Milyonlarca dolarlık sevkiyatın gizli adresi: Malé Havalimanı

YAYINLAMA 02 Eylül 2026 16:50

GÜNCELLEME 02 Eylül 2026 17:47

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Hint Okyanusu’ndaki turkuaz suları ve lüks tatil köyleriyle tanınan Maldivler, uluslararası yaptırımların aşılmasına yönelik yeni bir ticaret güzergâhıyla gündeme geldi. İncelenen sevk belgeleri, kargo kayıtları ve lojistik şirketleri arasındaki yazışmalar ile Batılı yetkililerin değerlendirmelerine göre, ABD, Avrupa ve Çin kaynaklı bazı ürünler Maldivler üzerinden Rusya’ya ulaştırılıyor. Malé Havalimanı’ndan geçen sevkiyatlar arasında uçak parçaları, elektronik bileşenler ve hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılabilen ürünler bulunuyor.

Kargolar Malé’de uçak değiştiriyor

Sistemin merkezinde Maldivler’in başkenti Malé’deki havalimanı bulunuyor. Rusya’nın en büyük hava yolu şirketi Aeroflot’a ait ticari uçaklar her sabah havalimanına ulaşıyor. Rusya bağlantılı lojistik firmalarıyla çalışan yerel aracılar, ABD, Avrupa ve Çin’den gelen ürünlerin gümrük işlemlerini yürütüyor. Kargolar daha sonra aynı havalimanında Aeroflot’un Moskova seferlerine aktarılıyor. Ürünlerin Malé’den Moskova’ya taşınması yaklaşık iki saatlik dönüş uçuşuyla gerçekleştiriliyor. Rusya’ya ulaştıktan sonra bazı ürünlerin, yaptırım listelerinde bulunan şirketlere dağıtıldığı belirtiliyor. Bunlar arasında Rusya’nın büyük iç hat taşıyıcılarından S7 Airlines ve bakım şirketlerinin de bulunduğu aktarılıyor.

Evraklar değiştiriliyor

Belgelerde dikkat çeken ayrıntılardan biri, ürünlerin Maldivler’e resmen ithal edilmemesi. İlk sevkiyatta ihracatçı şirket ile alıcının bilgileri hava taşıma belgesinde yer alıyor. Kargo Malé’ye ulaştıktan sonra ise bazı yerel şirketlerin devreye girerek belgeleri değiştirdiği ve ürünlerin havalimanı sahası içinde başka uçağa aktarıldığı belirtiliyor. Yeni düzenlenen hava taşıma belgesinde, ürünleri gönderen ilk şirketin adına yer verilmiyor. Bu yöntem sayesinde kargoların ülkeye resmen sokulmadan, sınırlı kontrollerin ardından Moskova'ya gönderildiği ifade ediliyor.

Hangi ürünler taşınıyor?

Malé üzerinden Rusya’ya ulaştırılan ürünlerin bir bölümü “çift kullanımlı” olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda sivil elektronik sistemlerde kullanılabilecek mikroçiplerin yanı sıra gelişmiş füze yönlendirme sistemlerinde de kullanılabilecek bileşenlerden söz ediliyor.

Sevkiyatlar arasında uydular aracılığıyla hareketlerin izlenmesinde kullanılabilecek optik ekipmanlar ile hem yolcu uçaklarında hem de askeri hava araçlarında veya uzun menzilli roketlerde kullanılabilecek yüksek dayanımlı havacılık parçalarının da bulunduğu belirtiliyor.

Ticaret rakamları dikkat çekiyor

Maldivler’in kendi gümrük verileri ile Rusya’nın ticaret kayıtları arasında dikkat çekici bir fark bulunuyor. Maldivler’in verilerine göre 2022-2025 yılları arasında Rusya’ya yapılan ihracat son derece sınırlı kaldı. Bu dönemde yaklaşık 2 bin 300 dolarlık ton balığı ile 25 dolarlık broşür ve el ilanı ihracatı kayda geçti. Buna karşın ABD merkezli araştırma şirketi Import Genius tarafından derlenen Rusya ticaret verileri, Moskova’nın Maldivler’den yaptığı ithalatın 2022'de 630 milyon doların üzerine çıktığını gösteriyor. 2021’de 7 milyon doların altında olan bu rakam, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının başladığı yıl keskin biçimde yükseldi. 2024’te ise Rusya’nın Maldivler’den yaptığı ithalat 160 milyon dolar olarak kaydedildi.

Maldivler neden bu güzergâhta öne çıkıyor?

Maldivler’in Rusya ile ekonomik bağları, bu rotanın oluşmasında etkili unsurlardan biri olarak gösteriliyor. Rus turistler, Çinlilerin ardından Maldivler’e en fazla gelen ikinci yabancı ziyaretçi grubunu oluşturuyor. Turizme büyük ölçüde bağımlı olan ülke açısından Rusya ile ilişkiler ekonomik açıdan önem taşıyor. Bunun yanında artan hava kargo trafiği Maldivler’e doğrudan gelir sağlıyor.

Maldivler Havalimanları Şirketi, 2024’te tarihinin en yüksek kârına ulaşarak ülkenin en fazla kazanan devlet şirketi oldu. Şirket, kargo işlemlerinden ve ticari hizmetlerden ücret alıyor, ayrıca yakıt satışından gelir elde ediyor.

Gümrük denetimleri tartışma konusu

Güzergâhın kullanılabilmesindeki önemli unsurlardan biri de Maldivler’deki gümrük kapasitesinin sınırlı olması. Batılı yetkililerin aktardığı bilgilere göre ülkedeki gümrük birimlerinin personel sayısı sınırlı. Transit olarak geçen kargolarda fiziksel kontrollerin çoğunlukla yapılmadığı ve denetimlerin büyük ölçüde evrak üzerinden gerçekleştirildiği belirtiliyor.

Maldivler yönetiminin konu hakkında artan uluslararası baskıyla karşı karşıya olduğu aktarılıyor. ABD ve Avrupa ülkelerinin bu hattın kapatılması için hükümete baskı yaptığı, Maldivler makamlarının ise sorunun farkında olduğu ve çözüm üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.

Kargo trafiği büyüyor

Malé Havalimanı üzerinden geçen yük trafiğinde de artış yaşanıyor. Maldivler Havalimanları Şirketi, temmuz ayında tek bir günde 126 tonluk kargo trafiğine ulaşarak günlük bazda rekor kırıldığını açıkladı. Bu gelişmeler, Malé’nin Rusya’ya yönelik ticarette küçük ancak dikkat çekici bir transit noktaya dönüştüğünü gösteriyor.

Küçük bir ada ülkesi, büyük yaptırım ağının parçası

Maldivler üzerinden geçen ticaret hacmi, Rusya’nın yaptırımları aşmak için kullandığı Çin, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ana güzergâhlarla karşılaştırıldığında oldukça küçük kalıyor.Ancak bu rota, Moskova’nın Batı yaptırımlarındaki boşluklardan yararlanmak için farklı ülkelerde yeni kanallar oluşturabildiğini ortaya koyuyor.

Batılı ülkeler de son dönemde yaptırımların üçüncü ülkeler üzerinden aşılmasını engellemeye odaklanıyor. Bankalar, lojistik şirketleri ve Rusya’ya mal akışını kolaylaştırdığı değerlendirilen aracı kuruluşlar üzerindeki baskı artırılıyor.