Çandır: Tarım, dezenflasyon sürecine olumlu katkı sunmaya devam ediyor

Tarım girdi maliyetleri Temmuz ayında son 10 yılın en düşüğü gerçekleştiği belirtildi.

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in açıkladığı Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.

Tarım-GFE’nin temmuz ayında aylık yüzde 0,2 arttığını belirten Çandır, “Temmuz ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyat enflasyonunun bir önceki aya göre aylıkta son 10 yılın en düşüğü oldu. Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren temmuz ayları ortalamasının (2,43) ciddi düzeyde altında ilan edilmiştir” dedi.

Tarım-GFE’nin Temmuz ayında yıllık yüzde 27,62 ilan edildiğine dikkat çeken Çandır, şunları kaydetti:

‘’Bu yıllık rakam, son 10 yılın temmuz ayları ortalamasının (33,68) altında kalmıştır. Tarım-GFE yıllıkta son 6 yılın Temmuz aylarının altında ilan edildi. 10 yıllık Temmuz ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ve yıllıkta ortalamanın altında artış göstermiştir.”

Temmuz ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerinde, tohumda aylık yüzde 0,74, enerjide yüzde 4,82, gübrede yüzde eksi -3,16, ilaçta yüzde 1,31, veteriner hizmetlerinde yüzde eksi -1,05, yemde yüzde eksi -1,64, diğer kalemlerde ise yüzde 1,47 değişim gösterdiğini belirten Çandır, şöyle devam etti.

‘’Aynı kalemlerin temmuz ayındaki yıllık değişimlerine bakıldığında tohumda yüzde 29,92, enerjide yüzde 30,04, gübrede yüzde 33,07, ilaçta yüzde 22,69, veteriner hizmetlerinde yüzde 22,70, yemde yüzde 26,89, diğer kalemlerde ise yüzde 32,96 artış oldu. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler kaleminde ise Temmuz ayında aylık yüzde 1,48 ve yıllıkta ise yüzde 20,53 artış ilan edildi.’’

"Üreticinin yıllık kayıpları ortaya çıkıyor"

TÜİK tarafından temmuz ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 2,31 ilan edildiğini anımsatan Başkan Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü:

‘’Geçmiş 15 yıllık temmuz ayları ortalaması olan yüzde eksi -0,23 ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi üzerinde bir artış söz konusu olmuştur. Temmuz ayında Tarım-ÜFE yıllıkta ise yüzde 18,81’lik rakam ilan edilmişti. Geçmiş 15 yıllık ortalama olan yüzde 27,1 ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi altında bir artış söz konusu olmuştur. Tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 33,68’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun yıllar boyunca yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır.”

Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini belirten Başkan Ali Çandır, ‘’Yurtdışı Üretici Enflasyonu YD-ÜFE’nin temmuzda aylık yüzde 2,51 ve yıllık yüzde 29,67 arttı. Uzun yıllar ortalamasının aylıkta yüzde 1,71 ve yıllıkta da yüzde 27,82 olduğu hatırlanırsa ortalamaların üstünde artışlar ilan edildiği anlaşılmaktadır” dedi.

Yurtiçi Üretici Enflasyonunun (Yİ-ÜFE) aylık yüzde 1,52 ve yıllık yüzde 27,83 ilan edildiğini vurgulayan Çandır, şu görüşlere yer verdi:

‘’Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 0,47 ve yıllık ise yüzde 33,41 artmıştı. Bu durum, Temmuz ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini göstermektedir. Temmuz ayında üretici kesimdeki bu enflasyonlara karşılık tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 1,78 ve yıllık yüzde 31,75 arttı. Bu rakamlar, 5 yılın en düşük rakamları olurken ortalama aylık yüzde 1,09 ve yıllık yüzde 18,87 olan TÜFE’den hala çok ciddi düzeyde yukarıda seyretmektedir.”

"Tarım dezenflasyon sürecinde olumlu etki yaptı"

Tüketici tarafındaki gıda enflasyonunun temmuz ayında aylık yüzde 1,61 ve yıllık yüzde 37,52 ilan edildiğini anımsatan Çandır, sözlerini şöyle tamamladı:

“İşlenmemiş gıda enflasyonu ise temmuzda aylık yüzde 2,37 ve yıllık yüzde 39,69 düzeyinde ilan edilmişti. Yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 5,39 ve yıllık yüzde 41,84 artış olarak ilan edilmişti. Ekonomik sektörler içerisinde tarım, dezenflasyon sürecine hem üretim hem de tedarik yönüyle olumlu katkı sunmaya devam etmiştir. Tarımsal üretici fiyatlarının yıllık yüzde 18,81 artması, tüketici enflasyonundaki artışın oldukça altında kalmıştır. Gıda enflasyonunda da tarım ve tedarik piyasalarındaki fiyat artışlarının tüketici fiyatlarının belirgin şekilde altında gerçekleşmesi dikkat çekicidir. Bu tablo, enflasyonla mücadelede politika yapıcılar tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır.”