EkonomiBinlerce yatırımcıyı yakan fon krizinden çıkan 10 ders: Bedava peynir sadece fare kapanında olur!
7 portföy şirketi, tasfiye sürecindeki 131 fon, 900 milyar liraya yakın varlık, 455 bin 758 yatırımcı ve fonların suni olarak şişirdiği hisseleri alan on binlerce kişi... Fon depreminin bıraktığı iz derin. Benzer vurgunları daha önce de görmüştük. Banker Kastelli, Çiftlik Bank, Thodex… Hepsinin ortak özelliği kolay ve yüksek kazanç. Artık küçük yatırımcı gözünü açmalı. Piyasanın olağan akışına ters kazanç vaatleri hüsranla sonuçlanmamalı. İşte son olaylardan alınması gereken dersler ve aklınızda olması gereken 10 madde...
26 Eylül 2026 - 07:00 | Son Güncelleme: 26 Eylül 2026 - 07:01
BİLAL EMİN TURANBİLAL EMİN TURAN / POSTA
1- BEDAVA PEYNİR FARE KAPANINDA OLUR
Eğer bir yatırım aracı piyasadaki emsallerinden daha fazla kazanç sunuyorsa iki kez düşünmelisiniz. Çünkü burada bir anormallik var. Piyasada oyuncular aynı fakat getiriler arasında 20-30 kat fark varsa mutlaka ters giden ya da piyasanın olağan işleyişine aykırı bir durum vardır. Kimse durduk yere etrafındaki kişileri bedavadan zengin etmez. Sizi araç haline dönüştürür. Çünkü sizin referansınızla etrafınızdaki tasarruf sahiplerini de girdabın içine çekmek isterler. Dolayısıyla kolay ve bedava bir para varsa burada tuzak olabileceğini asla unutmayın.
2- HIZLI YÜKSELEN SERT DÜŞER
Bir yatırım aracı anormal şekilde hızla yükseliyorsa, örneğin bir hisse senedi her gün tavan tavan gidiyorsa bunun düzeltmesinin de sert olabileceğini unutmayın. Bir hisse 15-16 gün aralıksız yükseliyorsa bu tatlı bir kazanç gibi görünebilir. Ancak bu tip hareketler sermaye piyasalarının gerçeğiyle uyuşmaz. Bir malın ederi bellidir. Olağandışı fiyatlamaların düzeltmesi de yani geri çekilmesi daha sert olur. Kripto paralardaki düşüşler, altındaki düzeltmeler ve son olarak fon depremiyle birlikte birçok hissede son 1 haftada yaşanan aralıksız düşüşler bunu bize ispat etti.
3- GERÇEK DEĞERE ODAKLANIN
Fon depremi hisselerle ilgili teknik ve temel analizin önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Bir başka ifadeyle bir hissenin rasyonel fiyatı şirketin kazancına, yatırımlarına, kârına, defter değerine, fiyat/ kazanç (fk) oranına ve gelecek hikayesine göre belirlenir. Sırf fonlar alıyor ya da belli gruplar alıyor diye şişirilen fiyatlar balondur. Ve bu balon çok uzak olmayan bir zamanda patlar. Zarar ise o yolculukta vagona son atlayanların üzerine kalır. Fon manipülasyonu da bunun örneği oldu.
4- YÜKSEK KÂR VAADİ TUZAKTIR
Banker Kastelli, Çiftlik Bank, Thodex… Kastelli yüksek faiz vaat ederek 550 bin kişiden bugünün parasıyla 100 milyar topladı. Çiftlik Bank’ta ‘Tosuncuk’ kurduğu saadet zinciriyle yaklaşık 80 bin kişiden 511 milyon lira para topladı. Sonra para suyunu çekince katılımcılar ödeme yapamadı. 400 bin lira sermaye ile kurulan kripto para borsası Thodex aracılığıyla müşterilerin gerçek kripto paralarını satın aldılar ve var olmayan kripto paraları da müşterilere satarak 140 bin kişiyi 400 milyon lira dolandırdılar. Bunların ortak yönü ilk etapta tatlı ve yüksek kazanç sunmalarıydı. Ancak bu sistemler bir yerde tıkanıyor ve eninde sonunda patlıyor. Fon vurgununda da benzer senaryolar yaşandı. Önce yüksek, tatlı kazançla 100 binlerce kişi fon ağına çekildi sonra ederinden kat kat yüksek varlıklar pazarlandı. Zarar, malı son alanın sırtında kaldı.
5- SOSYAL MEDYADA TUZAĞA DÜŞMEYİN
Sosyal medyada her yazılana ve tavsiyeye inanmayın. Bir şeye yatırım yapmadan önce mutlaka araştırma yapın. Eğer o yatırımla ilgili fikriniz yoksa, kafanız karışıksa mutlaka bir profesyonelden (aracı kurumdan, bankalardan) destek alın. ‘Bu hisse 10x gidecek. Arkasında şu grup var’ gibi söylemlerle hisse pazarlayanlardan, sizi farklı yatırımlara yönlendirenlerden, özendirici paylaşım yapanlardan, borsa hesap detaylarını paylaşanlardan aman uzak durun, tuzağa düşmeyin.
6- RİSKİ DAĞITAN STRATEJİ
Paranın tamamının tek bir finansal varlığa bağlanması büyük bir riskmiş. Son fon krizi bunu açıkça ortaya koydu. Bu yüzden varlıkları farklı yatırım enstrümanlarına dağıtmak gerekiyor. Vadeli mevduat, altın, gümüş, bireysel emeklilik (BES), ev, arsa, otomobil, fiziki yatırım araçları, kolay ulaşılabilir nakit... Özetle yatırım yaparken B ve C planlarını oluşturmalısınız ve yatırım sepeti yapmalısınız.
7- ACİL DURUM FONU OLUŞTURUN
Fon krizi nedeniyle 131 fondaki yaklaşık 900 milyarlık varlık bloke durumda. 6 aylık tasfiye sürecinde ödemelerin yapılması öngörülüyor. Bu fonlar arasında para piyasası fonları da var. ‘Para lazım olduğunda hemen nakde dönerim’ diyenler para piyasası fonlarına park etmişti. Ancak bu kişiler de şu anda paralarına ulaşamıyor ve acil ödemeler nedeniyle zorlanıyor. O yüzden yatırım yaparken, en az 6 ay temel ihtiyaçlarınızı karşılayacak acil durum fonu oluşturun. Bu fon kolay nakde çevrilebilir olsun. Vadeli mevduat, altın veya döviz hesabı gibi...
8- BORCUNUZ VARKEN RİSK ALMAYIN
Kredi, kredi kartı veya senet borcunuz varsa yüksek risk almaktan kaçının. Yüksek riskin getirisi daha çok olabilir ancak kaybının da aynı oranda olacağını unutmayın. Bir hisseden 10 kat kazanç sağlayabilirsiniz. Ancak bu fon olayında olduğu gibi aldığınız hisseler her gün yüzde 10 değer kaybeder ve o hisseyi bu süreçte satamazsanız anaparanız dahi sıfırlanabilir. O yüzden borç ödemenizde sizi zora sokacak yatırım pozisyonlarından uzak durun.
9- VADEYİ İYİ AYARLAYIN
Hisse senedine veya hisse senedi yoğun fonlara yatırım yaparken vadeyi iyi hesaplayın. Çocuğun okul taksiti, kredi kartı son ödeme günü, kredi taksiti, alınan borcun ödeneceği tarih... Eğer kısa vadeli ödemeler varsa hisse senedi yatırımı yapmayın. Çünkü piyasalarda kısa vadeli sert dalgalanmalar ve değer kayıpları yaşanabilir.
10- KANAATKAR OLUN, KÂR CEBE YAKIŞIR
Ekranlarda gördüğünüz kâr sizin cebinizdeki para değildir. Yatırım yaparken kendinize gerçek bir hedef koyun. Örneğin; “Şu hisseden yüzde 100 kazanırsam kârı realize edeceğim” deyin. Ve o kâr seviyesine ulaşınca kârı cebinize koyun. Yatırımcılar her zaman daha fazla kazanmak istiyor. Kazandıkça hedefleri büyüyor. Bir hissenin sonsuza kadar yükseleceği illüzyonuna kapılıyor. Ama yatırımda kanaatkar olmayan, yani azla yetinmeyen çoğu bulamaz!
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.