Venezuela'nın 100 yıllık tavizine büyük tepki. "Anlaşma yerel yasaları ihlal edebilir"

Son Güncelleme: 07.09.2026 11:46

NTV - Haber Merkezi

Muhalif bir politikacı ve bazı analistler, ABD ile yapılan tartışmalı petrol anlaşmasının Venezuela anayasasıyla çelişebileceğine dair uyarıda bulundu.

Uzmanlar ve politikacılara göre, Caracas ile Washington arasındaki petrol anlaşması Venezuela'nın yasalarını ihlal etme riski taşıyor ve bu durum anlaşmanın sürdürülebilirliği konusunda yeni soruları gündeme getiriyor.

Venezuela'daki siyasi muhalefetin önde gelen isimlerinden Henrique Capriles, Pentagon'un ülkenin petrol rezervlerinin beşte birine sahip olma hakkını kazanan bir Venezuela petrol şirketinde yüzde 35 hisse almasını öngören anlaşmada bir dizi anayasal sorun teşkil ettiğini söyledi.

Capriles, Donald Trump'ın anlaşmanın 100 yıllık bir taviz içerdiği yönündeki iddiasının, sözleşmenin süresi göz önüne alındığında Venezuela anayasasını ihlal edeceğini belirtti.

Venezuela'nın geçici cumhurbaşkanı Delcy Rodríguez, Beyaz Saray'dan gelen iddiaları yalanlayarak, verilecek tüm lisansların yalnızca 25 yıl geçerli olacağını duyurdu.

Capriles, konuyla ilgili yaptığı açıklamasında, "65 milyar varilden fazla petrolü, özel olarak seçilmiş ancak tamamen bilinmeyen bir şirkete teslim etmeden önce neden hiçbir ihale süreci, hiçbir açık artırma yapılmadı? Bu durum, anayasal bir sorun yaratıyor." dedi.

YASAL İTİRAZLAR MAHKEMEYE TAŞINABİLİR

Washington'daki Atlantik Konseyi'nden David Goldwyn ve Andrea Clabough, 100 yıllık bir imtiyaz fikrinin anayasa çerçevesinde "izin verilebilir olanın sınırlarını zorluyor gibi göründüğünü" söyledi.

Goldwyn ve Clabough, benzer düzinelerce sorunun aynı muhtemel sonuca sahip olduğunu, yani mevcut sözleşme sahiplerinden Venezuela vatandaşlarına ve elbette gelecekteki bir Venezuela hükümetine kadar çeşitli taraflarca yasal itirazlara konu olacağını söylediler.

Siyasetçiler ve uzmanlar, anlaşmanın Venezuela yasalarını ihlal edebileceği başka yollardan da bahsettiler; ancak kamuoyuna açık olan tek bilginin resmi bir sözleşme değil, Beyaz Saray'ın kısa bir bilgilendirme notu olduğu konusunda uyardılar.

Venezuelalı bir petrol yöneticisi, "Bunun ABD'de ya da seçimler olduğunda Venezuela'da mahkemede itiraz konusu olmaması mümkün değil" dedi.

Şimdiye kadar yayınlanan bilgilere göre, devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela'nın (PDVSA) anlaşmada hiçbir rolü yok. Ancak, şu anda ABD'de yaşayan Venezuelalı hukuk uzmanı José Ignacio Hernández, anayasanın PDVSA'nın "petrol endüstrisini kontrol etme yetkisine sahip olduğunu" belirttiğini söyledi. Bu durum, ABD'nin eski Venezuela başkanı Nicolás Maduro'yu Ocak ayında yakalamasının ardından çıkarılan hidrokarbon yasasıyla da değiştirilmedi.

"Özel yatırımcılar doğrudan petrol haklarına sahip olamazlar çünkü PDVSA ve iştirakleri için yüklenici olarak hareket etmeleri veya şirketle ortak girişim kurmaları gerekir." diye ekledi petrol yöneticisi.

MUHALİF MİLLETVEKİLİNDEN SERT ÇIKIŞ

Beyaz Saray'ın geçen hafta sonu açıkladığı anlaşma, Venezuelalı iş adamı Alejandro Betancourt'un kontrolündeki North American Blue Energy Partners şirketine, geliştirebileceği veya başkalarına lisanslayabileceği 17'den fazla petrol sahasının kontrolünü veriyor. Trump yönetimi, bunun ülkenin petrol sektöründeki yatırımları hızlandırmaya yardımcı olacağını umuyor.

17 petrol sahasına yatırım yapmayı düşünen potansiyel yatırımcılar, özellikle Venezuela'da muhalefet liderliğindeki bir hükümetin iş başına gelmesine yol açacak yeni seçimler olması durumunda, anlaşmanın hukuki ve politik olarak ne kadar sürdürülebilir olduğunu yakından izleyecekler.

Ulusal Meclis Petrol ve Enerji Komisyonu'nun eski başkanı Elías Matta, anlaşmayı savunarak, anayasanın ve son yasanın petrol sektöründe özel sermayenin girişine ve özel şirketlerin katılımına izin verdiğini söyledi. "Önemli olan üretime başlamalarıdır." diye ekledi Matta.

Anlaşmanın en tartışmalı kısımlarından biri olan, ABD'nin anlaşma sonucunda üretilecek petrolün yüzde 20'sini maliyet fiyatına satın alabilmesini öngören maddeye göre, bu satışlardan kar elde edilmeyeceği için üreticiler Venezuela'da herhangi bir vergi ödemeyecekler.

"Cumhuriyet bu petrolün yüzde 20'sini kaybediyor." diyen muhalif milletvekili Capriles, Venezuala'nın yerel bir şirketinin bunu kabul etmesinin tamamen aptalca olduğunu ifade etti.

Venezuela hükümeti konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

HİSSE ANLAŞMALARINDAKİ BULANIK SINIRLAR

NABEP ile yapılan anlaşma, özellikle Pentagon'un Stratejik Sermaye Ofisi'nin rolü konusunda ABD'de hukuki soruları da gündeme getirdi.

Pentagon sözcüsü Sean Parnell, Financial Times'a verdiği demeçte, OSC'nin özel şirketlerde hisse senedi alma konusunda yasal yetkisinin olmadığını, rolünün kredi, garanti ve diğer yardımları sağlamakla sınırlı olduğunu bildirdi. Ancak Beyaz Saray'ın bilgilendirme notunda, NABEP'in OSC'ye ana şirketinde yüzde 35 oranında hisse verdiği belirtildi.

Eskiden Beyaz Saray'ın uluslararası kıdemli ekonomi direktörlüğünü üstlenen avukat Peter Harrell, ABD hükümetinin hisse senedi payının yasal olup olmadığını anlamak için hukuki süreçleri hakkında tam olarak yeterli ayrıntı vermediğini söyledi.

ABD'li üst düzey bir yetkiliye, Pentagon'un şirketlerde hisse senedi almasının yasal olup olmadığı sorulduğunda, "OSC'ye verilen tüm mali pozisyonlar kanuna uygundur." yanıtını verdi.

Cato Enstitüsü'nde ekonomi politikaları analisti olan Tad DeHaven, Trump'ın özel şirketlerde hisse senedi alma anlaşmalarının şeffaf olmadığını ve uzmanların yönetimin eğer gerçekten dava açarsa hukuki dayanağının ne olacağını anlamaya çalıştığını söyledi.

"Bu, istediğini yapan ve esasen 'biri bizi durdurmaya çalışsın bakalım' diye karşılık veren bir yönetim," şeklinde bir yorumda bulundu DeHaven.