Türkiye’nin COP31 Başkanlığı, yapay zekânın hızla büyüyen elektrik ihtiyacını küresel iklim gündemine taşıyor. Antalya Taahhüdü şirketlerden enerji kullanımında şeffaflık isterken veri merkezlerinde temiz elektrik kullanımını öne çıkaracak.
Murat Ali Oral 22 Eylül 2026 09:46 22 Eylül 2026 09:49 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Yapay zekâ yatırımlarının hızlanmasıyla veri merkezlerinin elektrik tüketimi küresel enerji sisteminin yeni baskı alanlarından biri haline geldi. Türkiye, kasım ayında Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde bu büyümeyi uluslararası bir taahhüt çerçevesine bağlamaya hazırlanıyor.
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü hazırlanıyor
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı tarafından açıklanan Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü, yapay zekânın iklim ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu biçimde nasıl geliştirileceği ve kullanılacağına ilişkin siyasi bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor.
Taahhüt; yapay zekâ sistemlerinin tasarlanmasından satın alınmasına, hangi enerji kaynaklarıyla çalıştırıldığından devreye alınmasına, enerji kullanımının ölçülmesinden yönetimine kadar geniş bir alanı kapsayacak.
Çalışma, Birleşmiş Milletler Uluslararası Telekomünikasyon Birliği ile birlikte geliştiriliyor. Taslak metnin COP31 öncesinde ülkeler ve ilgili paydaşlarla paylaşılması planlanıyor.
Taahhüt bağlayıcı bir uluslararası anlaşma niteliğinde olmayacak. Buna karşılık hükümetlerin ve özel sektörün yapay zekâ altyapısında enerji tüketimi konusunda ortak ilkeler etrafında hareket etmesini hedefleyen gönüllü bir siyasi çerçeve oluşturacak.
Şirketlerden enerji tüketimini açıklamaları istenecek
Türkiye’nin ortaya koyduğu yaklaşımın en dikkat çekici bölümlerinden biri teknoloji şirketlerinin enerji kullanımı konusunda daha şeffaf hale getirilmesi.
COP31 Başkanlığı, yapay zekâ şirketlerinin ve veri merkezi işletmecilerinin enerji tüketimlerini daha açık biçimde raporlamasını ve operasyonlarında temiz elektrik kullanımını artırmasını istiyor.
Böylece tartışma yalnızca yapay zekânın ne kadar elektrik tükettiğine değil, kullanılan elektriğin hangi kaynaklardan üretildiğine de taşınacak.
Yapay zekânın enerji ihtiyacı, özellikle büyük veri merkezlerinin yoğunlaştığı bölgelerde elektrik şebekeleri açısından yeni yatırım ihtiyacı yaratıyor. Veri merkezi projelerinin kısa sürede hayata geçirilebilmesine karşılık yeni iletim hatları, transformatörler ve üretim yatırımlarının çok daha uzun sürebilmesi enerji planlamasını zorlaştırıyor.
Veri merkezlerinin elektrik tüketimi ikiye katlanacak
Uluslararası Enerji Ajansı’nın güncel tahminleri yapay zekâ büyümesinin enerji tarafındaki ölçeğini ortaya koyuyor.
Dünya genelinde veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2025’te yaklaşık 485 teravatsaat seviyesine ulaştı. Bu tüketimin 2030’a kadar yaklaşık 950 teravatsaate çıkarak neredeyse ikiye katlanması bekleniyor.
Yapay zekâ odaklı veri merkezlerinin elektrik kullanımı ise çok daha hızlı büyüyor. Bu merkezlerin tüketimi yalnızca 2025 yılında yüzde 50 artarken, 2030’a kadar yaklaşık üç katına çıkacağı tahmin ediliyor.
Yapay zekâ sistemlerinin enerji verimliliğinde büyük gelişmeler yaşanmasına rağmen video üretimi, gelişmiş akıl yürütme modelleri ve otonom çalışan yapay zekâ sistemleri gibi daha yoğun işlem gücü gerektiren uygulamaların yaygınlaşması toplam elektrik talebini yukarı çekiyor.
Bu nedenle enerji tüketimindeki artış yalnızca daha fazla kullanıcıdan değil, kullanılan yapay zekâ uygulamalarının giderek daha fazla işlem gücü gerektirmesinden de kaynaklanıyor.
Yapay zekâ temiz enerji için de kullanılacak
Türkiye’nin COP31 programı yapay zekâyı yalnızca enerji tüketen bir teknoloji olarak ele almıyor.
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü ile birlikte “AI for Clean Technologies” girişimi de başlatılıyor. Program kapsamında yapay zekânın enerji ve sanayide emisyon azaltımı sağlayabilecek uygulamalarda kullanılmasına yönelik pilot projeler geliştirilecek.
Akıllı enerji sistemleri ve yeşil sanayi, ilk aşamada öne çıkan alanlar arasında bulunuyor.
Hazırlanacak pilot projelerin teknoloji şirketleri, sektör temsilcileri ve yatırımcılarla buluşturulması planlanıyor. Böylece yapay zekânın şebeke yönetimi, enerji verimliliği, üretim optimizasyonu ve temiz teknoloji yatırımlarında sağlayabileceği faydaların gerçek projeler üzerinden gösterilmesi hedefleniyor.
COP31 kapsamında teknoloji ve yapay zekâya ayrılmış özel bir gün de düzenlenecek.
Küresel elektrik için yüzde 35 hedefi
Yapay zekâ girişimi, Türkiye’nin COP31 Başkanlığı tarafından açıklanan daha geniş elektrifikasyon planının bir parçasını oluşturuyor.
“35-by-35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü” ile elektriğin dünya genelindeki toplam nihai enerji tüketimindeki payının bugün yüzde 20’nin biraz üzerindeki seviyeden 2035 yılında yüzde 35’e çıkarılması hedefleniyor.
Plan yalnızca elektrik üretimini artırmayı değil; ulaşım, sanayi ve binalarda doğrudan fosil yakıt kullanımının elektrikle değiştirilmesini de kapsıyor.
Bu dönüşüm için yenilenebilir enerji yatırımlarının yanı sıra şebeke kapasitesi, enerji depolama sistemleri, transformatörler ve sistem esnekliğinin artırılması gerekiyor.
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ayrıca gelişmekte olan ülkelerin şebeke yatırımları için finansmana ulaşmasını kolaylaştıracak mekanizmalar üzerinde çalışıyor.
Yapay zekânın hızla büyüyen elektrik talebi de bu nedenle daha geniş elektrifikasyon hedefinin içine yerleştiriliyor. Antalya’da tartışılacak temel soru, dijital ekonominin büyümesiyle ortaya çıkan yeni elektrik talebinin hangi kaynaklardan ve hangi altyapıyla karşılanacağı olacak.
COP31 kasımda Antalya’da yapılacak
COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da gerçekleştirilecek.
Türkiye’nin başkanlığındaki konferansta elektrifikasyon, yapay zekâ, temiz enerji, yeşil sanayileşme, şehirler, atık yönetimi, gıda güvenliği ve iklim finansmanı ana gündem başlıkları arasında yer alacak.
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü’nün taslak metninin zirve öncesinde açıklanması bekleniyor. Bu metinle birlikte yapay zekâ şirketlerinin enerji kullanımı konusunda hangi bilgileri açıklamasının bekleneceği ve temiz elektrik kullanımına ilişkin çerçevenin ne kadar ayrıntılı olacağı da netleşecek.
Kaynak: HABER MERKEZİ
elektrik teknoloji
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.