Suudi Arabistan’ın Hürmüz’ü aşmak için kullandığı Doğu-Batı petrol hattı saldırı sonrası durduruldu, Husiler ise Babülmendep’in kilit Perim Adası’nı aldı. İki gelişme, petrol arzı ile Süveyş navlununda yeni maliyet baskısı yaratıyor.
Murat Ali Oral 12 Eylül 2026 12:38 12 Eylül 2026 12:45 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Orta Doğu’daki savaşın küresel ticarete açtığı cephe genişliyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunu sürerken, petrol ve yük taşımacılığında alternatif olarak kullanılan iki kritik güzergâhta daha baskı arttı.
Suudi Arabistan, ülkenin doğusundaki petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya taşıyan Doğu-Batı petrol boru hattını saldırı sonrasında geçici olarak durdurdu. Aynı dönemde Husiler, Kızıldeniz’in güney girişindeki Babülmendep Boğazı’nı iki ayrı geçiş kanalına bölen Perim Adası’nın kontrolünü ele geçirdi.
Gelişmeler, yalnızca petrol piyasasını değil Asya ile Avrupa arasında Süveyş Kanalı üzerinden taşınan konteyner yüklerini de yakından ilgilendiriyor.
Babülmendep’in kilit adasında kontrol değişti
Yemen kıyılarındaki hızlı ilerleyişini sürdüren Husiler, Moha Limanı’nın ardından Perim Adası’na ulaştı. Mayyun adıyla da bilinen ada, Babülmendep Boğazı’nın tam ortasında bulunuyor ve geçiş yolunu iki deniz kanalına ayırıyor.
Ada küçük olmasına rağmen konumu nedeniyle küresel deniz taşımacılığında büyük stratejik öneme sahip. Babülmendep, Hint Okyanusu ve Aden Körfezi’nden gelen gemilerin Kızıldeniz’e, oradan da Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e ulaşmasını sağlıyor.
Husilerin Perim’in yanı sıra Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki başka stratejik noktaları da ele geçirmesi, grubun boğazın Yemen tarafındaki askeri kontrolünü önemli ölçüde artırdı.
Bu durum Babülmendep’in tamamen gemi trafiğine kapandığı anlamına gelmiyor. Ancak denizcilik şirketlerinin risk değerlendirmelerini değiştirebilecek ve daha fazla geminin bölgeden uzak durmasına yol açabilecek yeni bir güvenlik sorunu ortaya çıkmış durumda.
Hürmüz’ü aşan petrol hattı da durdu
Aynı saatlerde enerji piyasasını ilgilendiren ikinci gelişme Suudi Arabistan’da yaşandı.
Ülkenin doğusundaki petrol üretim merkezlerini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya bağlayan Doğu-Batı petrol boru hattının faaliyeti, gerçekleştirilen saldırının ardından ihtiyati olarak durduruldu.
Hattın önemi son aylarda ciddi biçimde artmıştı. Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorununu aşmak için doğu bölgelerinde üretilen petrolün daha büyük bölümünü ülkenin yaklaşık 1.200 kilometre boyunca uzanan bu hattı üzerinden batı kıyısına taşımaya başlamıştı.
Doğu-Batı hattı 2026’nın ilk çeyreğinde günlük 7 milyon varillik azami kapasitesine kadar çıkarıldı. Böylece Hürmüz’den geçmeden dünya pazarına petrol ulaştırılmasında en önemli alternatiflerden biri haline geldi.
Şimdi bu hattın da geçici olarak devre dışı kalması, küresel petrol arzındaki hareket alanını daraltıyor.
İki alternatif aynı anda baskı altında
Enerji piyasasındaki riskin büyümesinin nedeni gelişmelerin birbirinden bağımsız olmaması.
Hürmüz Boğazı’ndaki sorun nedeniyle Suudi petrolünün bir bölümü Doğu-Batı hattıyla Kızıldeniz’e taşınıyordu. Aynı Kızıldeniz’in güney çıkışında ise Babülmendep bulunuyor.
Böylece Basra Körfezi kaynaklı petrol ve ürünlerin alternatif güzergâhlarında aynı anda iki ayrı sorun ortaya çıktı.
Doğu-Batı boru hattının ne kadar süre kapalı kalacağı ve saldırının altyapıda kalıcı hasara yol açıp açmadığı bundan sonraki fiyatlama açısından kritik olacak.
Babülmendep’te ise asıl soru denizcilik şirketlerinin bölgedeki yeni askeri tabloya nasıl tepki vereceği. Büyük şirketlerin daha fazla gemiyi Ümit Burnu üzerinden yönlendirmesi halinde hem seyahat süresi hem yakıt tüketimi hem de gemi ihtiyacı artacak.
Türkiye’ye gelen Asya ürünleri pahalılaşabilir
Türkiye açısından Babülmendep’teki risk doğrudan dış ticaret rotasına uzanıyor.
Çin, Güney Kore, Hindistan ve Güneydoğu Asya’dan Türkiye’ye gelen çok sayıda konteyner gemisi Hint Okyanusu’ndan Babülmendep’e giriyor, Kızıldeniz’i geçerek Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e ulaşıyor.
Gemilerin bu güzergâhı kullanmaktan vazgeçmesi durumunda Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nun dolaşılması gerekiyor. Daha uzun rota yakıt tüketimini, geminin denizde geçirdiği süreyi ve aynı miktarda yük taşımak için gereken gemi sayısını artırıyor.
Türkiye’nin Asya’dan yaptığı elektronik, makine, ara malı, otomotiv parçası, kimyasal ürün ve tüketim ürünü ithalatında taşıma süresinin uzaması şirketlerin stok ve lojistik maliyetlerini de yükseltebilir.
Kızıldeniz’deki önceki güvenlik sorunlarında yaşandığı gibi, yeni rota değişiklikleri konteyner fiyatlarının yanı sıra gemi sigortalarında da ek maliyet yaratabilir.
Akaryakıt için petrol fiyatı yeniden kritik
Türkiye açısından ikinci doğrudan kanal enerji fiyatları. Petrolün 100 doların üzerinde kaldığı bir dönemde küresel arzın alternatif yollarının daralması, fiyatların yeniden yukarı yönlü tepki verme riskini artırıyor.
Türkiye petrol ve petrol ürünü ihtiyacının önemli bölümünü ithalatla karşılıyor. Bu nedenle uluslararası ham petrol ve ürün fiyatlarındaki artış, diğer koşullar değişmediğinde rafineri maliyetleri ve akaryakıt fiyatları üzerinde baskı yaratabiliyor.
Özellikle dizel fiyatları taşıma, tarım ve sanayide geniş kullanım alanına sahip olduğu için enerji maliyetindeki yükseliş yalnızca araç sahiplerini değil mal ve hizmet fiyatlarını da etkileyebiliyor.
Bundan sonraki kritik göstergeler Suudi Doğu-Batı hattının yeniden ne zaman çalışmaya başlayacağı, Babülmendep’ten geçen gemi sayısı ve büyük konteyner şirketlerinin Süveyş rotasında yeni değişiklik yapıp yapmayacağı olacak.
Hürmüz’deki sorun çözülmeden Kızıldeniz güzergâhının da daha riskli hale gelmesi halinde, küresel ticarette navlun ve enerji maliyetleri aynı anda yeniden yukarı yönlü baskı altında kalabilir.
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.