Yapay zeka küresel ticaretin ana itici gücü oldu, küreselleşme rekor kırdı

DHL ve New York Üniversitesi Stern School of Business tarafından yayımlanan son DHL Globalization Tracker raporu, yapay zeka altyapısına yönelik küresel yatırım dalgasının yüksek tarifeler ve jeopolitik çatışmalara rağmen dünya ticaretine güçlü ivme kazandırdığını ortaya koydu.

Rapora göre küresel mal ticareti 2026'nın ilk yarısında, Covid sonrası olağanüstü toparlanma dönemi hariç tutulduğunda, son 15 yılın herhangi bir yarıyılından daha hızlı büyüdü. Yarı iletkenler ve veri iletim ekipmanları gibi yapay zeka altyapısında kullanılan ürünlere yönelik güçlü talep bu büyümenin başlıca sürükleyicisi oldu.

Ticaret büyümesinin yüzde 76'sı yapay zeka bağlantılı ürünlerden

WTO ve OECD analizlerine göre yapay zekayı mümkün kılan ürünlerin ticareti, 2025'te küresel mal ticaretindeki büyümenin yüzde 42'sini oluştururken, bu oran 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 76'ya yükseldi.

DHL Express CEO'su John Pearson, "Küresel ticarette şu anda en büyük hikâye tarifeler değil, yapay zeka" değerlendirmesinde bulundu. Pearson, çipler, ağ ekipmanları ve diğer teknoloji bileşenlerinin küresel tedarik zincirleri üzerinden taşınmasının ticaret akımlarını desteklediğini belirtti.

İran savaşı ve tarifelerin etkisi sınırlı kaldı

Raporda, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının önemli ticaret yollarını sekteye uğrattığı ancak küresel etkilerin belirli ekonomilerle sınırlı kaldığı ifade edildi.

2026'nın ilk beş ayında Suudi Arabistan'ın ticaret değeri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 37, Birleşik Arap Emirlikleri'nin ticareti ise yüzde 7 geriledi.

ABD tarifelerinin son onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıkmasına karşın küresel etkinin de sınırlı kaldığı belirtildi. Rapora göre ABD son yıllarda dünya ithalatının yalnızca yüzde 13'ünü oluştururken, Ağustos 2026 itibarıyla bu ithalatın yaklaşık yarısı tarife artışlarından muaf kaldı.

Küresel ticarette büyüme tahmini yükseldi

Küresel mal ticaretinin 2029'a kadar yıllık ortalama yüzde 3,4 büyümesi bekleniyor. Bu oran, önceki on yılda kaydedilen yüzde 2,7'lik ortalamanın üzerinde bulunuyor.

DHL Initiative on Globalization Direktörü Steven A. Altman, küresel ticaret görünümünün hem yeni tarifeler hem de İran savaşı öncesine göre daha güçlü hale gelmesinin dikkat çekici olduğunu belirtti.

Doğu Asya ve Pasifik yüzde 24 büyüdü

Bölgesel bazda en güçlü ticaret büyümesi Doğu Asya ve Pasifik'te görüldü. Bölgenin ticaret değeri 2026'nın ilk beş ayında yıllık yüzde 24 arttı. Avrupa yüzde 12, Sahra Altı Afrika ise yüzde 11 büyüme kaydetti.

Doğu Asya ve Pasifik'te bölge içi ticaretin toplam ticaret içindeki payı da 2025'teki yüzde 57'den yüzde 60'a yükseldi. Raporda, yapay zeka yatırımlarına hizmet eden güçlü Asya tedarik zincirlerinin bu artışta etkili olduğu belirtildi.

ABD-Çin ticaretinin küresel payı yüzde 1,6'ya indi

ABD ile Çin arasındaki ekonomik bağlarda belirgin gerileme görülürken, rapor bunun dünya ekonomisini rakip bloklara bölen geniş çaplı bir ayrışmaya dönüşmediğini ortaya koydu.

ABD-Çin ticaretinin dünya ticaretindeki payı 2015'teki yüzde 3,5'lik zirveden 2026'nın ilk beş ayında yüzde 1,6'ya geriledi. İki ülkenin uluslararası ticari yatırımlardaki karşılıklı payı ise yüzde 1'in altına indi.

Buna karşın ABD'nin yakın müttefiklerinin Çin ile ekonomik ilişkilerini büyük ölçüde koruduğu belirtildi.

Küreselleşme yüzde 25,8 ile rekor seviyede

Ticaret, sermaye, bilgi ve insan hareketlerini birlikte ölçen küreselleşme göstergesi 2025'te yüzde 25,8 ile rekor seviyeye ulaştı.

Rapora göre dört kategorinin tamamında uluslararasılaşma arttı. Bilgi akışları en küreselleşmiş alan olurken, bunu sermaye ve ticaret akışları izledi. İnsan hareketleri ise küreselleşmenin en düşük olduğu kategori olarak kaldı.