YAYINLAMA 04 Eylül 2026 09:29
GÜNCELLEME 04 Eylül 2026 09:29
Türkiye’de hükümet, ekonominin rotasını üç yıllık dönemler için belirleyen Orta Vadeli Programı (OVP), 6 Eylül Pazar günü açıklayacak.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan OVP kapsamında 2027-2029 dönemine ilişkin enflasyon, büyüme, işsizlik, cari açık, ihracat ve ithalat gibi temel makroekonomik göstergeler belirlenecek.
Programda ayrıca kamu maliyesi ve bütçe dengesine ilişkin hedefler, kamu idarelerinin ödenek tavanları ile öncelikli reform alanlarında uygulanacak politika ve tedbirlerin çerçevesi ortaya konulacak.
Hem Türkiye iş dünyası hem de uluslararası yatırımcıların merakla beklediği yeni OVP’de, 2026 sonu hedefleri konusunda değişiklikler yapılması bekleniyor.
Zira enflasyon ve cari açıkta geçen yıl belirlenen hedefler, iki kata varan bir sapma göstermiş durumda.
DW Türkçe'den Aram Ekin Duran'ın derlediği habere göre de iş dünyası ise yeni OVP öncesinde sesini yükselterek hükümetin enflasyonla mücadele kapsamında sanayici ve ihracatçıyı zora sokan uygulamalara son vermesi çağrısında bulunuyor.
Büyüme, cari açık ve enflasyonda son durum ne?
Son birkaç günde Türkiye ekonomisine ilişkin kritik veriler açıklandı. Buna göre 2026’nın ikinci çeyreğinde Türkiye ekonomisi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,3 büyüdü. Bir önceki çeyreğe göre büyüme ise yüzde 1,1 olarak gerçekleşti.
Özellikle İran-ABD/İsrail savaşının etkilerinin yoğun olarak hissedildiği ikinci çeyrekte, Türkiye ekonomisindeki büyümenin ana motoru hane halkı tüketimi oldu.
TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre, Türkiye ekonomisinin 2026 yılının tamamında yüzde 3,1 büyümesi bekleniyor. Geçen yıl açıklanan OVP’de 2026 sonu büyüme tahmini ise yüzde 3,8 olarak kayıtlara geçmişti.
Cari açıkta 30 milyar dolara yakın sapma
Türkiye’nin ihracat, ithalat ve turizm gelirlerinin toplamını ifade eden cari denge de çoğu zaman ekonomide önemli bir sorun olarak bilinir.
Özellikle son dönemde petrol fiyatlarındaki artış gibi dış etkenlere, bir de ihracattaki durgunluk ve turizmde hedeflerin gerisine düşen performans eklenince, 2026 sonu için cari açık beklentileri de olumsuza dönüyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca (TCMB) açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, Haziran ayında cari açık yaklaşık 38,9 milyar dolar oldu.
Eylül 2025’te açıklanan Orta Vadeli Program’da (OVP), 2026 sonu cari açık hedefi 22,3 milyar dolardı. TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi’nin ağustos sonuçlarına göre, cari açık için yıl sonu beklentisi ise 50,2 milyar dolara yükselmiş durumda.
Enflasyon OVP hedefini ikiye katladı
Enflasyon cephesinde ise son 1 yıldır yüzde 31-33 bandı kırılamıyor. TÜİK’in son açıklanan Ağustos 2026 enflasyon verilerine göre, tüketici enflasyonu olarak bilinen TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ağustos ayında yüzde 1,84 oranında artış göstererek beklentilerin bir miktar altında geldi. Yıllık enflasyon ise yüzde 31,51 olarak hesaplandı.
TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi’nin ağustos sonuçlarına göre, yıl sonu için enflasyon tahmini yüzde 29,5 seviyesinde seyrediyor. Geçen yılki OVP’de ise 2026 sonu enflasyon hedefi yüzde 16 olarak açıklanmıştı. Yani enflasyon hedefinde neredeyse iki kata varan bir sapma göze çarpıyor.
“Hedeflerde değişikliğe gidilir”
DW Türkçe’ye konuşan İstanbul Kültür Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sinan Alçın, ağustos ayı enflasyonunun beklentilerin az da olsa altında gelmesinde gıda sektöründeki gelişmelerin etkili olduğunu söylüyor.
Geçen yılki zirai don ve kuraklık gibi etkenlerin bu yıl görülmemesi nedeniyle, gıda fiyatlarındaki artışın sınırlı kaldığına işaret eden Prof. Alçın, “Ancak yıl geneline baktığımızda yüzde 30’luk yıllık enflasyon kırılamıyor. Yılsonunda ise olsa olsa yüzde 29-29,5 gibi bir enflasyon göreceğiz” diyor.
Pazar günü açıklanacak yeni OVP’de özellikle 2026 sonu için cari açık ve enflasyon hedeflerinin güncellenmesinibeklediğini kaydeden Sinan Alçın, “Her iki önemli parametrede de geçen yılki OVP’ye göre büyük bir sapma var. Hem bu başlıklarda tahminler güncellenir hem de iş dünyasının talep ve beklentilerini gözeten bir açıklama yapılır diye düşünüyorum” diye konuşuyor.
İş dünyasındaki itirazlar artıyor
Prof. Alçın’ın yeni OVP’de başta sanayici ve ihracatçılar olmak üzere iş dünyasına yönelik maddeler olacağına dair beklentisi, son günlerde Türkiye iş dünyasını temsil eden büyük kurumlardan ardı ardına ekonomi politikalarına yönelik eleştirel açıklamalar gelmesine dayanıyor.
Yeni OVP’nin açıklanmasına iki hafta kala Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın da katıldığı bir fuar açılışında konuşan iş dünyasının çatı kuruluşlarının başkanları, temsil ettikleri yüzbinlerce şirket ve esnafın sorunlarını dile getirirken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek yönetimindeki enflasyonla mücadele programının güncellenmesi ve üretici şirketlerin daha fazla desteklenmesi için sesini yükseltti.
Türkiye sanayisinin yeni OVP’de çok daha farklı bir bakış açısı istediğini vurgulayan İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, sanayi ve ihracatçının kendisinden kaynaklanmayan enflasyonun bedelini ödediğini söyledi.
Bahçıvan, “Türkiye sanayisi ve ihracatçısı artık bu boyutu bir kez enflasyon önleme ilacında artık dayanma gücünü kaybetmiş durumda. Artık bıçak kemiğe dayandı” açıklamasında bulundu.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç de ekonomi yönetimi tarafından baskılanan dolar kuru nedeniyle ihracatçıların ve turizmcilerin ağır baskı altında olduğunu söyledi.
OVP’de enflasyonla mücadelenin yalnızca döviz kuru baskılanarak yürütülmemesi gerektiğini dile getiren Avdagiç, “Üç sene boyunca bunun çok ciddi faturasını ödedik, ödemeye devam ediyoruz” dedi.
Yeni OVP’de sanayiye daha farklı desteklerin gelmesi gerektiğinin altını çizen Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ise, Türkiye’nin büyümesinin en az yarısının ihracat ve üretimden gelmesi gerektiğini ifade etti.
“Türkiye erken sanayisizleşme riski altında”
DW Türkçe’ye konuşan İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Ekonomi ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Caner Özdurak, Türkiye iş dünyasındaki temel rahatsızlığın sanayi üretimi ve ihracata yönelik desteklerin yetersiz bulunması olduğunu belirtiyor.
Türkiye’nin “erken sanayisizleşme” sürecinden geçtiğini dile getiren Caner Özdurak, “Gelişmiş ekonomiler sanayileşme süreçlerini tamamlayıp kişi başına düşen yüksek gelir seviyelerine ulaştıktan sonra hizmetler sektörüne ağırlık verirken, Türkiye gibi ekonomilerin henüz orta gelir tuzağından ve katma değer kısıtlarından tam anlamıyla sıyrılamadan sanayi istihdamı ile sanayi katma değer payında erozyon yaşaması, uzun vadeli üretkenlik kapasitesini doğrudan tehdit ediyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Hükümetin enflasyonla mücadele programı kapsamında Türk Lirası’nı güçlendiren politikalarının sanayici ve ihracatçıların bilançolarında büyük sorunlar yarattığına işaret eden Özdurak, “Tam da bu noktada, sanayinin coğrafi olarak Marmara Havzası ve İstanbul’a aşırı yığılmış yapısı, yüksek arsa, kira, iş gücü ve afet riskleri ile birleşerek sanayisizleşme baskısını daha da derinleştiriyor. OVP’de bu konuda yapılması planlanan reformların da ele alınması gerekiyor” diye konuşuyor.
Reforma hedeflerinin akıbeti belirsiz
Ekonomi yönetimi son iki yıldır OVP’nin sonuna eklediği “Öncelikli Reform Alanları Politika ve Tedbirler” bölümü ile eğitimden istihdama, kamu maliyesinden yatırım iklimine kadar pek çok farlı alanda da hedef ve gerçekleşme takvimi açıklıyor.
Bu hedefler içerisinde "Marmara Bölgesi başta olmak üzere afet riski yüksek alanlardaki sanayi yoğunluğunun azaltılması", "ülke ölçeğinde sanayi büyüme havzaları belirlenerek planlı sanayi alanlarının Anadolu’ya genişletilmesi" ve "Liman ve sanayi bölgelerini bağlayan demiryolu iltisak hatlarının tamamlanması" gibi stratejik başlıklar yer alıyor.
Ancak bir yandan enflasyon ve cari açık gibi ekonominin en önemli parametrelerinde hedefler tutturulamazken öngörülen bu reform alanlarda da ilerleme kaydedilmediği eleştirileri artıyor.
“Hükümet OVP’nin sorumluluğunu üstlenmiyor”
DW Türkçe’ye konuşan iktisatçı Prof. Dr. Aziz Konukman’a göre AK Parti hükümeti son 20 yıldır açıkladığı OVP’lerde gerçekleşmeyen hedefler konusunda herhangi bir sorumluluk almaktan kaçınıyor.
OVP’nin Resmi Gazete’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayınlanan resmi bir program olduğuna işaret eden Prof. Konukman, "Neredeyse her yıl, bir önceki yılın OVP’sinde belirlenen hedefler tutturulamıyor. Buna karşın hükümet hedeflerin neden tutturulamadığına ilişkin bir savunma vermiyor, sadece tutmayan hedeflerin yerine güncellenmiş rakamlar koyuyor. Oysa resmi bir hükümet belgesinin tutmayan hedeflere dair bir özeleştiri vermesi gerekiyor" şeklinde konuşuyor.
Bu konuda Merkez Bankası örneğini veren Aziz Konukman, şu görüşleri dile getiriyor:
"Merkez Bankası eğer enflasyon hedefini tutturamazsa, yasa gereği hükümete bir mektup gönderip bunun nedenlerini açıklamak zorunda. Ayrıca TCMB Başkanı gelip Meclis’te de bir savunma veriyor. Oysa her yıl OVP’lerde büyük hedefler açıklayan hükümet, hedefleri gerçekleşmeyince kendini bir sorumluluk altında hissetmiyor. Kimse de bu hedefler neye göre konuldu, neden tutmadı diye soramıyor. Bu da bir resmi belge olarak OVP’nin ciddiyetini azaltıyor."
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.