Teknoloji savaşının küresel şirketlere etkisi: Microsoft Çin'den geri çekiliyor

YAYIN TARİHİ, 07 Eylül 2026 11:48

• Microsoft'un son 5 yılda Çin'deki en az 15 şube ve ortak girişimini kapatması, ABD-Çin teknoloji ayrışmasının küresel şirketlerin iş modellerine etkisini gündeme taşıdı.

Microsoft'un Çin'deki faaliyetlerini kademeli olarak azaltmasının, ABD ile Çin arasında teknoloji alanında yaşanan ayrışmanın küresel şirketlerin iş modelleri üzerindeki etkisini ortaya koyduğu değerlendirildi.

CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin Ekonomi, iş dünyası, piyasalar ile ilgili en güvenilir ve en detaylı haberlere en hızlı şekilde ulaşın. + Ekle

Birleşik Krallık'taki Bloomsbury İstihbarat ve Güvenlik Enstitüsünde (BISI) Geliştirme Direktörü Aryamehr Fattahi, AA Analiz için kaleme aldığı değerlendirmede, Microsoft'un Çin'deki kontrollü geri çekilişinin küresel teknoloji ekonomisindeki değişimin önemli göstergelerinden biri olduğunu belirtti.

Fattahi, Microsoft'un Çin'den tamamen çıkma planının bulunmadığını açıklamasına rağmen son 5 yılda ülkedeki en az 15 şube ve ortak girişimin kapatıldığını aktardı.

Bu durumun, şirketin Çin'den tamamen çekilmesinden ziyade faaliyetlerini daha sınırlı ve kontrollü bir yapıya dönüştürdüğünü gösterdiğini kaydeden Fattahi, ABD ve Çin pazarlarında aynı anda tam kapasiteyle faaliyet gösterme döneminin sona erdiğini ifade etti.

Çin'in yerlileştirme politikası daha kalıcı baskı oluşturuyor

Fattahi, Microsoft'un karşı karşıya kaldığı baskının Washington ve Pekin'den olmak üzere iki farklı yönden geldiğini belirterek, bu iki baskının etkisinin aynı olmadığını vurguladı.

ABD'nin gelişmiş çiplere yönelik ihracat kısıtlamalarının Microsoft'un Çin'deki yapay zeka ve bulut altyapısını genişletme imkanlarını sınırladığına işaret eden Fattahi, söz konusu düzenlemelerin siyasi gelişmelere bağlı olarak değişmesi nedeniyle şirket açısından sürekli bir belirsizlik oluşturduğunu kaydetti.

Buna karşılık Fattahi, Pekin'in yerli yazılım ve teknoloji kullanımını artırmaya yönelik politikasının daha yapısal bir baskı oluşturduğunu değerlendirdi.

Çin hükümetinin uzun süredir kamu kurumları ve şirketleri yabancı yazılımlar yerine yerli alternatiflere yönlendirdiğini belirten Fattahi, Aralık 2023 ile Mayıs 2026 arasında yayımlanan 6 merkezi hükümet satın alma rehberinin yalnızca birinde Microsoft'un adına yer verildiğine dikkati çekti.

Fattahi, Ağustos 2026'da Pekin yönetiminin devlet kurumlarına özel olarak uyarlanmış bir Windows sürümünü planlanandan önce tasfiye ederek Linux tabanlı yerli sistemlere geçme talimatı verdiğini hatırlattı.

Bu gelişmenin, Microsoft açısından Çin pazarında karşı karşıya kalınan baskının yalnızca ABD'nin ihracat kontrollerinden kaynaklanmadığını gösterdiğini belirten Fattahi, Pekin'in yerlileştirme politikasının daha kalıcı bir engel oluşturduğunu ifade etti.

Microsoft iki ekosistem arasında konumlanıyor

Fattahi, Microsoft'un ABD ve Çin arasında doğrudan bir tercih yapmak yerine, faaliyet gösterebildiği daha sınırlı bir alana yöneldiğini belirtti.

Şirketin, Çin sınırları dışında faaliyet gösteren ve uluslararası düzenlemelere uyumlu altyapılara ihtiyaç duyan ByteDance ve Shein gibi Çinli şirketlere Azure bulut hizmetleri ve Batılı yapay zeka modelleri sunduğunu aktaran Fattahi, bu stratejinin Microsoft'a iki ekosistem arasındaki bağlantıyı belirli ölçüde koruma imkanı sağladığını kaydetti.

Ancak Fattahi, ABD ve Çin hükümetlerinin veri güvenliği ve teknoloji politikaları üzerinden bu bağlantıyı giderek daha fazla sınırlandırdığını ifade etti.

Pekin'in veri güvenliği düzenlemeleri, Washington'ın ise ABD Veri Güvenliği Programı aracılığıyla sınır ötesi veri akışlarını daha sıkı denetlediğine işaret eden Fattahi, iki ülke arasında sınır ötesi veri ve bulut trafiğini düzenleyen kapsamlı bir ikili anlaşmanın bulunmamasının şirketler açısından önemli bir risk oluşturduğunu değerlendirdi.

Teknolojide ayrışma, ticarette tam kopuş anlamına gelmiyor

Fattahi, ABD ile Çin arasındaki teknoloji ayrışmasının özellikle donanım alanında daha belirgin hale geldiğini belirtti.

Çin'in çip üretim kapasitesinin devlet destekleriyle geliştirilmesiyle ülkenin teknolojik açıdan kendi kendine yeterliliğini artırmaya çalıştığını aktaran Fattahi, Nvidia'nın da Çin pazarında ciddi ölçüde dışlandığını belirtti.

Buna karşılık tüketici pazarında daha farklı bir tablo bulunduğuna işaret eden Fattahi, Windows'un Çin'deki masaüstü internet trafiğinin önemli bölümünü oluşturmaya devam ettiğini kaydetti.

Fattahi, bu nedenle yaşanan sürecin tam kapsamlı bir kopuştan ziyade kısmi bir ayrışma olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Lisanslı ticaretin, ekipman satışlarının ve nadir toprak elementi ticaretinin devam ettiğini belirten Fattahi, Pekin'in maden ihracatına yönelik kısıtlamalarının da tamamen kapanmış bir kapıdan ziyade gelecekte kullanılabilecek stratejik bir koz niteliğinde olduğunu değerlendirdi.

Buna göre dijital ekonomi, devlet sistemleri ve ileri düzey bilgi işlem gibi stratejik alanlarda ABD ve Çin arasında iki ayrı teknoloji ekosistemi oluşurken, ticari alandaki karşılıklı bağımlılığın tamamen ortadan kalkmadığı görülüyor.

Çin pazarına bağımlı şirketler daha fazla risk taşıyor

Fattahi, ABD ve Çin arasındaki ayrışmanın derinleştiği bir ortamda en avantajlı konumdaki şirketlerin Çin'den en fazla gelir elde edenler olmayacağını belirtti.

Çin'deki faaliyetleri sınırlı olan veya üretimini farklı ülkelere taşıma imkanına sahip şirketlerin daha dirençli olacağını değerlendiren Fattahi, Apple'ın ABD'ye gönderilecek iPhone üretimini birkaç çeyrek içinde Hindistan'a kaydırabilmesini bu duruma örnek gösterdi.

Buna karşılık, Çin iç pazarındaki satışlara yüksek ölçüde bağımlı olan gelişmiş çip üreticileri ve kurumsal yazılım şirketlerinin daha kırılgan bir konumda bulunduğunu ifade etti.

Fattahi, Çin'in birinci öncelikli yatırım noktası olarak görülme oranının yüzde 62'den yüzde 52'ye gerilediğini gösteren anket verilerinin, şirketlerin Çin pazarına ilişkin değerlendirmelerini değiştirmeye başladığını ortaya koyduğunu kaydetti.

Batılı şirketlerin bir bölümünün Microsoft'un kontrollü geri çekilme modelini benimseyebileceğini belirten Fattahi, şirketlerin Çin iç pazarındaki faaliyetlerini azaltırken sınır ötesi hizmetlerini korumaya yönelebileceğini değerlendirdi.

"Tam kapsamlı ayrışma kısa vadede olası görünmüyor"

Fattahi, ABD ve Çin'in karşılıklı olarak kullanabilecekleri ekonomik ve ticari araçları ellerinde tutmaya devam etmeleri nedeniyle tam kapsamlı bir ayrışmanın kısa vadede gerçekleşmesinin düşük ihtimal olduğunu ifade etti.

Ticari ilişkilerin tamamen sona ermesinin de öngörülebilir gelecekte zayıf bir ihtimal olduğunu belirten Fattahi, küresel şirketler açısından önümüzdeki dönemin temel sorusunun hangi pazarın seçileceğinden ziyade, ABD ve Çin arasındaki rekabetin her iki yöndeki baskısına dayanabilecek iş modellerinin oluşturulması olduğunu kaydetti.

Fattahi'nin değerlendirmesine göre, ABD ve Çin arasındaki teknoloji rekabeti küresel şirketleri iki pazardan birini seçmeye zorlamaktan ziyade, faaliyetlerini daha kontrollü, bölgesel ve esnek yapılara dönüştürmeye yöneltecek.

Kaynak: AA POPÜLER HABERLER

Dacia'dan 13 bin euroluk SUV geliyor! Duster'ın tahtına yeni rakip

Orta Vadeli Program açıklandı: Enflasyon tahmini belli oldu

Fiat Eylül 2026 fiyatlarını açıkladı! Egea ve diğer modellere zam geldi

Skoda fiyatları güncellendi: Eylül ayında 975 bin TL'ye varan indirim

Fed bağımsızlığı sınavda: Trump yönetiminin faiz kararı öncesi yoğun baskı