Çatı tipi GES’te 27 haftalık izin çıkmazı

Çatı tipi GES’te 27 haftalık izin çıkmazı

Türkiye, 120 gigavatlık devasa çatı güneş potansiyeline rağmen 27 haftaya varan izin süreçleri nedeniyle çatı tipi enerji dönüşümünü hızlandıramıyor. Elektrik sistemine kazandırılması hedeflenen 35 gigavatlık esnek kaynağın merkezinde yer alan çatı üstü kurulumlar, sanayi ve konutta enerji maliyetlerini düşürürken arz güvenliğini de pekiştiriyor.

10 Eylül 2026 00:00 10 Eylül 2026 00:04 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Türkiye ekonomisinde cari açığın en büyük yapısal bileşeni olan enerji ithalatı faturası, üreti­ciden konut kullanıcısına ka­dar her alanda maliyet baskı­sını artırırken, ülkenin deva­sa güneş sermayesi çatılarda atıl vaziyette beklemeye de­vam ediyor. Fotovoltaik tek­nolojilerin lisanssız elektrik üretimi rejimiyle yakaladığı ivme dikkate değer bir hacim oluştursa da, mevzuat engel­leri ve altyapı yetersizlikleri bu öz sermayenin ekonomi­ye tam kapasiteyle kazandı­rılmasını geciktiriyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan ‘Türkiye Enerji Politikala­rı İncelemesi Raporu’ verile­ri, çatı tipi güneş enerjisinin (GES) yalnızca çevresel bir yatırım değil, aynı zamanda merkezi enerji sisteminin yü­künü hafifleten ve kamusal sübvansiyon ihtiyacını azal­tan stratejik bir ekonomik kaldıraç olduğunu gösteri­yor. Elektrik üretiminin tek bir merkez yerine milyonlar­ca noktaya dağıtılması, ener­ji ağının merkezi yapısını çö­zerek sistemin kırılganlığı­nı azaltıyor. Bu model, kamu bütçesi üzerindeki doğrudan ve dolaylı enerji sübvansi­yonu yükünü kademeli ola­rak hafifletirken, nihai tüke­ticinin ve sanayicinin kendi elektriğini ikame maliyetle­rin çok daha altında üretme­sine olanak sağlıyor.

Modelin bir diğer kritik bo­yutu ise doğrudan arz güven­liği ve felaket yönetimiyle kesişiyor. Deprem ve benze­ri büyük ölçekli doğal afetler sonrasında merkezi şebeke­lerde meydana gelebilecek geniş çaplı kesintilere karşı çatı tipi güneş sistemleri, lo­kal bazda hayati önem taşı­yan bir ‘otonom enerji adacı­ğı’ işlevi görerek elektrik akı­şının devamlılığını sağlıyor. Türkiye’nin teknik olarak en yüksek çatı tipi güneş enerjisi potansiyeline sahip ilk üç ili­nin İzmir, İstanbul ve Anka­ra olarak öne çıkması, nüfus, sanayi ve finansman yoğun­luğunun en yüksek olduğu bu alanlarda dağıtık üretimin ne kadar hayati bir altyapı gü­venlik kalkanı olduğunu ka­nıtlıyor.

Yaklaşık 23 gigavatlık büyüklüğe ulaşıldı

Türkiye, 2019 yılında ha­yata geçirdiği aylık mahsup­laşmaya dayalı net ölçüm (net metering) mekanizmasıy­la konut ve ticari segmentte­ki tüketicilerin ihtiyaç fazlası ürettikleri elektriği tüketici tarifeleri üzerinden satması­nın önünü açtı. Bu düzenle­me lisanssız üretim pazarını doğrudan tetikledi. Nitekim fotovoltaik güneş sistemleri, 2025 yılı sonu itibarıyla Tür­kiye’nin lisanssız elektrik üretim kapasitesinin yüzde 97’sini tek başına üstlenerek yaklaşık 23 gigavatlık bir bü­yüklüğe ulaştı.

Ancak mevcut potansiyel ile sahadaki fiili durum ara­sındaki makas kapanmış de­ğil. Çatı tipi GES kurulumla­rında başvurudan sistemin devreye alınmasına kadar ge­çen süre, birden fazla kuru­mun onay mekanizmaları ne­deniyle 27 haftaya kadar uza­yabiliyor. Sahada hızlı monte edilebilir olma avantajına sa­hip bu sistemlerin bürokra­tik onay süreçlerinde zaman kaybetmesi, yeşil dönüşüm finansmanının geri dönüş sü­relerini uzatıyor. 24 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren yasal reformlarla genel rüzgâr ve güneş santrallerinin izin sü­reçleri 48 aydan 18 aya indi­rilmiş olsa da, mikro ölçekli çatı yatırımlarında süreç hızı henüz beklenen seviyeye çe­kilemedi.

Mevzuat ve finansman paketi şart

Sektörün mevcut durumu­nu ve potansiyelini değerlen­diren Güneş Enerjisi Sanayi­cileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, uzaydan alınan görüntülerle yapılan analizle­re dikkat çekerek Türkiye’nin 120 gigavatlık çatı GES hede­fine rahatlıkla ulaşabileceği­ni vurguladı. Hakan Erkan, “Çatı güneş santrali için be­lirlenen 120 gigavatlık potan­siyelin değerlendirilmesi için mutlaka altyapı yatırımları­na ihtiyaç duyuluyor. Altyapı yanında mevzuatta düzenle­meler ve finansman olanak­larının olması gerekiyor. Söz konusu düzenlemelerin pa­ket halinde gerçekleştirilme­si de gerekli. Mevcut durum­da çatılarda herhangi bir iş­lem yapılabilmesi için 8 ayla 1 yıl arası izin süreçlerine ihti­yaç var çünkü mevcut durum­da kapasite ile ilgili sorunlar bulunuyor. Bu süre ise bu ya­tırımlar için çok uzun” dedi.

Erkan, özellikle konut seg­mentinde onay süreçlerinin kökten basitleştirilmesi ge­rektiğini belirterek, “Mesken­ler için 25 kilovat altı çatı ku­rulumlarında, çanak anteni ya da doğal gaz tesisatı kurar gibi sistemin basitleştirilmesi ge­rekiyor. Sorumluluk yatırım­cıda ya da uygulayıcı firmada gibi çözümler olması lazım ki çatılarda belirlenen bu hedef­lere ulaşalım. Orta ve büyük ölçekli çatı GES yatırımla­rı için de kapasite sorununun çözülmesi yanında depolama sistemi gibi unsurlarla kendi kendine yeten sistemler ku­rulması gerekiyor. Bakanlı­ğa öz tüketim amaçlı elektrik üretimi gibi modeller sunduk, bunlara izin verilmesi halinde çatı hedefleri kolaylıkla yaka­lanabilir. Mevzuatlar düzen­lenir, bölgelere uygun stan­dartlar belirlenerse çatı tipi güneş santrallerinin yaygın­laşmaması için bir engel bu­lunmuyor” diye konuştu.

35 gigavatlık esnek kaynak kazandırılması hedefleniyor

Türkiye’nin 2035 enerji vizyonu doğrultusunda kurgulanan stratejik yol haritası, elektrik şebekesine toplam 35 gigavatlık esnek kaynak kazandırmayı hedefliyor. Bu kapasite paketi, 10 gigavat depolamalı çatı tipi güneş enerjisi, 10 gigavat büyük ölçekli batarya depolama, 5 gigavat şebeke yönetimi ve 10 gigavat talep tarafı yönetiminden oluşuyor. Söz konusu mimarinin sorunsuz çalışabilmesi için akıllı sayaç altyapısının hızla yaygınlaştırılması ve dağıtık enerji altyapısının güçlendirilmesi şart. Yeni inşa edilecek yapılar ile kamu binalarında çatı GES sistemlerinin kademeli olarak zorunlu tutulması da hedeflere ulaşmada kilit rol oynayacak.

En büyük zaman kaybı onay mekanizmalarında

Konut ve işletmelerin çatılarına güneş enerjisi sistemi kurmak isteyen yatırımcılar için bürokratik onay mekanizmaları en büyük zaman kaybını oluşturuyor. Mevcut sistemde tek bir çatı kurulumu için birden fazla kamu kurumunun ve dağıtım şirketinin onay süreçlerinden geçilmesi gerekiyor. Bu durum, yatırımların sahada tamamlanma süresini ortalama altı ile sekiz ay aralığına taşırken, mevzuatta planlanan basitleştirmeler ve 25 kilovat altı sistemler için önerilen beyan usulü modelinin hayata geçirilmesiyle yatırım süreçlerinin günlerle ifade edilecek seviyelere indirilmesi hedefleniyor.

Kaynak: DÜNYA - İSTANBUL