İsrail rotayı Orta Asya'ya çevirdi: Enerji, savunma ve İran hattı

YAYINLAMA 05 Ekim 2026 12:48

GÜNCELLEME 05 Ekim 2026 12:51

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Bölgedeki otoriter yapıların dış ortaklık arayışı, Washington ile gelişen ilişkiler ve enerji hatlarını çeşitlendirme çabası, Tel Aviv için Filistin dosyasından bağımsız yeni bir hareket alanı oluşturdu.

Bu genişleme tek bir ülkeyle sınırlı değil. Kazakistan'dan Azerbaycan'a, Özbekistan'dan Türkmenistan'a uzanan çok katmanlı bir ağ kuruluyor. Ağın içinde enerji ticareti, savunma teknolojileri ve lojistik hatları var.

Kazakistan

Bu ağın en önemli ayağı Kazakistan. Orta Asya'nın en büyük ekonomisi olan Kazakistan, 2025 sonunda İbrahim Anlaşmaları'na dahil oldu. Astana ile Tel Aviv arasında 1992'den beri diplomatik ilişki vardı, yeni adım daha çok ABD ile yürüyen stratejik yakınlaşmanın bir parçası olarak okundu. Aynı dönemde Kazakistan ile ABD arasında 20 milyar dolarlık anlaşma paketi açıklandı.

Enerji boyutu ilişkinin omurgasını oluşturuyor. Kazakistan, İsrail'in ham petrol ihtiyacının yaklaşık dörtte birini karşılıyor. Petrol dışındaki ticaret de büyüyor. 2025'in ilk 11 ayında iki ülke arasındaki ticaret 162 milyon doları aşarken, İsrail'in ülkedeki yatırımları son 20 yılda 500 milyon dolara yaklaştı.

Azerbaycan

İkinci kritik halka Azerbaycan. Bakü, İsrail'in bölgedeki en eski stratejik ortaklarından biri. Azerbaycan'ı farklı kılan ise coğrafyası. Hazar Denizi üzerinden Orta Asya'yı Türkiye ve Avrupa'ya bağlayan Orta Koridor'un merkezinde yer alması ve Türk Devletleri Teşkilatı üyesi olması, İsrail'e bölge ülkelerine doğrudan temas kurmadan erişim imkanı veriyor.

Özbekistan

Sıradaki halka Özbekistan olarak görülüyor. Ülkenin İsrail'e bakır ihracatı 2025'in ilk yarısında iki katına yakın arttı. 2021'de ABD, İsrail ve BAE tarafından kurulan Abraham Fund'a 50 milyon dolarlık katkı sözü veren Taşkent, 2026 başında Barış Kurulu tüzüğünü imzalayan ülkeler arasında yer aldı.

Türkmenistan, Tacikistan ve Kırgızistan

Türkmenistan ise İran faktörü nedeniyle ayrı bir yerde duruyor. Tahran ile yaklaşık 1000 kilometrelik sınıra sahip ülkenin konumu, İsrail'in 2023'te Aşkabat'ta yeni büyükelçilik açma kararının arkasındaki ana neden olarak görülüyor. Tacikistan ve Kırgızistan'da da tarım, teknoloji ve turizm üzerinden temaslar artırılmaya çalışılıyor.

Yeni denge ne anlama geliyor?

Ortaya çıkan tablo, Filistin meselesinden bağımsız ilerleyen ve giderek kurumsallaşan bir karşılıklı bağımlılık modeline işaret ediyor. Enerji tedariki, silah satışları, gözetleme teknolojileri, yatırımlar ve altyapı bağlantıları üzerinden örülen ilişkiler ne kadar derinleşirse, Gazze nedeniyle yükselen diplomatik eleştirilerin İsrail'in bölgesel erişimi üzerinde somut bir kısıtlamaya dönüşmesi o kadar zorlaşıyor.

İran açısından ise sonuçlar daha stratejik. İsrail, Tahran'ın kuzey çevresindeki ülkelerle güvenlik ve teknoloji ortaklıkları kurdukça, İran'ı çevreleyen hatta yeni kanallar açıyor. Bu durum Orta Asya hükümetlerini de Tahran'dan uzaklaşarak dış politikalarını çeşitlendirmeye teşvik ediyor.