Yılın ilk 8 ayında AVM ciroları yüzde 30 artış ile enflasyonun altında kaldı. Ziyaretçi trafiğinde bir düşüş olmazken, tüketicinin harcama tercihlerinde değişim yaşandı. Bu dönemde moda kategorisinin cirosu yüzde 26, ayakkabı yüzde 17 artış gösterdi. En fazla ciro artıran yüzde 42 ile eğlence sektörü oldu. Yeme-içme yüzde 33, sağlık yüzde 35, gıda ise yüzde 30 arttı.
29 Eylül 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Nurdoğan A. ERGÜN
nurdogan.arslan@dunya.com
Türkiye’de perakende sektöründe büyümenin niteliği dönüşüyor. Yılın ilk 8 aylık verileri, nominal cirolarda yaşanan yüzde 30’luk yüksek artışa rağmen, yüzde 31,68’lik ortalama enflasyon karşısında reel büyümenin sınırlı kaldığını ortaya koydu. Ziyaretçi trafiğinin geçen yılın aynı dönemiyle paralel seyretmesi, tüketicinin AVM’lerden ayağını çekmediğini ancak harcama tercihlerini kategoriler arasında yeniden dengelediğini gösteriyor. ECE Türkiye’nin hazırladığı ilk 8 aylık verilerde, toplam ciro performansından ziyade, segmentler bazındaki sert ayrışmalar dikkat çekti. Buna göre, moda cirosu yüzde 26, ayakkabı yüzde 17 artış gösterirken, eğlence yüzde 42, sağlık/bakım yüzde 35, yeme-içme yüzde 33 ve gıda sektörü yüzde 30 büyüme kaydetti.
Sinemalarda artış yüzde 350’ye ulaştı
Kategori bazındaki bu performans farklılığının tüketici davranışını anlamak açısından en kritik gösterge olduğunu söyleyen ECE Türkiye Genel Müdürü Semet Yolaç Canlıel, sektördeki dönüşümü şöyle anlattı: “Perakendede toplam ciroyu tek başına değerlendirmek, tüketimin yönünü anlamak açısından artık yeterli değil. Her kategorinin kendi fiyat dinamikleri, tüketici ihtiyacı ve satın alma sıklığı bulunuyor. Moda ve ayakkabı gibi alanlardaki performans ile yeme-içme ve eğlence gibi deneyim odaklı alanlardaki gelişim birbirinden tamamen ayrışıyor. Tüketici, harcamalarını tamamen kısmaktan ziyade bütçesini farklı ihtiyaçlar ve deneyimler arasında yeniden dağıtıyor. ‘O olmuyor, bu olmuyor, bari keyfimiz yerine gelsin’ anlayışıyla sosyalleşmeye ve iyi vakit geçirmeye yönelim var. Özellikle Odyssey gibi güçlü yapımların vizyona girmesiyle sinemalarda yüzde 350’ye varan artışlar yaşandı. Bu dalga yeme-içme sektörünü de doğrudan besliyor.”
“AVM’lerde arz-talep dengesi bozuldu”
Sektörün ekosistem dengelerine ve fiziki büyüme kısıtlarına dikkat çeken Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı ve ECE Türkiye Genel Müdürü Nuri Şapkacı, pazara girmek isteyen yeni markaların en büyük engelinin yer darlığı olduğunu ifade etti. AVM’lerdeki doluluk oranlarının yüzde 95 ile yüzde 100 bandında seyrettiğini belirten Şapkacı, pazarın dinamiklerini şöyle anlattı: “Mevcut ekonomik koşullara rağmen markaların büyüme ve yeni mağaza açma iştahı sürüyor. Ancak başarılı AVM’lerde doluluk oranlarının yüzde 100’e yaklaşması, pazara yeni girmek isteyen global ve yerli markalar için uygun lokasyon bulmayı imkansız hale getiriyor. Arz-talep dengesinde bir kısıt var. Yeni büyük AVM yatırımlarının yapılamaması, ticari gayrimenkulde finansman imkanlarının darlığından kaynaklanıyor. Büyümenin sürdürülebilir olması için yatırım ortamının güçlenmesi ve ticari gayrimenkulde daha öngörülebilir bir zeminin oluşması şart.”
AVM yatırımları durma noktasına geldi
Nuri Şapkacı, yüksek enflasyon ve finansman kısıtları nedeniyle AVM yatırımlarının durma noktasına geldiğini söyledi. Yeni açılan projelerin çoğunlukla geçmişten sarkan gecikmiş yatırımlar ya da küçük ölçekli konseptler olduğunu belirten Şapkacı, sektörün yeniden ivme kazanması için dezenflasyon sürecine ve mevzuat düzenlemelerine dikkat çekti. Son dönemde hayata geçen büyük projelerin genel pazarı yansıtmadığını ifade eden Şapkacı, yeni yatırımların önünü açacak kritik faktörleri şöyle sıraladı: “Finansman imkanlarının artması ve enflasyonun kalıcı olarak düşmesi, yatırım kararları için temel şart. Ticari gayrimenkul alanında yatırım ortamını destekleyecek yasal altyapının güçlendirilmesi gerekiyor.” Enflasyondaki düşüş trendiyle birlikte sektörde asıl hareketlenmenin 2027’nin ikinci yarısından itibaren başlamasını bekleyen Şapkacı, mevcut ekonomik zorluklara rağmen perakende ekosisteminin diğer sektörlere kıyasla daha dirençli olduğunu vurguladı. Şapkacı, “Perakende ve gayrimenkul tarafında bardağın dolu tarafına bakmalı, pozitif duruşumuzu korumalıyız” dedi.
“Markalar için mağaza optimizasyonu kaçınılmaz”
Nuri Şapkacı, artan iş gücü, enerji ve tedarik maliyetleri nedeniyle perakende markaları için mağaza optimizasyonunun kaçınılmaz hale geldiğini söyledi. 2027’nin ilk yarısının 2026’ya kıyasla daha zorlu geçeceğini öngören Şapkacı, markaların nakit akışını koruyabilmek için daha temkinli ve verimlilik odaklı adımlar atması gerektiğini vurguladı. Şapkacı’nın perakende sektöründeki maliyet baskıları ve mağaza stratejilerine ilişkin öne çıkardığı değerlendirmeler şöyle: “İş gücü ve enerji giderlerindeki artışın yanı sıra küresel jeopolitik risklerin tetiklediği tedarik zinciri problemleri markaları zorluyor. Bu süreçte tedarik ağlarında lokalleşme kritik önem taşıyor.” 2027’nin ilk altı ayının sektör açısından daha zorlu bir sınav olacağını belirten Şapkacı, markaların her segmentte kendilerini analiz ederek verimsiz alanları kapatma veya küçültme yoluna gitmesi gerektiğini ifade etti. Şapkacı, bBütçe kısıtlamalarından en çok tekstil ve moda segmentinin etkileneceği, buna karşın yeme-içme, kozmetik ve sağlık alanlarının ön planda kalmaya devam edeceğini söyledi. Perakendecilerin nakit akışı yaratmak adına büyüme isteğini koruduğunu belirten Şapkacı, yeni dönemde kontrolsüz metrekare artışı yerine ölçülü ve optimize edilmiş adımların belirleyici olacağını kaydetti.
Mağaza kiralarında öteleme talepleri başladı
AYD Başkanı Nuri Şapkacı, perakende sektöründe bazı markaların kira ödemelerinde 1-2 aylık vade veya öteleme taleplerinde bulunmaya başladığını, ancak perakendecilerin güçlü nakit akışları sayesinde bu sürecin yönetilebilir olduğunu söyledi. Sektör genelinde bazı perakendecilerin kira ödemelerinde kısa süreli vade istediği duyumlarının alındığını aktaran Şapkacı, 2022-2024 yılları arasındaki yüksek ciro performansının markaların bilanço ve nakit akışlarını güçlendirdiğini, dolayısıyla olası risklerin ve gecikmelerin bertaraf edilebilecek düzeyde olduğunu ifade etti. Şapkacı, kira ve ödeme süreçlerindeki asıl emarelerin 2027’nin ilk yarısında görülebileceğini, ancak yılın ikinci yarısından itibaren dezenflasyon süreci, finansman imkanlarındaki rahatlama ve harcamaların canlanmasıyla tablonun tekrar iyileşeceğini öngördü.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.