Bu değerlendirme, 2027 ve 2035 eşiklerini, Çin’in silah yığınının neye yaradığını, nüfuz alanlarına askerî ilişkinin niteliğini ve rakipler ile ortakların aynı tarihteki güç kaymasını aynı tahtada okur. Senaryo tahmin değildir. Kuvvet takvimi tutar, ekonomi programı yavaşlatmaz ve Batı ittifakı aynı anda sıkılaşmazsa ortaya çıkan ara durumdur.
Savaşın içinde değil, programın içinde
Amerika ve Rusya, farklı biçimlerde, savaşın içindedir. Rusya 2022’den beri Ukrayna yükünü taşırken nükleer caydırıcılığını ve erken ihbarını sıkılaştırır; dersi savaşın dayattığı uyumla alır. Amerika küresel erişimli bir askerî yapı ve savaş sanayii mantığını aynı anda yeniden tempoya bağlamaya çalışır. Çin ikisinin de dışında durur. Büyük yeniden şahlanış 2049’a bağlıdır. Ara eşikler 2027’de informatizasyon ve zekileştirme temposu, 2035’te savunmanın temel modernizasyonudur.
Silah bu takvimin maddi karşılığıdır, küresel fetih aracı değildir. Pentagon’un Aralık 2025 Çin Askerî Güç Raporu, 2027’yi işgal tarihi değil yetenek eşiği olarak okur ve 3 stratejik kabiliyet sayar: Tayvan üzerinde stratejik kesin sonuç, ABD’ye karşı nükleer ve stratejik karşı denge, bölgedeki diğer aktörlere karşı caydırma ve kontrol. Ekim 2026 ABD değerlendirmesi, yolsuzluk tasfiyeleri ve komuta zincirindeki boşluk nedeniyle 2028 öncesi bir çıkarma ihtimalinin azaldığını söyler. Hedef iptal edilmemiştir. Zhang Youxia ve Liu Zhenli’nin ihracı müşterek planlamayı zayıflatmış, Tayvan çevresindeki sortiler 2026’da önceki yılların yarısının altına inmiştir. Baskı sürmüş, tempo düşmüştür. Bu, programın terk edilmesi değil, programın savaş provasına feda edilmemesidir.
2035 kuvvet tablosu
Nükleer stok, Mayıs 2024’te 600’ü aşan seviyeden 2030’da binin üzerine, 2035’te yaklaşık 1.500 harp başlığına giden iz üzerinde okunur. Amaç Soğuk Savaş paritesi değildir. ABD’nin Tayvan hesabında nükleer tırmanmayı göze almasını pahalılaştıran karşı dengedir. Üçlü yapı silo ve mobil kıtalararası füze, balistik füze denizaltısı ve hava ayağıyla olgunlaşır.
Donanma tekne sayısında dünyanın en büyüğü kalır. 3 gemi hizmettedir: Liaoning, Shandong ve Kasım 2025’te hizmete giren, elektromanyetik mancınıkla donatılmış Fujian. Dördüncüsü Dalian’da inşa halindedir. Pentagon 9 gemi hedefler; personel, ikmal ve hava kanadı darboğazı nedeniyle daha gerçekçi bant 5-6’dır. Bu, Batı Pasifik’te aynı anda 2-3 görev grubu bulundurmaya yeter, küresel rotasyonda Amerika’nın 11 gemilik filosunun yerini almaz. Füze kuvveti DF-26, DF-17 ve gemi savar balistik füzelerle Guam’a kadar uzanan bir ateş hacmine çıkar. Denizaltı, mayın, siber ve uzay, ilk 72 saatin asıl silahı olur.
Öne geçme küresel değildir. Birinci Ada Zinciri içinde Amerika’nın müdahale hesabı değişir. Açık okyanusta denge ABD lehine kalır. Çin’in kazancı, rakiplerinin savaştan çıkardığı dersi kendi sanayi-strateji bileşimine daha bütün olarak yedirmesidir. Havacılık ve muharip tecrübede hâlâ geriden gelir. Füzyon burada motor olur: ekonomi, teknoloji, parti, ordu ve anlatı aynı karar döngüsünde tutulur.
Go tahtası: halkalar ve askerî ilişkinin sınırı
Çin nüfuz alanına silah götürür, Sovyet modelinde bağış ordusu ve ittifak şemsiyesi götürmez. İlişki ticari satış, finansman, eğitim, ortak tatbikat ve sınırlı erişim noktasıdır. Amaç ekonomik yayılmayı ve deniz yollarını korumak, siyasi hizayı pekiştirmek, Amerika’nın tekelini kırmaktır.
Pakistan ayrı kategoridir. SIPRI’ye göre 2021-2025’te Pakistan’ın silah ithalatının yaklaşık yüzde 80’i Çin’den gelmiş, Çin ihracatının yüzde 61’i tek başına Pakistan’a gitmiştir. JF-17 ortak üretimi, Hangor denizaltıları, fırkateyn, tank, hava savunma ve insansız hava aracı Pakistan’ı Çin savunma sanayi ekosistemine bağlar. Bu, Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru ve Hindistan dengesi için stratejik yatırımdır. Pakistan üzerinden JF-17’nin Libya Ulusal Ordusu’na yaklaşık 4 milyar dolarlık paketle satılması, Çin sisteminin üçüncü ülkeye dolaylı girmesidir.
Afrika’da ölçek büyür, derinlik sınırlı kalır. Çin-Afrika İşbirliği Forumu’nun 2024-2027 eylem planı önceki dönemlerden daha fazla güvenlik maddesi taşır. Afrika ülkelerinin kabaca yüzde 70’i Çin zırhlı aracı kullanır. Mayıs 2025’te Mısır’la yapılan hava tatbikatı, Çin hava gücünün 6 bin kilometre öteye entegre paket gönderebildiğini göstermiştir. Sabit üs ağı dardır: 2017’den beri Cibuti, Kamboçya Ream’de ortak deniz destek merkezi, Eylül 2026’da Laos Ban Keun’de açılan hava destek ve pilotaj tesisi. Pentagon bir dizi ülkede ilave erişim değerlendirmesinden söz eder. İlgi Malakka, Hürmüz ve Afrika-Ortadoğu hatları üzerindedir. Bu, üs imparatorluğu değil, yatırım ve tahliye için erişim opsiyonudur.
Sino-sentrik tablo burada sertleşir, nitelik değiştirmez. Birinci halka kendi çekim alanıdır. İkinci halkada Rusya küçük ortak ve kuzey tamponu, İran Hürmüz dosyasında ikincil aktördür. Üçüncü halka Küresel Güney’dir: Kuşak ve Yol, BRICS+, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Asya Altyapı Yatırım Bankası üzerinden bağımlılık. Çok kutupluluk değil, kendi alanında dominasyon ve diğer başat güçleri masaya oturtan pivot. Çay masası bu pivotun gösterişidir. Perde değişir, oyun aynı kalır.
Rakiplerin 2035’i, cesaret eşiğini belirler
Pekin’in neye cesaret edeceği, kendi stokundan çok karşı tahtanın o tarihteki halinden okunur.
Amerika küresel filo ve nükleer komuta deneyiminde önde kalır. Kuvvetini Avrupa, Ortadoğu ve Pasifik arasında böler. Yarı iletkenin bir dilimi Arizona’ya kaydıkça Tayvan’ın vazgeçilmez olma payı azalır, ittifak taahhüdü pazarlık konusu olur. Japonya 2026’da savunma harcamasını millî gelirin yüzde 2’sine çıkarmış, füze ve insansız sisteme kaymış, Tayvan’a müdahaleyi doktrin olarak telaffuz etmiştir. Borç servisi ve nüfus, yüzde 3’ün üzerine çıkmasını zorlaştırır. Hindistan kara sınırında ve Hint Okyanusu’nda denge unsurudur, Çin’in deniz hesabını tek başına bozmaz. Rusya savaşın içinde kaldığı için programda geridir; okyanus ortağı değil, kuzey kanadını meşgul eden komşudur. ASEAN ve Körfez üs vermez, liman ve eğitim verir.
Bu tahtada cesaret eşiği savaş ilanı değildir. Kuşatmayı sıkılaştırmaktır. Sahil güvenlik ve denetim rejimiyle Tayvan’ın deniz trafiğini sürtünmeye sokmak, ada çevresinde hava ve deniz varlığını olağanlaştırmak, enerji ve sigorta maliyetini yükseltmek, muhalif siyaseti ödüllendirip savunma bütçesini kilitleyen iç bölünmeyi derinleştirmek. Planın kinetik maddesi rafta durur: abluka, ateş gücü, son çare çıkarma. 2035 kuvveti bu maddeleri inandırıcı kılar. İnandırıcı olduğu için oynanmaz. Nükleer karşı denge, Amerika’nın ilk hamlede tırmanmasını pahalılaştırdığı için masada kalır.
Tayvan kendiliğinden yola girer
Adanın kendiliğinden gireceği yol, bu hesabın ürünüdür. 2028 seçimi dönüm noktasıdır. Mevcut çizgi devam ederse Pekin baskıyı keskinleştirir ama işgale geçmez. Muhalefetin Çin’e daha açık bir başkanlık üretmesi ise Pekin’in beklediği taştır. Ada yaşlanır. Savunma konsensüsü bölünür. İleri çip üretiminin bir dilimi Amerika’ya kayar. Elektrik üretiminde ithal gazın payı yükselir; ada enerjisinin çok büyük bölümü denize bağlıdır, ileri çip üretimi şebekenin onda biri civarını yer. Karantina eşiğinin altındaki bir rejim, çıkarma kadar ses çıkarmaz, haftalar içinde fatura üretir.
Sonuç ilhak değildir. Fiilî nötralizasyondur. Egemenlik lafzı durur. Güvenlik ve ekonomi Pekin’in veto edebildiği bir alana girer. Yabancı üs ve ileri silah kapısı kapanır. 1992 mutabakatı tipi bir formül, iç siyasetin makul seçeneği haline gelir. Go’da bu, rakibin kendi grubunu teslim saymasıdır. Amerika içindeki bazı kuruluş hesapları Tayvan meselesinin Çin’e göre çözümünü 2037 civarına bağlardı. 2035 senaryosu o tarihi bir savaş yılı değil, kendiliğinden yolun kapanış yılı yapar.
Pekin’in planına almayacağı şey, bu yol açıkken büyük savaştır. Cesaret eşiği ancak kendiliğinden yol kapanırsa yükselir: bağımsızlık çizgisinin pekişmesi, Amerika’nın silah kapısını yeniden açması ve Japonya’nın müdahale taahhüdünü somutlaştırması aynı anda gelirse. O zaman bile ilk hamle çıkarma değil, karantina ve sınırlı ateştir. Çatışma çıkarsa yönetmek, çatışmayı başlatmak değildir.
Risk ve sonuç
Senaryonun kırılma şartı ekonomidir. Gemi ve füze stoğu 2035’e yetişir. Uzun sürtünmenin mühimmat, yarı iletken ve enerji faturası Çin’in büyüme rejimine bağlıdır. Nüfus yaşlanması, emlak ve sert ayrıştırma programı yavaşlatırsa üstünlük stokta kalır, tahtaya inmez. Batı ittifakı aynı anda sıkılaşırsa kendiliğinden yol kapanır. 2026 tasfiyelerinin mirası da ayrı bir risktir: ordu daha az savaşa hazır olabilir, kriz yönetiminde de daha az frenleyici olabilir. Barışta üstünlük kuran taraf, çatışmayı yönetecek komutayı aynı titizlikle kurmamış olabilir.
2035’te öne geçen, daha çok gemiye sahip olan değildir. Barışta üstünlüğü kurup çatışmayı yönetme ihtiyacını karşı tarafa bırakan taraftır. Çin merkezli senaryo bir imparatorluk ilanı değildir. Bölgesel hâkimiyet, küresel ekonomide ve teknolojide ağırlık, kontrollü Amerika rekabeti ve Rusya’nın küçük ortak rolüdür. Tempo kesen kazanmaz. Temposunu koruyan konumunu korur.
Not
Bu metin, Ekim 2026 tartışmasının polemoloji tarifleri, sino-sentrik dominasyon çerçevesi ve “Çin savaşın içinde değil, programın içindedir” ayrımı üzerine kurulmuş bir değerlendirme taslağıdır. Kuvvet rakamları Pentagon Çin Askerî Güç Raporu (Aralık 2025), SIPRI silah transfer verileri ve 2026 açık kaynak değerlendirmelerine dayanır. 9 uçak gemisi Pentagon tahminidir, Çin’in ilan ettiği hedef değildir.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: ÇİNTAYVANGürsel Tokmakoğlu
DAHA FAZLA HABER OKU
Emre Tirakioğlu Brezilya'da değişim talebi, Lula'nın önündeki sınav
Cihad İslam Yılmaz İçten Çevreleme: Tehdidin merkezini dışarıdan değil içeriden boşaltmak
H. Caner Akkurt Ahlakın gücü: İyiliğin dünyayı değiştirme imkânı
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.