Trump nadir ortaklık peşinde

Türkiye, Beylikova’daki rezervlerin işlenmesi için Ekim 2024'te Çin ile bir mutabakat zaptı imzalamış ancak NTE’nin Çin’de mi yoksa Türkiye’de mi işleneceği konusunda çıkan anlaşmazlıkla görüşmeler tıkanmıştı. Rusya ile benzer temaslar da sonuçsuz kalınca Türkiye rotayı ABD’ye çevirdi. ABD ile Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı’nda NTE’ye ilişkin bir tasarruf olup olmadığı bilinmezken, ABD’nin kritik anlaşmalarını düşününce ‘Sırada Türkiye mi var’ sorusu gündeme geliyor. Keza Eylül 2025’te imzalanan anlaşmanın ardından ABD’li medya kuruluşu Bloomberg, Türkiye'nin NTE rezervlerini geliştirmek için ABD ile görüşmelere başladığını duyurmuştu.

MİLLİ MENFAAT

Avustralya ile kritik mineraller ve NTE’ler anlaşmasını, ‘fırsatları bir üst seviyeye taşımak’ şeklinde niteleyen Trump, Ukrayna'ya mali destek verme karşılığında da ülkenin stratejik yeraltı kaynaklarına öncelikli erişim elde etti. Beyaz Saray, Güneydoğu Asya ülkelerinden Suudi Arabistan'a, maden işletmesinden mıknatıs üretimine uzanan tedarik zinciri ortaklıkları da kurdu. Bu kapsamda, kritik mineralleri işleyecek teknolojisi bulunmayan Türkiye’nin, dünyada 2. sırada yer alan 694 milyon tonluk rezervinin, ülke menfaatleri ön planda tutularak ekonomiye kazandırılması önemini koruyor.

Kritik mineraller için özel yasa hazırlığı

Orta Vadeli Program’da (OVP) kritik minerallere ilişkin yasal düzenleme yapılması öngörüldü. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 6 Eylül’de yaptığı OVP toplantısında TPAO ve MTA’yı işaret ederek enerji alanındaki kamu KİT’lerinin daha fazla arama yapması, küresel etkinliğinin artması gerekliliğine dikkat çekmişti. OVP’de de enerji ve doğal kaynaklarda arz güvenliğinin güçlendirilmesi bölümünde, ‘kritik ve stratejik mineraller üretimi desteklemek amacıyla mevzuat düzenlemeleri yapılacağı’ yer aldı. Aynı bölümde ‘nadir toprak elementlerinin ekonomiye kazandırılacağı’ vurgusu da bulunuyor.