Petrol şoku metal şokuna dönüşebilir

YAYINLAMA 30 Eylül 2026 00:00

GÜNCELLEME 30 Eylül 2026 00:26

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

EVRİM KÜÇÜK

Bir varil petrolün fiyatı yükseldikçe, elektrikli araçların tekerleklerinin dönmesi için gerekli metallerin önemi de artıyor. İran savaşıyla Brent petrolün yılbaşından bu yana yüzde 72 yükselerek 105 doların üzerine çıkması, tüketicileri benzin ve dizel bağımlılığından kurtulmanın yollarını aramaya itiyor. Bu dönüşüm petrol şokunun, araç bataryalarından motoruna kadar her alanda kullanılan metallere sıçrayabileceğini gösteriyor. Bakır ve lityum bu hikâyenin başrolünde, nikel ise batarya tercihlerine bağlı olarak izlenecek metaller arasında. Kobalt, manganez ve grafit de talep artışından pay alabilecek diğer ürünler.

Dünyada EV satışları bu yıl yüzde 4 arttı

Elektrikli araç (EV) piyasasında büyüme hızlanıyor. Benchmark Mineral Intelligence verilerine göre, küresel yeni enerjili araç satışları ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4 arttı. Ağustosta küresel elektrikli araç satışları yüzde 2 artışla 1,83 milyona, yılbaşından bu yana toplam satışlar 13,4 milyona ulaştı.

Özellikle Avrupa’da ağustos satışları yüzde 36 artarak 380 bine çıktı. Yılın ilk sekiz ayındaki büyüme yüzde 29’a ulaştı. Dünyanın büyük üç pazarı arasındaki ABD ve Çin’de geri çekilmeye karşın, bu pazarlar dışında kalan ülkelerde ise satışlar yılbaşından bu yana neredeyse ikiye katlandı. Ağustosta bu pazarlardaki satışlar yüzde 97 artışla 290 bine yükseldi.

Bu durum petrol fiyatlarının tüketici tercihlerinde giderek daha güçlü bir ekonomik faktöre dönüştüğünü gösteriyor. Wood Mackenzie’ye göre, petrol fiyatları yüksek kalır, araç maliyetleri düşmeye devam ederse, elektrikli araçlara geçiş beklenenden hızlı gerçekleşebilir.

Bakır ve lityum talebinde yeni hesap

Hızlanan dönüşümün emtia piyasalarındaki karşılığı ise daha fazla metal ihtiyacı. Wood Mackenzie’nin petrol şokunun elektrikli araç talebini hızlandırdığı senaryosunda, bakır talebi temel senaryonun yüzde 2 üzerine çıkıyor. Bu ilave talebi karşılamak için 2025-2040 döneminde yıllık yeni maden kapasitesinin uzun dönem ortalaması olan 850 bin tondan 960 bin tona yükselmesi gerekiyor.

Lityumda fark çok daha belirgin: Aynı senaryoda talep, temel beklentinin yüzde 14 üzerine çıkıyor. Nikel, kobalt, manganez ve grafit de kullanılan batarya kimyasına bağlı olarak talep artışından pay alabilecek diğer girdiler.

Uzmanlara göre, yeni maden yatırımları talebi izleyemezse, petrol fiyatlarının tetiklediği elektrikli araç ivmesi metal piyasalarında yeni bir sıkışıklık yaşanabilir ve fiyatlarda hızlı bir artış tetiklenebilir.

EV üretiminde en önemli metaller hangileri?

• Lityum: Elektrikli araç pil devriminin temel metalidir ve şu anda ticari üretimde olan hemen her elektrikli araç pil kimyasında bulunur.
• Bakır: Tüm elektrikli araç ekosisteminde kritik öneme sahiptir.
• Nikel, kobalt ve manganez: Birçok büyük otomobil üreticisi tarafından kullanılan baskın NMC pil kimyasının temel bileşenleridir.
• Grafit: Çoğu elektrikli araç pil anotunda en büyük malzeme hacmini oluşturur.

Bu metaller birlikte, giderek "EV metal sepeti" olarak adlandırılan ve kaderleri artık küresel elektrikli araç benimseme hızına ayrılmaz bir şekilde bağlı olan bir grup emtiayı oluşturmaktadır.

EV satışları hızlanıyor

• 13,4 milyon: Ağustos ayında küresel elektrikli araç satışları yüzde 2 artarak 1,83 milyon adede ulaştı ve yıl başından bu yana toplam satış hacmi 13,4 milyon adede çıktı.
• %36: Avrupa'da aylık satışlar yüzde 36 artarak 380.000 adede ulaştı ve yılbaşından bu yana büyüme oranı yüzde 29'a yükseldi.
• 1 milyon: Çin'deki satışlar, bir önceki yıla göre daha zorlu bir karşılaştırmanın etkisiyle yüzde 11 düşüşle 1,03 milyon araca geriledi.
• %97: Avrupa, Çin ve ABD dışındaki satışlar ağustos ayında yüzde 97 artarak 290.000 adede ulaştı.