://www.kff.org/uninsured/key-facts-about-the-uninsured-population/

https://rentguidelinesboard.cityofnewyork.us/wp-content/uploads/2026/04/2026-IA.pdf