Gazze ekonomisinde ağır tablo: Yeniden inşa için 71,5 milyar dolar gerekiyor

Gazze ekonomisinde ağır tablo: Yeniden inşa için 71,5 milyar dolar gerekiyor

UNCTAD, Filistin ekonomisinin ağır baskı altında olduğunu açıkladı. Rapora göre Gazze’de işletmelerin yüzde 92’si hasar gördü veya yıkıldı, yeniden inşa ihtiyacı ise 71,5 milyar dolara ulaştı.

24 Eylül 2026 16:36 24 Eylül 2026 16:51 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Filistin ekonomisine ilişkin son raporunu yayımladı. Raporda, kamu maliyesi ve bankacılık sistemi üzerindeki baskının giderek arttığı, Gazze ekonomisinin büyük ölçüde çöktüğü ve işgal altındaki Batı Şeria'da ekonomik faaliyetlerin daha fazla kısıtlandığı belirtildi.

Gazze'nin yeniden inşası için 71,5 milyar dolar gerekiyor

Filistin ekonomisinin onlarca yılda elde ettiği kalkınma kazanımlarının önemli bölümünü kaybettiğine dikkat çekilen raporda, Gazze'deki ekonomik çöküş ile Batı Şeria'da ağırlaşan ekonomik kısıtlamalar öne çıkarıldı.

Raporda, "Filistin ekonomisi ve kamu maliyesi ağır bir baskı altında. Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. İlave hasarların kaydedilmesi durumunda bu rakam artabilir." ifadeleri kullanıldı.

Dünya Bankası, Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından hızlı hasar ve ihtiyaç değerlendirmesi yapıldığı belirtilirken, 2026'nın başı itibarıyla Gazze'deki fiziksel altyapı hasarının 35,2 milyar dolar seviyesinde olduğu aktarıldı. Ekonomik ve sosyal kayıpların ise 22,7 milyar dolara ulaştığı tahmin edildi.

Raporda, 59 yıldır devam eden işgalin Filistin ekonomisinin gelişimini sınırladığı, yapısal ve ekonomik maliyetlerin Ekim 2023'ten itibaren keskin biçimde yükseldiği vurgulandı.

Filistin ekonomisi 2022 seviyesinin yüzde 20 altında

Filistin'in Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYH), 2024'te yaşanan sert küçülmenin ardından düşük bazın da etkisiyle 2025'te yüzde 4,3 büyüdüğü bildirildi. Buna karşın ekonomik büyüklüğün 2022 seviyesinin yüzde 20 altında kaldığı kaydedildi.

Raporda, "İşgal altındaki Filistin toprakları genelinde Ekim 2023'ten bu yana 100 binlerce iş kaybı yaşandı ve bu durum, tahmini 2,8 milyar dolarlık kümülatif işgücü gelirinin kaybına yol açtı." bilgileri verildi.

Batı Şeria'da ekonomik kısıtlamalar arttı

Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerin genişlemesine bağlı olarak Filistinlilerin arazi ve doğal kaynaklara erişiminin azaldığı belirtilirken, yerinden edilme vakalarının da arttığına dikkat çekildi.

Raporda, "(Batı Şeria'da) 2023'ten bu yana 38 yerleşim yeri Filistinlilerden tamamen boşaltıldı ve 2026'nın ilk çeyreğindeki yerinden edilme vakaları, 2025 yılında kaydedilen toplam sayıyı aştı." ifadelerine yer verildi.

Alıkonulan gelirler 3,67 milyar doları aştı

UNCTAD, Filistin hükümetinin mali durumunda da ciddi bozulma yaşandığını bildirdi. Rapora göre İsrail, Filistin'in mali gelirlerinin üçte ikisinden fazlasını Filistin hükümeti adına tahsil ediyor.

Raporda, şu değerlendirmeler yer aldı:

"Filistin hükümetine ödenmesi gereken gümrük ve vergi gelirleri, Mayıs 2025'ten 2026'nın ortasına kadar tamamen alıkonuldu. Ocak 2019 ile Mart 2026 arasındaki kümülatif kesintiler ve alıkonulan gelirler, ödemelerin yapılması gereken tarihlerdeki döviz kurları baz alındığında tahmini 3,67 milyar doları aştı. Bu tutar, Filistin'in 2025'teki toplam net gelirinin yüzde 83'üne denk geliyor. Ödenmemiş gümrük ve vergi gelirleri hariç tutulduğunda 2025 bütçe açığının GSYH oranı yüzde 13 olarak öngörülürken, söz konusu gelirlerin Filistin hükümetinin alacağı olarak hesaba katılması durumunda bu oran yüzde 6 seviyesinde kalıyor."

Sağlık ve eğitim hizmetleri de etkilendi

Mali sıkıntıların temel kamu hizmetlerinin sunulmasını da zorlaştırdığı belirtildi. 2025 sonu itibarıyla sağlık sektöründeki ödenmemiş borçların 1,1 milyar dolara çıktığı ve bu durumun hastaneler, sivil toplum kuruluşları ile ilaç tedarikçilerinin sunduğu hizmetlerin devamlılığı açısından risk oluşturduğu kaydedildi.

Raporda, "Batı Şeria'da yaşanan kaynak sıkıntısı, okulların 2025'te yüz yüze eğitimi haftada 3 günle sınırlandırmasına yol açtı." ifadesi kullanıldı.

Bütçe açığını karşılamak için yerel bankalardan giderek daha fazla borçlanan Filistin hükümetinin, özel sektör tedarikçileri ve emeklilik fonuna yönelik yükümlülüklerinin de biriktiği aktarıldı. Toplam kamu borcunun 2025 yılında 4,8 milyar dolara yükseldiği belirtildi.

Gazze'deki işletmelerin yüzde 92'si hasar gördü veya yıkıldı

Gazze ekonomisindeki tablonun çok daha ağır olduğuna işaret edilen raporda, "Gazze'de, Ekim 2023'ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı tahmin ediliyor. 2025 yılında kişi başına düşen GSYH 212 dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu tutar, GSYH bazında kişi başına günlük yaklaşık 0,58 dolara ve 2022'deki seviyenin yüzde 17'sine tekabül ediyor. İşsizlik oranı yüzde 78'e ulaşırken, çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlası istihdam dışında kalmıştır. Gazze'nin Filistin GSYH'si içindeki payı, Ekim 2023 öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden 2025'te yüzde 4'ün altına geriledi." ifadelerine yer verildi.

Gazze'deki bütün üretim sektörlerinin 2022'deki seviyelerinin oldukça gerisinde kaldığı bildirildi. Tarım ve sanayi sektörlerindeki üretimin yüzde 94, inşaat sektöründeki üretimin ise yüzde 99 gerilediği kaydedildi.

Raporda, "Gazze'nin tarım arazilerinin yüzde 1,5'inden azı erişilebilir ve hasarsız kaldı. Bu da insani gıda yardımına olan bağımlılığı artırdı." ifadeleri kullanıldı.