Üretimden elde edilen kazançlarda indirimli kurumlar vergisi

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32’inci maddesi, vergi oranını düzenliyor. Burada belirlenen genel bir oran (yüzde 25) olmakla birlikte, yine ilgili madde uyarınca belirli durumlarda indirimli oran uygulanması mümkün. Bu yazıda, indirimli kurumlar vergisi uygulaması kapsamında yer alan üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara değinecek, özellikle 2027 ve izleyen yıllar için geçerli olacak yasal düzenlemeleri inceleyeceğiz.

Dr. Can Sözer
EY Türkiye Vergi Bölümü - Şirket Ortağı (can.sozer@tr.ey.com)

22 Ocak 2022 tarihinde yayımlanan 7351 Sayılı Kanun ile; 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren üreticilerin münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına, kurumlar vergisi oranının 1 puan indirimli uygulanmasına yönelik düzenlemede bulunulmuştu. Böylece, bir sonraki bölümde belirtilen, 7582 Sayılı Kanun ile yapılan düzenleme öncesinde üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar için geçerli indirim 1 puan (genel oran olan yüzde25 üzerinden vergilendirilen kurumlar geçerli oran yüzde 24) şeklindeydi.

04.06.2026 tarihinde yayımlanan 7582 sayılı Kanun’un 8’inci maddesiyle; kurumların 2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere; münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları için kurumlar vergisi oranı yüzde 12,5 olarak belirlenmiştir.

04.07.2026 tarihinde yayımlanan 26 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile 1 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 32.1.2.6 bölümü güncellenmiş; konuyla ilgili ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Bu açıklamalar da dikkate alınarak, izleyen bölümlerde üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda indirimli kurumlar vergisi uygulamasının bazı ayrıntılarına yer verilecektir.

Üretim faaliyetlerinin kapsamı

Üretim faaliyetinden elde edilen kazançlarda kurumlar vergisi oranının indirimli olarak uygulanabilmesi için ilgili kurumun sanayi sicil belgesine sahip olma ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etme şartlarını birlikte sağlaması gereklidir. Sanayi sicil belgesine sahip mükelleflerin, bu belge kapsamında yürüttükleri yazılım, bilişim ve benzeri üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançların da indirimli oran kapsamında değerlendirilmesi mümkündür. Zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların ise uygulamadan yararlanmak için Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınmış çiftçi kayıt belgesi, gıda işletmesi kayıt belgesi ve işletme onay belgelerinden (üretici belgesi) herhangi birine sahip olması ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmesi şartlarını birlikte sağlamaları gerekmektedir.

Ayrıca, hangi faaliyetlerin üretim faaliyeti kapsamında değerlendirileceğine dair Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 09.09.2025 tarih ve 62030549-125-1129645 sayılı özelgesindeki açıklamalara bakılması da faydalı olacaktır. Özelgeye bakıldığında, Vergi İdaresi’nce, üretim faaliyetleri kapsamında indirimli oran uygulamasına yönelik, Sanayi Sicili Kanunu’ndaki tanımlara bağlı bir değerlendirme yapıldığı görülmektedir. Sanayi Sicili Kanunu’nun 1’inci maddesine göre; bir maddenin vasıf, şekil, hassa veya terkibini makine, cihaz, tezgâh, alet veya diğer vasıta ve kuvvetlerin yardımı ile veya sadece el emeği ile kısmen veya tamamen değiştirmek veya bu maddeleri işlemek suretiyle devamlı ve seri halinde imal veya istihsal eden yerlerle madenlerin çıkarılıp işlendiği yerler “sanayi işletmesi”, buralarda yapılan işler “sanayi işleri” ve buraları işletenler “sanayici” sayılacaktır. Aynı madde uyarınca, devamlı ve seri halinde tamirat yapan müesseselerle elektrik veya sair enerji istihsal eden santraller, gemi inşaatı gibi büyük inşaat yerleri ile bilişim teknolojisi ve yazılım üreten işletmeler de sanayici tanımına dahildir.

Öte yandan, üretim faaliyetinin belirli safhalarında dışarıdan fason hizmet satın alınarak üretilen ürünlerden elde edilen kazançlar için de kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması mümkündür. Söz konusu kazançların bu kapsamda değerlendirilebilmesi için 1 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 32.1.2.6.1. bölümünde yer alan şartların sağlanması gerekir.

İndirimli orana tabi kazancın tespiti

İndirimli oran uygulaması, üreticilerin münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançları için geçerlidir. Bu kapsamda, üreticilerin üretim dışı faaliyetlerinden (örneğin ticari mal alım-satımı) elde ettikleri kazançlar kapsam dışındadır.

Birden fazla konuda üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin üretimden elde ettikleri kazancın tespitinde, üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar (varsa üretimden doğan zararlarla) bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Mükelleflerin üretim faaliyetlerinin yanı sıra diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlar bulunması halinde, yüzde 12,5 oranında vergiye tabi olacak matrah, fiilen yapılan üretimden elde edilen kazancın ticari bilanço kârı içindeki payı esas alınarak tespit edilecektir. Bu şekilde hesaplanan ve yüzde 12,5 oranı uygulanacak kazanç, gerek üretimden elde edilen kazancı gerekse ilgili dönem safi kurum kazancını aşmamalıdır.

Üretim faaliyetleri ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yapılması halinde, indirim uygulanacak üretim kazancına ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı olarak tespit edilmesi esastır. Dolayısıyla, söz konusu hasılat, maliyet ve gider unsurlarının; ayrı ayrı izlenmesi, diğer faaliyetlerle ilişkilendirilmemesi ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması gereklidir.

Gider ve maliyet unsurlarının ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespitinin mümkün olmadığı hallerde ise müşterek genel giderler, indirim kapsamında olan faaliyetler (üretim faaliyetleri) ile indirim kapsamında olmayan faaliyetler arasında uygun bir dağıtım anahtarı tespit edilerek dağıtılabilecektir. Müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarına ilişkin amortismanların ise bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtımının yapılması gerekmektedir. Hangi işte ne kadar süreyle kullanıldığı tespit edilemeyen sabit kıymetlere ilişkin amortismanlar ise müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma tabi tutulacaktır.

Sonuç

Kurumlar vergisinin esas itibarıyla tek oran olarak uygulanması söz konusuyken, belli faaliyetlerin teşvikine yönelik olarak indirimli vergi uygulamaları son dönemde mevzuatımızda yaygın şekilde yerini almıştır. Bunlardan birisi de üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanacak indirimli orandır. Halihazırda bu kazançlar için bir puanlık indirim (yüzde 24 vergi oranı) söz konusuyken, 1 Ocak 2027’den itibaren söz konusu kazançlar yüzde 12,5 oranında kurumlar vergisine tabi olacak ve üretim faaliyetlerine sağlanan vergi teşviki önemli ölçüde artacaktır.

Münhasıran üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançların doğru tespit edilmesi, sağlanan teşvikin doğru ölçülerde kullanılması ve uygulamada risk alınmaması adına önemlidir. Özellikle, üretim faaliyetleri ile üretim faaliyeti dışındaki işleri birlikte yapan şirketlerin; indirim uygulanacak üretim kazancına ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı ayrı izleyecek, diğer faaliyetlerle ilişkilendirmeyecek ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulmasını sağlayacak muhasebe ve finansal raporlama sistemlerini kurması bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca, müşterek genel giderlerin dağıtımında kullanılacak dağıtım anahtarlarının doğru şekilde tespiti önem arz etmektedir. Bu kapsamda, şirketlerin üretim kazanç hesaplamalarını (ve dolayısıyla indirimli orana tabi kurumlar vergisi matrahı hesaplamalarını) ayrıntılı olarak incelemeleri ve gerekiyorsa muhasebe ve finansal raporlama sistemlerini, bu kazançların tespitindeki yasal gereklilikler bağlamında gözden geçirmeleri yerinde olacaktır.

Son olarak, üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar için 2027 yılından itibaren geçerli yüzde 12,5 vergi oranının, 2026 yılında hazırlanacak mali tablolara etki edebileceğini belirtmek gerekir. Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 12 kapsamında ertelenmiş vergi hesaplamaları yapılırken, belirlenen yeni indirimli oranın dikkate alınması söz konusudur. Ayrı bir yazının konusu olmakla birlikte; Türkiye Finansal Raporlama Standartları’na (TFRS) göre hazırlanacak mali tablolardaki ertelenmiş vergi hesaplamaları açısından konunun önemini azımsamamak gerekir.