Çin Asya güvenliğinde ABD’ye alternatif olmaya çalışıyor

Çin Asya güvenliğinde ABD’ye alternatif olmaya çalışıyor

Çin, yarın başlayacak Xiangshan Forumu’nda Asya-Pasifik güvenliği için kendi modelini öne çıkarmaya hazırlanıyor. Tayvan, Güney Çin Denizi ve kritik deniz yollarındaki gerilim, çip ve küresel ticaret zincirlerini de doğrudan ilgilendiriyor.

Murat Ali Oral 14 Eylül 2026 07:54 14 Eylül 2026 08:06 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Pekin, Asya’daki güvenlik mimarisinin geleceğini tartışmaya açacak büyük bir uluslararası buluşmaya hazırlanıyor. 15–17 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek 13. Pekin Xiangshan Forumu’na savunma yetkilileri, askeri temsilciler, uluslararası kuruluşlar ve uzmanlar katılacak.

Forumun zamanlaması ise sıradan değil. Tayvan Boğazı’ndaki gerilim, Güney Çin Denizi’ndeki egemenlik anlaşmazlıkları ve ABD’nin bölgedeki güvenlik rolüne yönelik tartışmalar aynı anda devam ediyor.

Çin kendi güvenlik modelini masaya getiriyor

Bu yılki forumun ana teması “istikrar konusunda uzlaşma oluşturmak ve güvenlik yönetimini birlikte geliştirmek” olarak belirlendi.

Programda uluslararası düzen ve stratejik istikrar, Asya-Pasifik bölgesindeki güvenlik riskleri, büyük güç ilişkileri ve gelişmekte olan ülkelerin küresel güvenlik sistemindeki rolü gibi başlıklar bulunuyor.

Ancak özellikle bir oturum dikkat çekiyor. Çin, “güvenlik sorunlarına Asya yaklaşımları” başlığı altında bölgesel krizlerin çözümünde Asya ülkelerinin daha büyük rol üstlenmesi gerektiği görüşünü tartışmaya açacak.

Bu yaklaşım, Pekin’in uzun süredir savunduğu daha çok kutuplu uluslararası düzen arayışının güvenlik alanındaki uzantısı olarak değerlendiriliyor.

ABD de Pekin’de masada olacak

Çin’in forumu ABD’ye alternatif bir güvenlik platformu olarak büyütmeye çalışmasına rağmen Washington toplantıyı tamamen dışarıdan izlemeyecek.

ABD Savunma Bakanlığı da Pekin’e bir heyet gönderiyor. Böylece Washington ile Pekin temsilcileri, iki ülkenin Tayvan’dan teknoloji rekabetine kadar çok sayıda başlıkta karşı karşıya geldiği bir dönemde aynı güvenlik platformunda yer alacak.

Vietnam ve Malezya gibi Güneydoğu Asya ülkelerinin üst düzey temsilciler göndermesi de Çin’in bölgedeki etkisini artırma girişimi açısından önem taşıyor.

Pekin’in asıl sınavı ise komşularına Çin merkezli yeni bir güvenlik mimarisinin mevcut ABD ittifak sisteminden daha istikrarlı olabileceğini göstermek olacak.

Tayvan gerilimi çip piyasasını doğrudan ilgilendiriyor

Forumun en hassas başlıklarından biri Tayvan olacak. Çin, Tayvan’ı kendi topraklarının parçası olarak görürken Pekin ile Taipei arasındaki askeri gerilim son yıllarda belirgin biçimde yükseldi. Tayvan yönetimi ise savunma harcamalarını artırmaya devam ediyor.

Ancak Tayvan dosyasının küresel ekonomi açısından önemi askeri boyutun çok ötesine geçiyor.

Ada, gelişmiş yarı iletken üretiminin merkezlerinden biri. Akıllı telefonlardan yapay zekâ veri merkezlerine, otomobillerden savunma sistemlerine kadar çok sayıda sektör Tayvan merkezli üretim zincirlerine bağımlı.

Bu nedenle Tayvan Boğazı’nda yaşanabilecek ciddi bir kriz yalnızca bölgesel piyasaları değil, küresel teknoloji ve çip tedarik zincirlerini de doğrudan etkileyebilir.

Deniz yolları ayrı oturumda ele alınacak

Forumun ekonomik açıdan en dikkat çekici başlıklarından biri de deniz yollarının güvenliği olacak.

Çin Savunma Bakanlığı, deniz geçiş yolları ve deniz güvenliği yönetiminin ayrı bir oturumda ele alınacağını açıkladı.

Bu başlık özellikle Güney Çin Denizi nedeniyle önem taşıyor. Çin, Filipinler ve bazı diğer bölge ülkeleri arasında çeşitli ada, resif ve deniz alanları üzerindeki egemenlik tartışmaları devam ediyor.

Bölgedeki herhangi bir askeri gerilimin ticari gemi trafiğine yansıması halinde sonuç yalnızca Asya ile sınırlı kalmayabilir.

Dünya mal ticaretinin yüzde 80’den fazlası hacim olarak deniz yoluyla taşınıyor. Çin, Güney Kore, Japonya, Singapur ve Malezya ise küresel deniz ticaret ağlarının en önemli merkezleri arasında bulunuyor.

Çip ve AI ticareti riski büyütüyor

Asya-Pasifik bölgesinin stratejik önemi son yapay zekâ yatırım dalgasıyla daha da arttı.

2026'nın ilk çeyreğinde küresel yarı iletken ticareti yıllık bazda yüzde 25 büyürken kritik mineral ticaretindeki artış yüzde 38'e ulaştı.

Bu büyümenin önemli bölümünde yapay zekâ altyapısı, veri merkezleri ve dijital teknolojilere yönelik yatırımlar etkili oldu.

Üretim zincirinin önemli halkalarının Çin, Tayvan, Güney Kore ve Japonya'da yoğunlaşması ise bölgedeki güvenlik risklerini aynı zamanda ekonomik risk haline getiriyor.

Bir başka ifadeyle Asya'daki güvenlik mimarisinin nasıl şekilleneceği artık yalnızca askerlerin ve diplomatların konusu değil. Küresel teknoloji şirketleri, otomotiv üreticileri, yapay zekâ yatırımları ve emtia piyasaları da aynı denklemin içinde bulunuyor.

Çin’in önünde güven sorunu var

Pekin'in bölgesel güvenlikte daha büyük rol üstlenme hedefinin önündeki en önemli engel ise komşu ülkelerle yaşadığı anlaşmazlıklar.

Güney Çin Denizi’nde Çin ile Filipinler arasında dönem dönem yükselen tansiyon ve Japonya ile devam eden güvenlik gerilimleri, Pekin’in “ortak güvenlik” mesajının bölge ülkelerinde nasıl karşılanacağı konusunda soru işareti yaratıyor.

Çin'in önündeki temel sorun bu nedenle yalnızca ABD’nin Asya’daki etkisi değil.

Pekin’in, kendi güvenlik modelinin küçük ve orta ölçekli Asya ülkelerinin egemenlik ve ekonomik çıkarlarını da koruyacağına bölge ülkelerini ikna etmesi gerekiyor.

15 Eylül'de başlayacak Xiangshan Forumu bu nedenle Çin açısından yalnızca diplomatik bir toplantı değil; ABD'nin onlarca yıldır belirleyici olduğu Asya güvenlik düzeninde Pekin'in ne kadar alan kazanabileceğinin yeni sınavlarından biri olacak.

Kaynak: HABER MERKEZİ

Asya ABD çin