Bu ayrım 30 Eylül 2026’da kurumsal bir ad aldı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Quantico’daki konuşmasında dört yıldızlı birlik Autonomous Warfare Command’ı (Otonom Harp Komutanlığı) duyurdu. Hedef kuruluş 1 Ekim 2027. Komutanlık muharip komutanlık statüsünde, fakat kuvvet benzeri yetkilerle tasarlanıyor: Kendi bütçesi, tedariki, insan gücü ve kariyer hatları olacak. Portföyü drone, yapay zekâ (şimdi ABD süper zekâ demeye başladı) ve komuta-kontroldür. Ara geçişin adı Project Agincourt. Aynı gün imzalanan muhtıra, insansız ve otonom sistemler için ayrı meslek kodları ve kariyer hatları istiyor. Gerekçe sade söylendi. Ukrayna’nın dersi tek bir mükemmel drone değildir. Ders, yazılımı, taktiği ve üretimi karşı taraf değiştikçe değiştiren bir sistem kurmaktır.
Burada durup bir yanlışı ayıklamak gerekir. Otonom Harp Komutanlığı, ordunun insansızlaşması değildir. İnsan gücünün (askerin) karargâh işlerinden çekilip “niyet düğümü”ne inmesidir. Tezimin somut sonucu ortaya çıktı: Klasik zafer resmi de bu yüzden bulanıklaşır. Amaç pahalı platformu korumak değil, karşı tarafın uyarlanma (adaptasyon) hızını kendi üretim ve yazılım döngüsünün altında tutmaktır. Sahada görülen şey bir bayrak çekmek değil, stratejik durum değişikliğidir.
Hat biter, niyet-maksat düğümü kalır
Burada ifade edeyim, temas hattı veya cephe hattı tarifleri vardı, şimdi bunlar yok veya bulanık. Dolayısıyla hat kavramı yerine başka bir değer yerine geçti: Niyet ve maksat.
Biraz açalım. Hat, burada coğrafi bir çizgi değil, klasik harbin teşkilat ve kroki alışkanlığıdır. Temasın tek bir ileri hatta toplandığı, gerisinin emniyetli olduğu ve destek sağladığı hatta karargâh görevlerinin yerleştiği düzendir.
fazla okuBu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Klasik krokide 3 kuşak vardır. En önde temas hattı: Düşmanla fiilen karşılaşılan çizgi. Onun gerisinde birlikler, daha gerisinde karargâh, depo ve ihtiyat. Emir önden geriye sorulur, ateş geriden öne sürülür. Hat süreklidir. Koparsa kriz sayılır, çünkü komuta ve lojistik o çizginin gerisinden akar. I. ve II. Dünya Harplerinin siper hattı, Soğuk Savaş’ın ileri savunma hattı, mekanize tugayın sorumluluk şeridi hep bu mantıktır. “Hat tutmak” bu yüzden hem arazi hem de komuta işidir.
Otonom görev taburunda bu kuşak çözülür. Temas tek çizgide toplanmaz, ızgaraya yayılır. Niyet düğümü temasın içindedir. Kütle harcanabilir halkada durur. Pahalı imza mümkün olduğunca ikinci halkadadır. Bağlantı kopunca birlik hatta geri çekilmez; önceden verilmiş yetki dilimini sürdürür, dilim bitince durur. Kopukluk kriz olmaktan çıkar, varsayılan hâl olur.
“Hat biter” derken arazinin bittiğini söylemiyorum. Sürekli temas çizgisine dayalı komuta modelinin bittiğini söylüyorum. Yerine niyet düğümü gelir: Maksat, öncelik ve angajman kaidesinin kilitlendiği insan gücü (askerî komutan) çekirdek. Krokinin sorusu “hat nerede” olmaktan çıkar, “niyet hangi düğümde kilitli, bağlantı düşünce hangi kare kendi başına kalabiliyor” olur.
Harp neyi kaybeder, neyi kazanır
Klasik komuta, teması bir hatta toplar ve o hattın gerisindeki karargâha sorar. Otonom komuta teması bir ızgaraya yayar. Her karede 3 unsur durur. İnsan (askerî komutan) çekirdek niyeti-maksadı tutar. İnsansız düğüm sensörü (drone vb.), uzayı ve etkiyi taşır. Yerel otonomi, bağlantı kesilince önceden yetkilendirilmiş dilimi sürdürür. Dilim bitince durur. Merkezdeki ortak harekât resmi kalkmaz; fakat asıl resim kenarda, kısa ömürlü ve yereldir.
Bu değişimin 4 sonucu vardır:
• Birincisi tempodur. Gözlemden angajmana giden süre, karargâhın toplantı ritminden çıkıp makine hızına iner.
• İkinci sonuç kütledir. Savunma, pahalı ve az sayıda hedefi vurmak üzere kuruludur. Ucuz ve yenilenebilir araç bu hesabı bozar. Bugün sahada kanıtlanan, lidersiz bir kolektif zekâ değil, doyurma dalgası ile insan (asker) nezaretindeki küçük otonom takımlardır.
• Üçüncü sonuç aşınma toleransıdır. Kayıp, moral ve siyaset meselesi olmaktan çıkıp stok ve üretim meselesine döner.
• Dördüncü sonuç yeni zafiyettir. Karar düğümü yer değiştirince elektronik harp (EH), sahtecilik/aldatma ve veri zehirleme, klasik topçu ateşinin (bastırmasının) yerini alır. Hız, yanlış modeli de aynı hızda çoğaltır.
Çin’in çift kokpitli J-20S ile insansız kanat eşlemesi, ABD’nin kol uçuşu uçakları ve Türkiye’nin KAAN–ANKA-III otonom kol çalışması aynı mantığın farklı olgunluk seviyeleridir. İnsanlı platform pahalı imzasını korur. İnsansız kanat sensör, tuzak ve mühimmat taşır. Pilot tek başına muharip olmaktan çıkar, bir etkinlik ağının muharebe yöneticisi olur.
Harita nasıl okunur
Yeni komutanlığın haritası 3 katmanlıdır:
• Stratejik katman fonksiyoneldir, coğrafyanın sahibi değildir. Otonom harp komutanlığı ortak ihtiyacı yazar, standardı koyar, tedariki ve kariyer hattını kurar. Kuvvetler insanı ve platformu verir. Coğrafi komutanlık paketi sahaya sürer. Sanayi ve yazılım düğümü haritanın gerisinde değil, haritanın içindedir. Model güncellemesi, mühimmat ikmali kadar harekât satırıdır.
• Operatif katman sabit kolordu bölgesi değil, görev paketidir. Keşif-vuruş, hava savunmasını doyuran kütle, kara ve deniz robot hücresi, karşı-otonomi kemeri aynı çatıda kadro birliği gibi yan yana dizilmez. İhtiyaç oldukça birleşir, kayıp oldukça dağılır. Her paketin altında bir insan (asker) niyet düğümü vardır; bu düğüm maksadı, önceliği ve angajman kaidesini taşır. Rotayı taşımaz.
• Taktik katman hat değildir. Eski krokide geride karargâh, önde birlik, en önde temas hattı vardı. Yeni krokide niyet-maksat düğümü temasın içindedir, kütle harcanabilir halkada durur, pahalı sarf mümkün olduğunca ikinci halkadadır. Kroki okunurken soru “hat nerede” değildir. Soru şudur: Niyet-maksat hangi düğümde kilitli, etki hangi düğümden üretiliyor, bağlantı kopunca hangi kare kendi başına kalabiliyor.
Bu şema bir teşkilat kanunu değildir. Okuma anahtarıdır. Üstte fonksiyon ile coğrafya ayrılır. Ortada paket, insanın koyduğu yetki dilimine bağlanır. Altta kütle, kanat-arkadaşı, karşı-otonomi kemeri ve lojistik aynı ızgarada durur. Karşı-otonomi ayrı bir süs değildir. Rakibin aynı kütlesini ucuza düşüremeyen taraf, kendi kütlesini basarken kör kalır.
Bir tabur nasıl kurulur
Bu haritanın tabur eşdeğeri, platform taburu değil etki taburudur. Adını Otonom Harp Görev Taburu koyabiliriz. Kadrosu yaklaşık 220 kişi (insan gücü, asker), barış kuruluşunda 600’ün üzerinde insansız unsurdur. Muharebede bu kütle günlük ikmal ile yenilenir. Klasik mekanize tabur 600–800 asker taşır. Burada insan gücü seyrelir, etki katlanır. Tabur tek başına mevzi almaz. Bir mekanize taburun, bir sahil görev grubunun veya bir hava unsurunun önüne takılır.
Karargâh ve niyet-maksat hücresi (buna kara hücresi de denebilir) yaklaşık 28 kişidir. Komutan, harekât, istihbarat, ateş desteği, siber-elektronik harp ve bir yazılım subayı burada durur. İşleri ortak resim üretmek değil, yetki dilimini kilitlemektir. Kritik öldürücü eşik bu hücrede veya bölük niyet halkasında kalır. Tam otonom taarruz zinciri teknik olarak tartışılır; hesap verebilirlik nedeniyle sahaya sınırlı iner.
2 keşif-vuruş bölüğü, asker kolu ile insansız kanadı eşler. Bölük başına yaklaşık 32 asker, 8–12 yarı otonom drone (İHA), 40–60 gezici mühimmat ve bir avuç kara gözetleme aracı düşer. İşleri hedef bulmak, teyit etmek ve yetki içindeki etkiyi üretmektir. Bağlantı kesilince tanımlı dilim sürer, dilim bitince ateş kesilir.
Kütle bölüğü 24 askerle ucuz İHA, tuzak ve FPV stoğunu taşır. Görevi vurmak değil, hava savunmasını ve dikkati dağıtmaktır. Günlük atım yüzler mertebesindedir. Değer gövdede değil, fırlatma ritmindedir. Bu bölük olmadan keşif-vuruş pahalı hedefe döner.
Kara robot bölüğü 36 asker ve 12–16 insansız kara aracıyla (İKA) tahkimat açar, tuzak temizler, cephane taşır, son araziyi yoklar. İnsanlı zırhlının önüne sürülür, onun yerine geçmez. Karşı-otonomi bölüğü 30 askerle önleme/anti-drone’u, taşınabilir elektronik harp ve kısa menzilli sensör taşır. Taburun önünde bir kemer gibi durur. İdame ve yazılım takımı 22 askerle batarya, gövde, yedek veri bağı ve saha model yamasını aynı çatıda tutar. Mühimmat deposu ile yazılım deposu ayrılırsa tabur ilk ciddi karıştırmada uzaktan kumandalı hedefe döner.
Kanat-arkadaşı kolu tabura ait değildir. Hava unsurundan bağlanır. Bir insanlı platform, 2 ila 4 insansız kanat. Tabur komutanı maksadı verir, sorti planını hava unsuru yapar.
İnsan gücü oranı kabaca bir çekirdek birime (mangaya) 3 ila 5 insansız araç düğümdür. Bu oran sanayi derinliği düşünce bozulur. O zaman tabur görüntü olur, vitrine döner. Kuruluşun asıl şartı kadro cetveli değil, gövdenin ve modelin aynı gün yenilenebilmesidir.
Türkiye için anlamı
Türkiye bu tartışmaya tam girdi. İnsansız hava araç çeşitliliği, elektronik harp ve mühimmatlı İHA pratiği son 10 yılın birikimidir. Gezici dahil mini mühimmatları çok etkilidir. Eksik olan platform sayısı değildir. Üzerinde biraz daha durulması gereken, platformu bir niyet-etki-idame döngüsüne bağlayan (yeni tür) komuta haritasıdır. Her yeni gövde, müşterek komuta sistemine, angajman kaidesine ve saha yazılım yamasına aynı anda bağlanmıyorsa yığın büyür, harp büyümez.
3 iş öne çıkar ki bunlar için çalışmaya başlandı. Birincisi, insansız sistem işleticisini geçici görev olmaktan çıkarıp meslek koduna bağlamaktır. ABD’nin muhtırası bunu açıkça istiyor. İkincisi, karşı-otonomiyi ayrı bir kenar değil, her paketin sağ kalma (idame-emniyet) şartı saymaktır. Üçüncüsü, üretimi harekâtın içine almaktır. Fırlatma ritmi depo ritminin önüne geçerse en iyi şema kâğıtta kalır.
Sonuç
Otonom Harp Komutanlığı harbi daha fazla insansız yapmaz. Harbi daha hızlı, daha harcanabilir ve daha uyarlanabilir kılar. Hat biter, niyet düğümü kalır. Kazanan, en akıllı tek platformu olan değil, niyet ve maksadı insanda tutup etki üretimini makine hızında yenileyebilen taraftır. Hız artık çok şeyden önemlidir.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
DAHA FAZLA OKUHakkında daha ayrıntılı: otonom harpYAPAY ZEKAGürsel Tokmakoğlu
DAHA FAZLA HABER OKU
Dr. Osman Gazi Kandemir Savaş suçlarını belgelemek yetiyor mu?
Dilara Ergül Gençlikte değişimi okumak
Mesut Değer Fonların gölgesinde kaybolan para, güven ve ahlak
Faik Bulut İsrail seçimlerinde Netanyahu'nun eski-yeni taktikleri ve jeopolitik manevraları
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.