Tüpraş’ın 314.4 milyar TL’lik aktif artışında yatırımcı neye bakmalı?

Ana SayfaYazarlarİntıra BeyBorsa Analiz

İntıra Bey [email protected]

Tüpraş’ın 314.4 milyar TL’lik aktif artışında yatırımcı neye bakmalı?

02 Ekim 2026, 12:27 - -

Şirketler büyüttükleri varlıkları hangi verimlilikle kullanıyor?

Bir şirketin varlıkları büyüdüğünde, yatırımcı olarak sizin kazancınıza ne yansıyor? Tüpraş’ın bir yıllık aktif artışının beş sanayi şirketinin toplam artışını aştığı, Tofaş’ın bilanço büyüklüğünde Vestel’i geçtiği tabloya bu soruyla baktım. Gelin, yüzde 4,66 ile yüzde 57,61 arasında değişen varlık büyümesinin ardında şirketlerin bu kaynakları ne kadar verimli kullandığını birlikte inceleyelim.

Bir şirketin bilançosunda büyük bir artış gördüğünüzde siz de benim gibi “Bu büyümenin içinde ne var?” diye soruyor musunuz? Tüpraş’ın aktifleri bir yılda 314,4 milyar TL arttı. Bu rakamı diğer şirketlerle karşılaştırınca dikkat çekici bir tablo çıkıyor karşımıza. Aktif büyüklüğü en yüksek 10 şirket arasında yer alan Sasa Polyester, İskenderun Demir Çelik, Coca-Cola İçecek, Tofaş ve Vestel’in toplam aktif artışı 270,3 milyar TL.

AKTİFLERİ EN YÜKSEK BORSA ŞİRKETLERİ VE AKTİFLERDEKİ ARTIŞ

Tüpraş’ın tek başına kaydettiği artış, bu beş şirketin toplamını 44,1 milyar TL aşıyor. Gelin, bu büyümenin kaynağına birlikte bakalım.

314,4 milyar TL’lik aktif artışının içinde ne var?

Tablonun içine indiğimizde ilk dikkatimi çeken nakit oldu. Tüpraş’ın nakit ve nakit benzerleri, Haziran 2025’teki 90,35 milyar TL’den Haziran 2026’da 195,84 milyar TL’ye yükseldi. 105,49 milyar TL’lik artış, toplam aktif büyümesinin yüzde 33,56’sını oluşturuyor. Başka bir ifadeyle, bilançoya eklenen her 100 liranın yaklaşık 34 lirası nakit ve nakit benzerlerinden geliyor. Ancak burada sizin de sormanızı istediğim bir soru var: Bu nakit faaliyetlerden mi kazanıldı, borçlanmayla mı sağlandı, yoksa varlık satışlarından mı geldi? Yanıtı için nakit akış tablosuna bakmamız gerekiyor.

Büyümenin ikinci büyük kaynağı maddi duran varlıklar. Bu kalem 265,38 milyar TL’den 350,57 milyar TL’ye çıktı. Toplam aktif artışının yüzde 27,10’u buradan geliyor. Nakit ile maddi duran varlıkları birlikte değerlendirdiğimizde, büyümenin yüzde 60,66’sını açıklıyoruz. Yalnız, maddi duran varlıklardaki artışın tamamını yeni yatırım olarak okumadan önce bilanço dipnotlarını incelemek gerekir. Yatırım harcamaları, değerleme etkileri ve amortismanın bu değişimdeki payı, büyümenin niteliğini anlamamızı sağlayacak.

Stoklar ve alacaklar için satışların hızına bakmalı

Stoklardaki 39,24 milyar TL, ticari alacaklardaki 25,38 milyar TL artış da üzerinde durulmayı hak ediyor. Şirket daha fazla stok tutarken müşterilerinden tahsil edeceği tutar da büyümüş. Peki, satışlar bu artışa ayak uyduruyor mu? Stokların ne kadar sürede satıldığı ve alacakların ne kadar sürede tahsil edildiği, yatırımcı olarak takip edeceğimiz göstergeler. Çünkü bu iki kalemin büyümesi, işletmenin daha fazla kaynağı stok ve alacaklarda taşıdığı anlamına geliyor.

Tabloda ayrıca kısa vadeli türev araç varlıkları dikkat çekiyor. Bir yılda 1,42 milyar TL’den 35,57 milyar TL’ye yükselen bu kalem, toplam aktif artışına yüzde 10,86 katkı sağlıyor. Buradaki yükselişi değerlendirirken türev işlemlerin amacı, değerleme koşulları ve karşı taraftaki yükümlülükleri birlikte incelemeliyiz. Bilançoda görünen bu tutarı doğrudan kasaya girmiş para olarak yorumlayamayız.

Benim bu tablodan çıkardığım ilk sonuç şu: Tüpraş’ın büyüyen bilançosunda en güçlü katkı nakitten geliyor.

En büyük bilançolar bize ne anlatıyor?

Aktifleri en yüksek BIST sanayi şirketleri tablosu, şirketlerin Haziran 2026 itibarıyla sahip olduğu toplam varlıkları karşılaştırıyor. Fabrikalar, makineler, nakit, alacaklar, stoklar ve diğer varlıklar bu toplamın içinde yer alıyor. Sıralama şirketlerin bilanço ölçeğini; Haziran 2025 ile karşılaştırma ise bu ölçeğin bir yıldaki değişimini gösteriyor.

Tabloyu iki yönden okumak gerekiyor. Önce şirketlerin mevcut büyüklüğünü, ardından büyüme hızını karşılaştırıyorum. En büyük aktif toplamıyla en hızlı büyüme her zaman aynı şirkette buluşmaz. Bu tabloda Tüpraş her iki ölçüde de ilk sırada; diğer şirketlerde ise sıralamalar değişiyor.

Tüpraş’ın ardından mesafe daralıyor

Tablonun ilk sırasında geniş bir fark var. Tüpraş’ın aktifleri 860 milyar TL’ye yaklaşırken ikinci sıradaki Ereğli Demir Çelik ile arasındaki mesafe 260,9 milyar TL’ye ulaşıyor. Bir yıl önce yaklaşık 53,3 milyar TL olan farkın bu düzeye çıkması, Tüpraş’ın bilanço ölçeğini daha hızlı genişlettiğini gösteriyor.

İkinci sıradan üçüncüye geçtiğimizde görünüm değişiyor. Ereğli Demir Çelik ile Arçelik’in aktifleri arasında yalnızca 3,9 milyar TL bulunuyor. Üstelik Haziran 2025’te Arçelik’in bilançosu daha büyüktü. Ereğli Demir Çelik’in daha yüksek artış oranı, bu iki şirketin sırasını değiştirdi.

TÜPRAŞ İLE İKİNCİ SIRA ARASINDA 260,9 MİLYAR TL’LİK FARK

Tofaş’ın büyümesi Vestel’i geride bıraktı

Sıralamadaki bir başka değişim Tofaş ile Vestel arasında yaşandı. Tofaş’ın aktifleri yüzde 53,24 genişlerken Vestel’in artışı yüzde 4,66’da kaldı. Aradaki büyüme farkı, mevcut konumu tersine çevirecek büyüklüğe ulaştı.

Bir yıl önce Vestel’den yaklaşık 53,8 milyar TL daha küçük olan Tofaş bilançosu, Haziran 2026’da 12,1 milyar TL daha büyük hâle geldi. İki şirket arasındaki göreli konum yaklaşık 66 milyar TL değişti. Bu karşılaştırma, yalnızca son dönem sıralamasına bakıldığında görülmeyen hareketi ortaya çıkarıyor.

Dört şirket daha yüksek büyüme bandında

Şimdi oranların dağılımına bakalım. Tüpraş ve Tofaş’ta aktif artışı yüzde 50’nin üzerinde. Sasa Polyester ve Coca-Cola İçecek de yüzde 30 eşiğini aşıyor. Tablodaki 10 şirketin dördü böylece daha yüksek büyüme bandında yer alıyor.

Ancak oranla tutar birlikte okunmalı. Sasa Polyester’in aktif artışı, daha büyük bir bilançoya sahip Arçelik’in artışından yüksek. Tofaş da Ford Otosan’dan daha küçük aktif toplamına rağmen daha fazla tutarda genişleme kaydetti. Başlangıç büyüklüğü, artış oranının bilançoda yaratacağı tutarı belirler.

Büyüyen varlıklar ne kadar kazanç üretiyor?

Tüpraş’ın aktif artışından yola çıktık; şimdi aynı soruyu portföyünüzdeki her şirket için sorabilirsiniz: Büyüyen bilançonun içinde ne var? Ben bilanço okurken önce varlıkların ölçeğine, ardından bu varlıkların nerede biriktiğine bakıyorum. Nakit, alacak, stok ve yatırımların her biri farklı bir hikâye anlatıyor. Sonra bu kaynakların satışa ve kâra nasıl dönüştüğünü inceliyorum. Çünkü yatırımcı olarak bizi ilgilendiren, şirketin büyüttüğü varlıklarla ne kadar kazanç üretebildiği.

Büyümenin finansmanı da kazancı kadar önemli

Bu incelemeyi tamamlayan son halka ise finansman yapısı. Büyümenin ne kadarı borçla, ne kadarı özkaynakla karşılanıyor? Borçların vadesi, şirketin nakit yaratma süresiyle uyumlu mu? Siz de bir sonraki bilançoyu açtığınızda varlık büyüklüğünü, varlıkların bileşimini, kazanç kapasitesini ve finansman yapısını birlikte değerlendirin. Benim için iyi bir bilanço analizi, büyük rakamın kaynağını bulmakla başlar; o büyümenin nasıl finanse edildiğini ve ne kazandırdığını anlamakla tamamlanır.

Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp