ABD’nin Çin’e bağımlılığı yeniden gündemde: Nadir toprak mıknatısı ihracatı azaldı

YAYINLAMA 22 Eylül 2026 11:30

GÜNCELLEME 22 Eylül 2026 11:33

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Çin’in ABD’ye yönelik nadir toprak mıknatısı ihracatında ağustos ayında düşüş yaşandı. Sevkiyatlar, temmuz ayına kıyasla yüzde 21 azalarak 512 tona geriledi. İhracattaki düşüş, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in iki ülke arasındaki ticaret ilişkileri, yapay zekâ ve kritik minerallerin akışını görüşmek üzere yapacağı toplantı öncesinde gerçekleşti.

Kritik mineraller görüşmenin gündeminde

Çin’in nadir toprak mıknatısı ihracatına ilişkin veriler, Pekin ile Washington arasındaki ticari ilişkilerde kritik minerallerin önemini bir kez daha gündeme taşıdı. Çin'in otomobiller, tüketici ürünleri ve silah sistemleri dahil çok sayıda alanda kullanılan nadir toprak mıknatıslarının ihracatına Nisan 2025'te kontrol getirmesi, iki ülke arasındaki ticari gerilimin önemli başlıklarından biri olmuştu. Daha sonra bazı ihracat kontrolleri gevşetildi.

Çin’den yeni lisans hamlesi

Pekin'in liderler görüşmesinde nadir toprak ihracatı konusunda daha fazla lisans sunmayı planladığı belirtiliyor. Çin'in bu adım karşılığında Washington'dan ne talep edeceği ise henüz açıklanmadı.

ABD ile Çin arasındaki ticaret ateşkesinin kasım ayında sona ermesi bekleniyor. Mevcut anlaşma, Çin'in daha geniş ihracat lisansları sağlayarak kritik minerallerin akışını sürdürmesini öngörüyor.

Sevkiyatlar kısıtlamalar öncesinin altında

Çin'in ABD'ye nadir toprak mıknatısı sevkiyatları, geçen yıl mayıs ayında yaşanan sert düşüşün ardından yeniden toparlanmıştı. Buna rağmen bu yıl aylık ortalama sevkiyat yaklaşık 504 ton seviyesinde kaldı. Bu rakam, ihracat kontrolleri öncesinde 2024 yılında kaydedilen aylık ortalama 621 tonun altında bulunuyor.

İhracat kontrolü kapsamındaki itriyum, disprosyum ve terbiyum gibi nadir toprak elementlerinin doğrudan sevkiyatlarında da önceki yıllara kıyasla düşüş görüldü.

Washington’dan farklı değerlendirmeler geldi

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, mayıs ayında Çin'in kritik mineral akışını sürdürme performansını olumlu değerlendirmişti. Buna karşılık ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, temmuz ayında Pekin'in verdiği taahhütleri tamamen yerine getirmesi gerektiğini söylemişti.

Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng de liderler görüşmesi öncesinde hafta sonunda New York'ta bir araya gelerek müzakerelerde bulundu.

ABD’nin Çin’e bağımlılığı yeniden gündemde

Bloomberg Economics'ten Chris Kennedy, kritik girdilerin akışının devam etmesi için Washington'ın Pekin ile istikrarlı ilişkiler sürdürmesinin önemine dikkat çekti. Kennedy, Çin'den gelen malzemelere erişimin yeniden kolaylaşmasının, ABD'nin Çin'e olan bağımlılığını azaltma yönündeki aciliyeti zayıflatabileceğini belirtti.

Nadir toprak mıknatıslarının otomotivden tüketici ürünlerine ve savunma sistemlerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip olması, ihracat akışını ABD-Çin ticaret görüşmelerinin önemli başlıklarından biri haline getiriyor.