Avrupa Birliği Yenilenen Atık Sevkiyat Yönetmeliği, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) dışındaki ülkelere plastik atık ihracatını yasaklıyor. Türkiye bir OECD üyesi olduğundan bu düzenlemenin kapsamı dışında kalıyor.
Geçen yıl Türkiye, yaklaşık 25 milyar adet 500 ml'lik meşrubat şişesine eşdeğer olan 510 bin ton AB plastik atığı ithal etti. Bu, OECD ülkelerine ihraç edilen plastik atığın yüzde 70'ini ve tüm ihraç edilen plastik atığın yüzde 36'sını temsil ediyor.
Avrupa Komisyonu, 2025 yılında Avrupa Birliği'nden Türkiye'ye sevk edilecek 510 bin ton plastik atığın değerini 94 milyon avro olarak belirledi.
Endişe verici sorunlara rağmen ihracata devam
Avrupa Birliği Komisyonu, 1 Eylül tarihli, gecikmeli olarak yayımlanan değerlendirme raporuna göre, Türkiye'de ithal plastik atıkların yalnızca yaklaşık yüzde 10'unun geri dönüştürüldüğünü, büyük çoğunluğunun ise hâlâ çöplüklere gönderildiğini, firelerin açık alanlarda gelişigüzel yakıldığını, mikroplastiklerin sulama kanallarına deşarj edildiğini, yanlış yönetildiğini, toprak ve suyun ve Akdeniz sahillerinin kirletildiğini ve turizme ciddi zararlar verdiğini tespit etmesine rağmen, her yıl yüz binlerce ton plastik atığı Türkiye'ye ihraç etmeye devam edecek.
Komisyon, Türkiye'nin plastik atık yönetimi konusundaki yasal çerçevesini güçlendirdiğini ve bunun uluslararası ve AB kurallarıyla "genel olarak uyumlu" olduğunu ve çevre mevzuatının uygulanmasını iyileştirdiği gerekçesiyle sevkiyatların durdurulmamasına karar verdi.
Avrupa Komisyonunun değerlendirmesinin aksine ezici delillere rağmen, hiçbir sorun olmadığını iddia etmektedir. AB, neden olduğu kirliliğin sorumluluğunu üstlenmeli ve bu kirliliği meşrulaştırmak yerine Türkiye'ye atık sevkiyatını askıya almalı.
Değerlendirme 3 aydan fazla bir süre sonra yapılmış ve konuyu 2028 yılının sonuna kadar yapılacak yeni bir incelemeye ertelemiştir. 21 Kasım 2026'dan itibaren aynı yönetmelik, OECD üyesi olmayan ülkelere plastik ihracatını yasaklayacak ve böylece OECD üyesi Türkiye, Avrupa'nın en uygun ihracat noktası haline gelecektir.
İşin kilit noktası: seksen sentlik (80) banknot
2021'den itibaren her üye devlet, geri dönüştürmediği her kilogram plastik ambalaj için Birlik bütçesine 0,80 avro (800 avro/ton) ödüyor: 2026 bütçesinde bu kalemin tutarı 6,8 milyar avro olup, İtalya beyan ettiği 1,17 milyar kilogram üzerinden net 750 milyon avro ödüyor. (AB) 2018/852 sayılı direktif, ihracatçının Avrupa'dakine “büyük ölçüde eşdeğer” koşullarda işleme tabi tutulduğunu kanıtlaması şartıyla, Birlik dışına ihraç edilen ambalajların da geri dönüştürülmüş olarak sayılmasına izin vermektedir. Komisyon, elindeki belgelere dayanarak, Türkiye topraklarında tam da bu koşulları doğrulamakta zorlandığını itiraf etmektedir. Avrupa, çevresel kaygıları dikkate almadan, plastik atıklarını ihraç ederek kârlı bir iş yaptığını düşünüyor.
Bir yıllık sevkiyat için 94 milyon avro: Brüksel'de çevre, indirim reyonuna düşmüş durumda. Avrupa, başka ülkeyi kirlenmesine göz yumarak yılda 306 milyon avro kâr ettiğini düşünüyor.
Türkiye'de ithal plastik atık geri dönüşüm tesislerinin çoğunda baca gazı arıtma tesisleri yok ve çalışma ortamı havası çok kirli ve çalışanların sağlığı tehdit altında. Diğer yandan tesislerden arıtılmadan salınan PM10, PM2.5 ve PM1 gibi tozlar çevrede yaşayanlar üzerinde ciddi sağlık riskleri oluşturmaktadır.
İthal plastik atık geri dönüşüm tesislerinin çoğunda ileri kademe atıksu arıtma ünitesi olmadığı için mikroplastikler sulama kanallarına karışıyor, mikroplastikli sulama kanallarının suları ile tarım arazileri sulanıyor ve Seyhan Nehri'ne, oradan da Akdeniz'e akıyor.
Türkiye'de ithal plastik atıklar yüzünden geri dönüşüm tesislerinde yılda 30 bin ila 60 bin ton arasında oluşan mikroplastikler sulama kanallarını, dereleri ve nehirleri, Akdeniz'i, gölleri, diğer suları ve havayı kirletmektedir.
Avrupa Komisyonunun kararı ile Hatay, Adana, Mersin ve Antalya sahilleri kirlenmeye, Adana'da sulama kanallarında mikroplastik atık sular akmaya ve tarım arazileri mikroplastikli atık sularla ve Akdeniz'de sahillerimiz kirlenmeye devam edecektir.
Avrupa Birliği Komisyonunun değerlendirmesi, ezici kanıtlara rağmen Türkiye'ye ihraç edilen plastik atıklar için hiçbir sorun olmadığını iddia ediyor.
Ucuz işçilik, minimum çevresel önlemler ve daha gevşek denetim yüzünden Avrupa, plastik atıklarını Türkiye'ye göndermeye devam edecektir, hem de plastik atıklarının çevreyle uyumlu dönüştürüldüğünü kabul ederek.
Avrupa'nın geri dönüştürülmesi mümkün olmayan etiketli, yapıştırıcılı, farklı kimyasaldan yapılmış kapaklı ve içinde bakiyeleri olan plastik atıklar ülkemizde en az yüzde 30 oranında fire oluşmakta ve bu fireler gelişigüzel sulama kanallarına, yollara ve tarım arazilerine dökülmekte, zaman zaman açıkta yakılmakta ve çöplüklere atılmaktadır.
Antalya, Mersin ve Adana sahillerinde turizm ciddi şekilde zarar görecektir.
Kısaca Türkiye, Avrupa'nın en önemli plastik atık pazarıdır.
Kaynaklar:
1. https://www.politico.eu/article/eu-trash-turkey-environment-plastic-recycle/
2. https://www.lanotiziagiornale.it/ue-la-turchia-resta-il-bidone-della-plastica-europea-510mila-tonnellate-di-rifiuti-spedite-dalleuropa/
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: plastikplastik atıkÇevrePROF. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
DAHA FAZLA HABER OKU
Dr. Osman Gazi Kandemir Askeri güç nasıl ölçülür?
dosya
Naman Bakaç Bir Kur'an hâdimi: Kemal Kelleci
Emre Tirakioğlu Brezilya'nın seçimi: Latin Amerika'nın dev ülkesi hangi yöne gidiyor?
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.