Fitch: Grönland anlaşması ABD-AB geriliminde bir riski azalttı, tarife ve NATO belirsizliği sürüyor

Fitch Ratings, ABD, Danimarka ve Grönland arasında 22 Eylül'de imzalanan anlaşmanın ABD-Avrupa Birliği ilişkilerindeki önemli bir gerilim kaynağını azaltabileceğini, ancak yeni tarife artışları ve NATO'nun geleceğine ilişkin risklerin devam ettiğini bildirdi.

Grönland kaynaklı ticaret gerilimi riski azaldı

Fitch'e göre anlaşma, Danimarka Krallığı'nın egemenliği ve toprak bütünlüğünü yeniden teyit ederken Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını da tanıyor. Anlaşma ayrıca ABD'nin Grönland'daki güvenlik faaliyetlerinin artırılmasına izin verirken NATO ve AB üyesi olmayan ülkelerin faaliyetlerine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırıyor.

Fitch, anlaşmanın uygulanması halinde Grönland anlaşmazlığının ticaret tarifelerinde yeni bir tırmanmaya yol açma riskinin önemli ölçüde azalacağını değerlendirdi. Buna karşılık uygulamada sorun yaşanması veya ABD'nin ada üzerinde daha doğrudan kontrol talebini yeniden gündeme getirmesi ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığı belirtildi.

Yeni ABD-AB tarifeleri hâlâ risk

Fitch, ABD ile AB arasındaki başka anlaşmazlıkların yeni tarife artışlarını tetikleyebileceğini belirtti. Avrupa Komisyonu'nun, ABD'nin AB'den gelen çelik ve alüminyum türevi ürünlere uyguladığı tarifeleri 2026 sonuna kadar yüzde 15 veya altına indirmemesi halinde karşı adım atabileceğine dikkat çekildi.

Bu adımlar arasında, ABD sanayi ürünlerindeki tarifeleri kaldıran 2025 tarihli AB-ABD Çerçeve Anlaşması'nın bir bölümünün askıya alınması da bulunabilir.

NATO konusunda belirsizlik devam ediyor

Fitch, ABD ile Avrupa arasındaki güvenlik ilişkilerindeki gerilimlerin Washington'ın Avrupa'ya yönelik güvenlik taahhütlerinin güvenilirliği konusunda soru işaretleri yaratmaya devam ettiğini belirtti.

ABD'nin İran'a yönelik askeri harekâtına Avrupa'dan doğrudan destek gelmemesi, Washington'ın Avrupa'daki asker konuşlandırmalarını gözden geçirmesi ve savunma harcaması taahhütlerini yerine getirmeyen müttefikler için NATO aidatlarının kesilebileceğine yönelik açıklamalar, Fitch'e göre ittifakın uyumu ve kolektif savunma taahhüdüne ilişkin belirsizliği artırıyor.

Avrupa'da savunma harcamaları artacak

NATO üyeleri temel savunma harcamalarını 2035'e kadar GSYH'nin yüzde 3,5'ine çıkarma konusunda anlaşırken, mevcut AB medyanı yaklaşık yüzde 2,1 seviyesinde bulunuyor.

Fitch, doğu ve kuzey Avrupa ülkeleri ile Almanya'nın savunma harcamalarını şimdiden hızlandırdığını, buna karşılık Fransa ve İngiltere gibi ülkelerde mali konsolidasyon ihtiyacının bu hedefe ulaşmayı zorlaştırabileceğini belirtti.

Fitch ayrıca Ukrayna'daki savaş dahil jeopolitik riskleri bazı Avrupa ülkelerinin kredi notları açısından önemli bir unsur olarak görmeye devam ediyor. Kuruluş, NATO'nun güvenilirliğine ilişkin şüphelerin artması halinde Baltık ülkelerine yönelik Rus saldırganlığına dair düşük olasılıklı risk senaryolarının güçlenebileceğini, ancak yakın vadede Rusya ile doğu NATO üyeleri arasında hibrit faaliyetlerin ötesine geçen büyük bir çatışmayı çok düşük olasılıklı gördüğünü belirtti.

Fitch, jeopolitik riskleri Estonya'nın A+/Durağan, Letonya'nın A-/Durağan ve Litvanya'nın A+/Durağan notlarında da dikkate aldığını bildirdi.