Tek kullanımlık plastiklere yeni alternatif: Biyobozunur kap geliştiriliyor

Karabük Üniversitesinde (KBÜ), yiyecek sektöründe yaygın olarak kullanılan tek kullanımlık plastik, kağıt ve köpük kapların yerine geçebilecek çevre dostu bir alternatif üzerinde çalışılıyor.

10 Eylül 2026 | 13:48

KBÜ Safranbolu Fethi Toker Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesinden Dr. Öğr. Üyesi Nurhan Çevik Elen tarafından yürütülen ve "TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı" kapsamında desteklenen projede, KBÜ TOBB Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulundan Doç. Dr. Levent Elen ve Aksaray Üniversitesi Ortaköy Meslek Yüksekokulundan Dr. Öğr. Üyesi Ferdi Yıldırım araştırmacı olarak yer alıyor.

1 Biyobozunur ürünlerin geliştirilmesi hedefleniyor.

Projede, özellikle salata, meze, makarna ve sos gibi soğuk tüketilen yiyeceklerin servisinde kullanılabilecek, tek kullanımlık plastik, kağıt ve köpükten yapılan tabak ve kapların yerine geçebilecek yeniden kullanılabilir biyobozunur ürünlerin geliştirilmesi hedefleniyor.

Nurhan Çevik Elen projede biyobozunur, toprakta bozunabilen, çevreci ve sürdürülebilir kap tasarımı ile bunların analizlerinin gerçekleştirildiğini söyledi.

2 Şeker kamışı ve mısır nişastasından üretilen biyopolimer polilaktik asidi kullanıyorlar

Piyasadaki yeniden kullanılabilir plastik kapların polipropilen, polietilen tereftalat ve polistiren gibi petrol bazlı ürünlerden oluştuğunu belirten Elen, bunlara alternatif olarak şeker kamışı ve mısır nişastasından üretilen biyopolimer polilaktik asidi (PLA) kullandıklarını ifade etti.

Elen, PLA'nın gıda sektöründe yaygın kullanıldığına değinerek, "Bunu bir adım öteye götürerek yeniden kullanılabilir kapların yapımında biyomalzemeyi de kullanıp yaşam ömrü sonunda toprağa dönmesini, biyobozunur olmasını neden gerçekleştirmeyelim diye düşünüp araştırmalarımızı bu yönde gerçekleştirdik." dedi.

3 Uygun görülen tasarımın prototipi üretilecek

Projede PLA'nın yanı sıra takviye malzemesi olarak keten lifi, atık malzeme olarak da yumurta kabuğu kullandıklarını aktaran Elen, bu malzemelerin belirli oranlarda birleştirilmesiyle numuneler üretildiğini kaydetti.

Numunelerin enjeksiyon kalıplama yöntemiyle elde edildiğini anlatan Elen, mekanik, termal, migrasyon, toprakta bozunma ve suda bozunma testlerinin yapılacağını, konsept tasarım çalışmalarının ardından uygun görülen tasarımın prototipinin üretileceğini bildirdi.

4 "Tek kullanımlık ürünler doğrusal ekonominin önemli çevre sorunlarından biri"

Ürünün yeniden kullanılabilir olması nedeniyle uzun ömürlülük ve dayanıklılığa odaklandıklarını vurgulayan Elen, kolay taşınabilir, istiflenebilir ve temizlenebilir olmasının da tasarımda öne çıkan unsurlar olduğunu söyledi.

Elen, "Bugün piyasadaki tek kullanımlık kaplar ve plastik ambalajlar doğrusal ekonominin önemli çevre sorunlarından biridir. Projemizle, petrol türevi plastiklere alternatif biyokompozit malzemeyle tek kullanımlık plastik kullanımının azaltılmasına katkı sağlamasını hedefliyoruz." dedi.