Güney Kore'nin nükleer planı gündemde: Kuzey Kore kabul edecek mi?

YAYINLAMA 25 Eylül 2026 15:21

GÜNCELLEME 25 Eylül 2026 15:25

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung, Kuzey Kore'nin nükleer programına ilişkin aşamalı bir yaklaşım önerdi. Lee'nin planında, Pyongyang'ın nükleer ve füze kapasitesindeki gelişimin önce durdurulması, daha sonra mevcut kapasitenin azaltılması ve nihai aşamada Kore Yarımadası'nın nükleer silahlardan arındırılması bulunuyor.

Lee, önerisini Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada gündeme getirirken, sürecin yalnızca iki Kore arasında değil, ABD ve Çin'in de dahil olacağı bir barış protokolü çerçevesinde yürütülmesini istedi.

İlk hedef nükleer programı durdurmak

Güney Kore'nin yaklaşımında ilk aşamayı, Kuzey Kore'nin nükleer ve füze kapasitesindeki ilerlemenin sona erdirilmesi oluşturuyor. Lee'nin planına göre bunun ardından orta vadede mevcut kapasitenin azaltılması, son aşamada ise nükleer silahsızlanmaya ulaşılması amaçlanıyor. Güney Kore lideri, Kuzey Kore'nin mevcut nükleer ve füze kapasitesinin ulaştığı seviyenin tek adımda tamamen ortadan kaldırılmasını gerçekçi bulmadığını belirtiyor.

Yaptırımlar karşılığında adım önerisi

Planın önemli unsurlarından biri de ekonomik ve siyasi teşvikler. Lee, Kuzey Kore'nin nükleer programını durdurması karşılığında Washington'ın yaptırımları hafifletmesini önerdi. Güney Kore lideri, mevcut yaptırımların Kuzey Kore'nin nükleer faaliyetlerini durdurması açısından yeterli sonuç vermediğini savundu. Bu yaklaşım, nükleer silahsızlanmayı tek seferde gerçekleştirmek yerine karşılıklı adımlar üzerinden ilerleyen bir süreci öngörüyor.

Kuzey Kore'nin yaklaşımı soru işareti

Güney Koreli uzmanlar, planın Kuzey Kore'nin mevcut nükleer kapasitesi dikkate alınarak hazırlandığını belirtiyor. Ancak Pyongyang'ın öneriye nasıl karşılık vereceği belirsizliğini koruyor. Uzmanlara göre Kuzey Kore, nükleer faaliyetlerinin durdurulmasını nükleer silahsızlanmayla büyük ölçüde aynı çerçevede değerlendirebilir. Pyongyang'ın nükleer faaliyetleri durdurmaya yönelik mevcut yaklaşımının da öneriye olumlu yanıt verilmesini zorlaştırabileceği ifade ediliyor.

Pyongyang'ın farklı bir çerçeve sunması bekleniyor

Güney Koreli uzman Yang Moo-jin, sürecin ilk aşamasında Kuzey Kore'den nükleer kapasitesini daha fazla geliştirmeyeceğine ilişkin açık bir taahhüt alınması gerektiğini belirtti. Yang ayrıca Pyongyang'ın Seul'ün üç aşamalı yaklaşımına karşılık, iki Kore'yi "iki düşman devlet" olarak tanımlayan kendi çerçevesini gündeme getirebileceğini söyledi.

Lee'den Trump'ın girişimine destek

Lee Jae-myung, ABD Başkanı Donald Trump'ın Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile iletişim kurma girişimini de olumlu karşıladı. Güney Kore lideri, Seul'ün Kuzey Kore ile diyaloğun yeniden başlatılması ve sürdürülmesi için çaba göstereceğini ifade etti. Bununla birlikte uzmanlar, Pyongyang'ın Çin ve Rusya ile ilişkilerini güçlendirmesinin yalnızca yaptırımların kaldırılmasını diyaloğa dönmek için yeterli bir teşvik haline getirip getirmeyeceği konusunda soru işaretleri oluşturduğunu belirtiyor.

Çin'in sürece dahil edilmesi gündemde

Lee'nin önerisinde Çin'in de barış sürecinde yer alması öne çıkıyor. Güney Koreli uzmanlar, Çin'in sürece dahil edilmesi için Lee'nin Washington'ı ikna etmesi gerekebileceğine dikkat çekiyor. Böylece önerilen aşamalı nükleer sürecin yalnızca iki Kore arasındaki görüşmelerle sınırlı kalmaması hedefleniyor.

Ancak uzmanlar arasında planın Pyongyang tarafından kabul edilip edilmeyeceğine ilişkin farklı değerlendirmeler bulunuyor. Kuzey Kore'nin nükleer kapasitesini güvenlik politikasının önemli bir unsuru olarak görmesi, önerinin önündeki temel belirsizliklerden biri olarak öne çıkıyor.