Akaryakıt fiyatları rekor kırıyor: Portekiz'de protestolar

Sabah saatlerinde, Lizbon'u Tejo nehrinin güney kıyısındaki Almada kentine bağlayan 25 Nisan Köprüsü'nde büyük bir korna protestosu düzenlendi.

Aynı saatlerde, daha güneyde, Setúbal bölgesindeki Sines'te bulunan Galp rafinerisine doğru yavaş bir araç konvoyu yola çıktı. WhatsApp ve sosyal medya üzerinden organize edilen protesto, öğle saatlerinden sonra da sürüyordu ve ne zaman biteceği belli değildi.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, kaputlarında Portekiz bayrakları bulunan araçların korna çaldığı görülüyordu. Lusa ajansına göre göstericiler ayrıca üzerinde "Akaryakıt zamlarına yeter" ve "Aileler artık dayanamıyor" yazan pankartlar taşıdı. GNR, ajansa 60 ila 100 araçlık bir katılım olduğunu bildirdi.

Ukrayna'nın işgalinden bu yana benzinde en yüksek seviye

Portekiz Otomobil Kulübü (ACP) (kaynak Portekizce) tahminlerine göre, dizel fiyatı pazartesi günü 15 sent artarak litre başına 2,169 avroya, benzin fiyatı ise 12 sent yükselerek litre başına 2,142 avroya çıktı.

Bu rakamlar, hükümetin olağanüstü olarak uyguladığı Akaryakıt Ürünleri Vergisi'ndeki (ISP) indirimi hesaba katmıyor; söz konusu indirimle zamlar dizelde 12, benzinde ise 9 sentle sınırlandı.

Bu, dizel için şimdiye kadarki en yüksek fiyat; Dinheiro Vivo'nun hesaplamalarına göre (kaynak Portekizce). Benzin içinse bu, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin tetiklediği enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviye.

Portekiz en yüksek seviyeler arasında

Avrupa'da akaryakıt fiyatları yıl boyunca artış gösterdi. Almanya'da da, Frankfurter Allgemeine (kaynak Portekizce), akaryakıt fiyatlarının tarihî zirveye ulaştığını ve benzinin Mart 2022'de kaydedilen litre başına 2,203 avroluk rekoru aştığını aktarıyor.

Ancak Portekiz, akaryakıtın en pahalı olduğu ülkeler arasında yer alıyor. 21 Avrupa ülkesindeki akaryakıt fiyatlarını derleyen fuel-prices sitesi (kaynak Portekizce), pazartesi günü Portekiz'i benzin fiyatlarında 19. sırada gösteriyordu. Listenin sonunda yalnızca Fransa ve Danimarka yer alıyor.

Dizelde ise sıralama 17.'liğe kadar iyileşiyor; ülke Birleşik Krallık, İtalya, Fransa ve Danimarka'nın önünde bulunuyor.

Fiyat artışları, Portekiz Çevre ve Enerji Bakanı Maria da Graça Carvalho'yu Enerji Hizmetleri Düzenleme Kurumu'ndan (ERSE) bir çalışma talep etmeye yöneltti.

Ancak ağustos ortasında yayımlanan çalışma, operatörlerin fırsatçılık yaptığına dair bir kanıta rastlamadı. Raporda ayrıca fiyatların hızla yükselip yavaş düştüğü, “roket ve tüy” olarak bilinen bir olgunun da görülmediği belirtildi.

“Sonuçlar, düşüşlerin artışlara göre kalıcı biçimde daha yavaş ya da daha eksik yansıtıldığını göstermiyor” deniliyor.

ERSE ayrıca İspanya ile fiyat farkını vergilerle açıkladı. Kurum, Portekiz'de vergi yükünün “Avrupa Birliği ve Euro Bölgesi ülkelerinin çoğunluğuyla uyumlu şekilde” sabit kaldığını da vurguladı.

Hürmüz ve rafinaj kapasitesi

Avrupa'da akaryakıt fiyatlarındaki artış, Orta Doğu'daki çatışma ve Hürmüz Boğazı'ndaki blokajla ilişkilendiriliyor; bu durum ticaret rotaları üzerinde bozucu etki yarattı.

Uzmanlar ayrıca, ham petrol bulunmasına rağmen rafinaj kapasitesindeki sınırlamadan söz ediyor. Bu durum özellikle dizel fiyatlarını etkiliyor.

Vergi cephesinde ise bir petrol şirketlerinin kârına olağanüstü vergi getirilmesi önerisi masada. AFP'ye göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya'nın bakanları, konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınması için İrlanda Maliye Bakanı'na mektup gönderdi. Toplantı, Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten İrlanda'da 18-19 Eylül tarihlerinde yapılacak.