SKDM çıkınca firmalar ihracatta AB dışı ülkelere yöneldi

Uyum yükleri yatırımları erteledi, makinenin varlıklar içindeki payı düştü “KOBİ’lerin dönüşüm maliyeti yönetilebilir hâle gelmeli”

HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA

Ankara Sanayi Odası (ASO), “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Kapsamında Türkiye ve Ankara” başlıklı rapor hazırladı. Rapora göre, SKDM’nin gündeme gelmesinin ardından kapsam dahilinde üretim yapan firmalar ihracat rotalarını AB dışı ülkelere çevirdi. ASO Başkanı Seyit Ardıç, KOBİ’lerin dönüşüm maliyetlerinin yönetilebilir hâle gelmesi gerektiğini söyledi.

Raporda, 2013-2023 döneminde üretim, ihracat ve finansman yapısı incelendi. Çalışma, Ankara’nın AB pazarındaki konumunun güçlendiğini ortaya koydu.

2023 itibarıyla Türkiye ihracatının yüzde 7,75’ini SKDM kapsamındaki ürünler oluştururken, Ankara’da bu oran yüzde 7 oldu. Ankara’nın AB’ye yönelik SKDM ihracatı 95 milyon dolardan 334 milyon dolara çıktı. Buna karşılık firmaların AB dışı ülkelere ihracatı iki katına çıkarken, bazı ülkelere ihracat dört kat arttı.

İhracat kompozisyonunda da değişim yaşandı. Ana metallerin payı yüzde 72,63’ten yüzde 25,53’e gerilerken, fabrikasyon metal ürünlerinin payı yüzde 12’den yüzde 33,8’e yükseldi. Makine imalatının payı yüzde 10,58 oldu.

2013-2023 döneminde AB’ye firma başına ortalama SKDM ihracatı 48 bin dolardan 2021’de 102 bin dolara yükseldi, 2023’te 73 bin dolar oldu. Ankara’dan firma başına ihracat ise 24 bin dolardan 55 bin dolara çıktı.

Uyum yükleri yatırımları erteledi, makinenin varlıklar içindeki payı düştü

Türkiye genelinde makine-teçhizatın toplam varlıklar içindeki payı 2013’te yüzde 56,14 iken 2023’te yüzde 25,52’ye, Ankara’da ise yüzde 22,74’ten yüzde 11,36’ya geriledi. Rapora göre bu düşüş, firmaların yatırım iştahının zayıfladığını ve sermaye stokunu yenilemede temkinli davrandığını gösteriyor. Artan enerji maliyetleri, karbon fiyatlaması belirsizlikleri ve uyum yükleri de yatırımların ertelenmesine yol açtı.

Türkiye genelinde AB’ye SKDM ihracatı yapan orta ölçekli firmalarda banka kredilerinin mali borçlar içindeki payı 2013’te yüzde 82,6 iken 2023’te yüzde 61,1’e geriledi. Ankara’da oran yüzde 90,3’ten yüzde 87,7’ye indi. Ana metal sanayindeki Ankara firmalarında banka kredilerinin payı yüzde 98,96’dan yüzde 92,63’e, Türkiye genelinde yüzde 84,38’den yüzde 83,9’a düştü.

Ankara firmalarının banka kredisi oranının Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmesi, KOBİ ağırlıklı yapıda alternatif finansmana erişimin sınırlı olduğunu gösterdi. Kâr oranı Türkiye genelinde yüzde 11,6, Ankara’da yüzde 10,5 olarak hesaplandı.

Seyit Ardıç, karbon maliyetinin uluslararası ticaretin doğrudan unsuru hâline geldiği yeni bir döneme girildiğini belirterek, Ankara sanayisinin üretim gücünün düşük karbonlu, verimli ve uluslararası pazarlarda rekabetçi bir yapıya dönüştürülmesi gerektiğini söyledi. Ardıç, yeşil dönüşümün rekabet gücünü artıracak bir fırsata çevrilmesini istedi.

“KOBİ’lerin dönüşüm maliyeti yönetilebilir hâle gelmeli”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, verilerin Ankara sanayisinin ihracat miktarının yanı sıra üretimin niteliğiyle de farklılaştığını gösterdiğini belirtti. Ana metal ağırlığının azalırken fabrikasyon metal ve makine gibi daha ileri işlenmiş ürünlerin öne çıkmasını önemli bulduklarını söyledi.

SKDM’nin oluşturduğu yeni rekabet ortamında yalnızca emisyon raporlamasının yeterli olmayacağını vurgulayan Ardıç, enerji ve kaynak verimliliğinin artırılması, karbon yoğunluğunun düşürülmesi, finansmana erişimin güçlendirilmesi ve özellikle KOBİ’lerin dönüşüm maliyetinin yönetilebilir hâle getirilmesi gerektiğini kaydetti.