ABD'de seçim öncesi ekonomi alarm veriyor: Üç cepheden büyük baskı

ABD'de seçim öncesi ekonomi alarm veriyor: Üç cepheden büyük baskı

ABD'de kritik ara seçimlere 49 gün kala ekonomik göstergelerdeki sert yükseliş seçmenin cebine doğrudan yansıyor. Motorin rekor kırarken mortgage faizleri yüzde 7 sınırına dayandı, 10 yıllık tahvil faizi ise 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

15 Eylül 2026 11:51 15 Eylül 2026 11:53 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

ABD'de 3 Kasım'da yapılacak kritik ara seçimlere 49 gün kalırken, enerji fiyatlarından konut finansmanına, piyasa faizlerinden kamu borcuna kadar birçok alanda yaşanan yükseliş seçmenin gündelik hayatı üzerindeki baskıyı artırıyor.

Kongre'deki güç dağılımını doğrudan belirleyecek seçimler öncesinde açıklanan son makroekonomik göstergeler, ABD'de hanehalkının hem temel ihtiyaçlarında hem de uzun vadeli borçlanma maliyetlerinde artan bir yükle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.

Yönetimin enflasyonu aşağı çekmek ve fiyat artışlarını sınırlamak amacıyla attığı adımlara karşın piyasalardaki direnç ve finansal göstergelerdeki yükseliş, seçim sürecinin en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlangıcında 4 doların altında bulunan dizelin ülke genelindeki ortalama fiyatının 6 doların üzerine çıkması, benzinin ise 4 doların üzerinde seyretmesi, tedarik zincirinden market raflarına kadar birçok alanda maliyet baskısını artırıyor.

Konut kredisi faizlerinin yüzde 7 sınırına dayanması ev sahibi olmak isteyenlerin finansmana erişimini zorlaştırırken, tahvil faizlerindeki yükseliş de piyasalardaki baskıyı güçlendiriyor.

Akaryakıt fiyatları cep yakıyor

ABD ekonomisinde tüketicinin doğrudan hissettiği en belirgin fiyat artışlarından biri akaryakıtta yaşanıyor. Orta Doğu'daki gerilimlerin devam etmesi ve petrol fiyatlarında görülen dalgalanmalar, ülkede enerji maliyetlerine yönelik kaygıların sürmesine neden oluyor.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ülke genelinde benzinin ortalama fiyatı 14 Eylül itibarıyla galon başına 4,32 dolara çıktı. Geçen yılın aynı döneminde 3,18 dolar seviyesinde bulunan benzinin fiyatı, yıllık bazda yüzde 35,9 yükseldi.

Taşımacılık, lojistik ve tarım sektörlerinde yoğun şekilde kullanılan dizelde ise rekor seviyeler görüldü. AAA verilerine göre, ABD genelinde motorinin ortalama galon fiyatı 14 Eylül'de 6,23 dolara ulaşarak tarihi zirvesini gördü.

Geçen yılın aynı döneminde 3,69 dolar olan motorinin galon fiyatındaki yıllık artış yüzde 68,7 olarak hesaplandı. California'da ise motorinin ortalama fiyatı 8 doların üzerine çıktı.

Akaryakıttaki yükseliş, yalnızca taşımacılık şirketlerinin giderlerini artırmıyor. Tarladan üretim tesislerine, depolardan marketlere kadar tedarik zincirinin hemen her aşamasında maliyetleri yükselterek tüketici fiyatlarına da yansıyor.

Enflasyonda enerji baskısı

Akaryakıt harcamaları Amerikalıların bütçesinde giderek daha büyük yer tutarken, enerji fiyatlarının seyri enflasyon üzerindeki riskleri de artırıyor. Son veriler, ABD'de enflasyonun ABD Merkez Bankasının (Fed) hedefinin üzerinde kalmayı sürdürdüğüne işaret ediyor.

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık yüzde 0,4, yıllık ise yüzde 3,4 yükseldi. Enerji ve gıda gibi değişken kalemlerin hariç tutulduğu çekirdek enflasyon da aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Benzin fiyatları ağustosta bir önceki aya göre yüzde 3,9 artarak aylık enflasyondaki yükselişin üçte birinden fazlasında etkili oldu. Benzindeki yıllık fiyat artışı ise yüzde 27,4 olarak kaydedildi.

Enerji endeksi aynı dönemde aylık yüzde 2,1, yıllık yüzde 16,3 yükseldi. Üretici fiyatlarında da yukarı yönlü hareket görüldü. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ağustosta aylık bazda beklentilere paralel yüzde 0,4 artarken, yıllık yüzde 5,4 ile tahminleri aştı.

İş gücü piyasasının güçlü görünümünü koruması ve enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesi, Fed'in faiz artırımına gideceği yönündeki beklentileri kuvvetlendirdi.

CME Group verilerine göre piyasalar, 14 Eylül itibarıyla Fed'in 15-16 Eylül'deki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırma ihtimalini yüzde 90'ın üzerinde fiyatlıyor.

Mortgage faizleri yüzde 7 sınırında

ABD ekonomisinde hanehalkını zorlayan bir diğer alan konut ve mortgage piyasası oldu. Mortgage Bankalar Birliği (MBA) verilerine göre, 30 yıl vadeli mortgage kredilerinde ortalama faiz, 4 Eylül'de sona eren haftada yüzde 6,85'e çıkarak Haziran 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Mortgage kredilerinin yeniden finansmanına yönelik başvurular da Mayıs 2025'ten bu yana kaydedilen en düşük seviyeye geriledi.

MBA Başkan Yardımcısı Joel Kan, yatırımcıların enflasyon ve federal bütçe açığına ilişkin endişelerinin devam etmesinin mortgage faizlerindeki yükselişte etkili olduğunu bildirdi.

Faizlerin yüzde 7 seviyesine yaklaşması özellikle ilk kez konut satın almak isteyen genç aileler ile orta gelir grubunun piyasaya girişini güçleştiriyor.

Halihazırda düşük faizli konut kredisine sahip ev sahipleri ise mevcut finansman avantajlarını kaybetmemek için taşınmaktan ve konutlarını satışa çıkarmaktan kaçınıyor.

Konut satın alımında finansman maliyetlerinin yüksek seviyelerde bulunması talebin kiralık konutlara yönelmesine yol açarken, kira fiyatlarındaki artış da devam ediyor.

Böylece hem satılık hem de kiralık konut piyasasında ortaya çıkan koşullar, barınma giderlerini hanehalkı açısından daha ağır bir yük haline getiriyor.

10 yıllık tahvil faizi 2007'den beri en yüksek seviyede

ABD tahvil piyasasında da borçlanma maliyetlerindeki yükseliş dikkati çekiyor. Faiz baskısı ve tahvil piyasasındaki satışların etkisiyle uzun vadeli ABD Hazine tahvili getirileri son yılların en yüksek seviyelerini test ediyor.

ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi yüzde 5,03'e çıkarak Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyesini gördü.

ABD Hazine Bakanlığı geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahvillerde gerçekleştirdiği geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını açıklamıştı.

Operasyon başına en fazla 2 milyar dolar olan mevcut tutarın en az 4 milyar dolara yükseltileceği bildirilmişti.

Geçen hafta geri alım operasyonlarında limit artışını uygulamaya koyan ABD Hazinesinin hamlesi, uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişi durdurmaya yeterli olmadı.

Kamu borcu 40 trilyon doları geçti

ABD'nin toplam kamu borcu da 18 Ağustos itibarıyla tarihinde ilk kez 40 trilyon dolar sınırını aştı.

Bu tarihte kamunun elinde bulunan borç miktarı 32 trilyon 265 milyar doların üzerine çıkarken, hükümet içi borçların büyüklüğü 7 trilyon 781 milyar dolara ulaştı.

Donald Trump'ın ikinci kez ABD Başkanı olarak göreve başladığı Ocak 2025'te ülkenin kamu borcu 36,2 trilyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Fed'in enflasyonla mücadele amacıyla faizleri yüksek seviyelerde tutması, Hazinenin tahvil ihraçları nedeniyle karşı karşıya kaldığı faiz maliyetini de artırdı.

Geniş kapsamlı vergi indirimlerinin kamu gelirleri üzerinde baskı oluşturması, savunma ve sosyal programlara yönelik harcamaların devam etmesiyle birleşerek bütçe açıklarının kalıcı hale gelmesinde etkili oldu.

Hazine Bakanlığının son bütçe verilerine göre, Ekim 2025'te başlayan 2026 mali yılının ilk 11 ayında kamu borcuna ilişkin net faiz giderleri 1 trilyon doları geçti.

Ekonomik tablo seçim yarışının merkezinde

Seçimlere son 50 günden az bir süre kalırken, enerji ve barınma maliyetleri ile faizlerdeki yükseliş siyasi mücadelenin de önemli başlıklarından biri haline geldi.

Muhalefet, ortaya çıkan ekonomik tabloyu yönetimin politikalarının sonucu olarak seçim kampanyasına taşırken, yönetim cephesi küresel gelişmeler ile dış kaynaklı şokların ekonomi üzerindeki etkisine dikkati çekiyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise Temsilciler Meclisi ve Senato seçimlerinden Cumhuriyetçilerin galip çıkması halinde her yetişkine 5 bin dolar ödeme yapılacağını belirtiyor.

Söz konusu vaat liberal medyada eleştirilirken, muhafazakar medya kuruluşlarında olumlu değerlendirmelere konu oluyor.

Trump yönetiminin politikalarını eleştiren liberal medya kuruluşları, söz konusu ödemenin hayata geçirilmesi durumunda bütçede 1,2 trilyon dolardan fazla ek açık oluşabileceğini ve bunun ekonomiye zarar verebileceğini savunuyor.

Bazı analistler de böyle bir ekonomik vaadin "seçim rüşveti" anlamına geleceğini ve hukuki açıdan tartışmalı olabileceğini ifade ediyor.