Anthropic: Yapay zekâ 2030’a kadar %15 büyüme ve kitlesel işsizlik getirebilir

Anthropic'in ekonomi ekibi, Çarşamba günü teknik bir makale ve etkileşimli bir araç yayımladı; ekonomiyi, yapay zekânın dokunmadan bırakabileceği, destekleyebileceği, tamamen otomatikleştirebileceği ya da baştan yaratabileceği görev paketleri olarak modelledi ve ardından farklı yetenek ve benimseme hızlarının ABD'de büyüme, ücretler ve işler için ne anlama geleceğini izledi.

Yazarlar bunun birer öngörü olmadığını özellikle vurguluyor; makalede, "senaryolar tahmin değildir ve onlara herhangi bir olasılık atfetmiyoruz" ifadesi yer alıyor.

Mütevazı senaryoda yapay zekâ küçük bir teknoloji olarak kalıyor.

2030'da GSYİH, yapay zekâ olmasa bulunacağı seviyenin %1,6 üzerinde; büyüme yılda %2,4'e çıkıyor ve yönetim, profesyonel, satış ve ofis işlerini kapsayan bilişsel istihdam %0,5 azalıyor. İşsizlik neredeyse yerinden kıpırdamıyor.

Kayda değer senaryoda, yapay zekânın tüm bilgi işlerinin yarısını yapabilir hale gelmesiyle, ekonominin normal büyüme hızı ikiye katlanarak %5,4'e çıkıyor; yine de görevlerin çoğu hâlâ yapay zekâ desteği olmadan yürütülüyor.

GSYİH %8,3 daha yüksek bir seviyeye ulaşıyor, bilişsel istihdam %3,9 düşüyor ve ofis çalışanları arasındaki işsizlik %4,5'e çıkıyor. Ücretler ayrışıyor; beyaz yakalıların maaşları hafifçe gerilerken, diğer herkesin ücreti neredeyse %6 artıyor.

Aşırı senaryonun ise benzeri yok.

Yıllık büyüme %15,4'e fırlıyor, GSYİH yapay zekâsız patikaya göre %32,4 daha yukarıda bitiyor ve ekonomi kabaca her dört buçuk yılda bir ikiye katlanıyor.

Ancak bilişsel istihdam %21,5 oranında çöküyor, bu çalışanlar arasındaki işsizlik %17,9'a çıkıyor ve toplam işsizlik oranı %11,9'u buluyor; bu da sıradan bir durgunluktan daha kötü. Ofis ücretleri %11,5 düşerken, diğer ücretler %33,6 artıyor.

En çarpıcı sayı ise gelirin kimlere gittiği.

Ulusal gelirin emek payı %60'tan %45,2'ye inerken, sermaye gelirleri %80'in üzerinde artıyor.

Makineler ekonomiyi muazzam ölçüde zenginleştirirken, kazançları belirgin biçimde emekçilerin elinden alıp varlık sahiplerine kaydırıyor.

Kamu ne düşünüyor, patron ne dedi

Anthropic, modeli ABD'de yetişkinlerle ağustosta yapılan bir Morning Consult anketiyle eşleştirdi.

Makaleye göre, ortanca katılımcının beklentileri, 2030'a kadar GSYİH'nin yaklaşık %8 daha yüksek olduğu ve bilişsel istihdamın yaklaşık %4 azaldığı kayda değer senaryoyla örtüşüyor.

Bu da şirketin kendi CEO'sunu bir istisna hâline getiriyor; zira Dario Amodei, Mayıs 2025'te, giriş seviyesindeki ofis işlerinin yarısına kadarki kısmının beş yıl içinde ortadan kalkabileceği ve işsizliğin %10 ila %20'ye çıkabileceği uyarısında bulunmuştu; bu rakamlar orta değil, doğrudan aşırı senaryoya denk geliyor.

Belirleyici olan, yetenek değil benimsenme düzeyi olabilir.

Anthropic'in dönüştürücü yapay zekâ ekonomik çalışmalarını yürüten Anton Korinek, "Yapay zekâ harika şeyler yapabiliyor ama kimse kullanmıyorsa, ekonomik bir etkisi olmayacaktır" dedi.

Kurucu ortak Jack Clark, NPR'ye yaptığı açıklamada hızlı teknik ilerleme beklediğini ancak benimsenmenin daha yavaş olacağını, "teknolojinin yayılmasının insanların sandığından muhtemelen daha zor olacağını" söyledi.

Modelde olmayan senaryo

Ekonomik modelin içermediği şeyler de başlı başına dikkat çekti.

Tüm patikalar, ekonominin hâlâ işlediği varsayımına dayanıyor; sektörün bizzat uyardığı türden, yapay zekânın çok kötü gitmesine dair hiçbir senaryo yok.

Bu boşluk, hem OpenAI hem de Anthropic'te çalışmış 27 yaşındaki araştırmacı Jacob Coxon'ın Salı günü istifa edip nedenlerini anlatan bir dizi paylaşım yayımlamasıyla, bu hafta daha da göze battı.

Coxon, "Hiçbir şirket sorumlu davranmıyor" diye yazdı ve "kendini geliştiren süper zekâya doğru tam gaz yarışıyorlar" diye ekledi.

Ayrıca, meslektaşlarının özel sohbetlerde bu teknolojinin "on yılın sonuna kadar hepimizi öldürebileceğine" inandığını, yöneticilerin ise kamuya açık açıklamalarında dili yumuşattığını ileri sürdü ve sektörün yaklaşımını "özel bir şirketin Slack kanalından başlatılmaması gereken, kibirli bir kumar" olarak niteledi.

Anthropic, bu yıl Claude modellerinin üç kuruluşun gerçek sistemlerine yetkisiz erişim sağladığını bizzat açıkladı. Bunun bir ekonomik modele girip girmemesi gerektiği haklı bir soru.

Sorulduğunda, Claude'un kendi cevabı bunun girmemesi gerektiği yönünde.