Bakan Şimşek'ten son durum açıklamaları

"Dün Finansal İstikrar Komitesi toplandı. Net bir şekilde, bütün ekonomi otoriteleri bir aradaydık. Bu kurullar piyasalarda sistemik risk oluşmasını engellemeye yönelik sürekli şekilde istişari bir kurul, orada gereken tedbirlerin alınmasına yönelik kararlar alınıyor. Özetle, piyasalarda dün itibarıyla yaşananlar esas itibarıyla sınırlı sayıda fonlardaki kredi ve likidite problemi. Genele yayılmış sistemik risk söz konusu değil. Borsa ve fon piyasasında yapısal bir sorun yok.

Serbest fon dediğimiz alan tüm dünyada nispeten serbest bir alan. Nitelikli yatırımcıların yatırım yaptığı bir alan. Dışarıda bunlara hedge fon diyebiliriz. Oradaki regülasyon daha gevşek. 2019 yılından itibaren TEFAS'ta işlem görmeye başlayınca bu alan büyüyor. Sınırlı sayıdaki fondan bahsediyoruz. 2038 fon var Türkiye'de, bunların 131'inden bahsediyoruz.

Sistemik risk yok, hatta şunu söyleyebilirim, serbest fon alanını dünyadaki uygulamalarına göre çok katı kurallara bağlayan fon rehberi Ağustos sonunda açıklandı. Bazı konularda geçiş süreçleri var, piyasanın uyum sağlaması için. Teminat yapısı güçlendirildi. Teminata ilişkin kaygıları giderecek adımları attık. 2024 yılında genel olarak para piyasası fonlarına dedik ki, sıfır risk olarak görülen hazine kağıtlarına sokmak zorundasınız. O düzenleme bugün işe yarayacak. Serbest fonlar için de geçiş dönemi öngörüyoruz. Sınırlı sayıda fonda piyasa bozucu eylemler var, buna ilişkin gereken yapılmıştır. 7 portföy yönetim şirketinin işlettiği 131 fon SPK tarafından tasfiye sürecine konuldu. SPK tasfiyeye ilişkin kapsamlı yol haritasını ortaya koydu.

Fon piyasasının yüzde 90'ı sağlıklı işlemeye devam etmiş. Buradaki sorun sistemik değil derken, fonların tamamına bakarsanız fon birikimi olarak bakarsanız yüzde 10-11 civarında bir rakam. Bu da şu demek değildir, buradaki fonların hiçbir varlığı yok demek değildir. SPK tasfiye sürecini ilkelere göre yapacak. Tasfiye süreci borsayı baskı altına alacak çerçevede olmayacak. Nitelikli yatırımcı olmasalar dahi, aslında bu atılan adımlar onların haklarını korumaya yöneliktir. Burada bir yoğunlaşma oluşmuş, bunun bulaşıcı olmaması için piyasanın tamamına dün çok güçlü tedbirler devreye alındı, süreç sağlıklı şekilde işleyecek."

Sorunlu alanı karantinaya aldık. Yatırımcıların tasarrufları korunacak. Tasarruf finansman şirketindeki alan farklı, bankacılık benzeri bir alan, orada farklı süreç işler. Orada zaten portföy yönetim şirketiyle ilişkili kuruluş var, Katılımevim, Birevim bu alanda faaliyet gösteriyor, Emlak Katılım dün süreç başlattı, oradaki yatırımcıları korumaya yönelik.

Şu anda banka dışı finans sisteminde bir sorun yok. BDDK'nın sunumunda orada sorun yok. Ancak bu alan hızlı büyüyor. Hızlı büyüyen alanların izlenmesi, kaynakların doğru alanda tutulması önemlidir. Tabiri caizse orta ve uzun vadede bunları bankalar gibi düşünmek lazım. TMSF vari bir yapı fon havuzu, teminat havuzu gibi yapı. Bu alanla ilgili olarak tedbir aldık, adımlar attık, o alana ilişkin çalışmalar devam ediyor. İlave düzenleme ihtiyacı varsa, ilgili sorumlu kurum olan BDDK gereğini yapacaktır, şu ana kadar da yaptı."

SAVAŞIN TÜRKİYE'YE ETKİSİ NEDİR?

Sıradan bir savaş değil. Bu şokun etkisiyle çok farklı noktalara geldi. Petrol fiyatları bankacılık devleri 60 65 dolar öngörüyordu. Bizde tahminlerimiz öyle yaptık. Ama şimdi 90 -95 dolara çıktı. Şimdi Hürmüz'ün kapanması önemli bir durumdu.

Rafineriler vuruluyor. Rusya'nın altyapısı vuruluyor. Bu da tahılı etkiliyor. Biz eşel mobille yönetmeye çalıştık ama onun bir sınırı var. Ama maalesef enflasyon çok rahat 7 puan düşük olurdu. Yılı yüzde 21 - 22lerde kapanacak. Ama şu an yüzde 28 - 292da kapatacak gibi görünüyor. Gereken tedbirleri almasaydık enflasyon yüzde 31'in çok üstüne olurdu. Her şeyde ciddi artışlar var.

Gelecek sene bu şekilde devam ederse ve uzun sürerse bu süreç, yönetilebilir olacağını düşünüyoruz.

Rezerv konusunda yeterli durumdayız. Şu anda bir endişe kaynağı yok. Bütçede eşel mobilin etkisi var. Mazotta ÖTV kaybı devam edecek. Biz rekabet ve tarımı önceliklendiriyoruz. Eşel mobille 400 milyar liralık bir gelirden vazgeçtik. Bütçeye etkisi yarım milyarlık etkisi oldu. 2026 için OVP'de petrol için 90 doları baz aldık. 2027 için ise 70 dolar beklentisi var.

*Ayrıntılar geliyor...