Birleşmiş Milletler'den tarihi karar: Dünya haritası değişti!

YAYINLAMA 11 Ekim 2026 01:44

GÜNCELLEME 11 Ekim 2026 01:54

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, dünya haritalarında kıtaların gerçek büyüklüklerinin daha doğru gösterilmesini amaçlayan önemli bir kararı kabul etti. Yapılan oylamada 164 ülke, “Correct the Map” (Haritayı Düzelt) girişimini desteklerken, ABD karşı oy kullandı, altı ülke ise çekimser kaldı.

Kararla birlikte 2018 yılında geliştirilen “Equal Earth” (Eşit Dünya) adlı harita projeksiyonunun kullanımı teşvik edildi. Yeni model, özellikle Afrika'nın geleneksel dünya haritalarında diğer kıtalara kıyasla olduğundan küçük algılanmasına yol açan ölçü bozulmalarını gidermeyi hedefliyor.

Dünya haritası neden değişiyor?

Bugün yaygın olarak kullanılan dünya haritalarının önemli bir bölümü, 1569 yılında Gerardus Mercator tarafından geliştirilen harita projeksiyonuna dayanıyor.

Denizcilik ve navigasyon amacıyla hazırlanan bu harita, pusula doğrultularının düz çizgilerle gösterilmesine olanak tanıyor. Ancak küresel bir yüzeyin düzleme aktarılması sırasında özellikle kutuplara yakın bölgelerin yüzölçümleri olduğundan büyük görünüyor.

Bu nedenle Grönland, Kanada ve Rusya gibi kuzeyde yer alan bölgeler, ekvatora yakın coğrafyalara kıyasla haritada çok daha fazla alan kaplıyor.

Mercator projeksiyonunda 60 derece kuzey enlemindeki bölgelerin alanı yaklaşık dört kat, 80 derece kuzey enlemindekilerin alanı ise yaklaşık 33 kat büyütülerek gösteriliyor.

Afrika, Grönland'ın 14 katı büyüklüğünde

Yeni haritanın ortaya koyduğu en çarpıcı farklardan biri Afrika ile Grönland'ın büyüklüklerinin karşılaştırılmasında görülüyor.

Geleneksel Mercator haritasında Grönland, Afrika kıtasına yakın büyüklükte görünebiliyor. Oysa gerçek yüzölçümleri arasında büyük bir fark bulunuyor.

Afrika yaklaşık 30,4 milyon kilometrekarelik yüzölçümüne sahipken, Grönland'ın yüzölçümü 2,17 milyon kilometrekare düzeyinde bulunuyor.

Buna göre Afrika, Grönland'ın yaklaşık 14 katı büyüklüğünde.

Yaklaşık 10 milyon kilometrekarelik yüzölçümüne sahip Kanada ile karşılaştırıldığında ise Afrika'nın üç katından daha büyük olduğu görülüyor.

Mercator projeksiyonunda Kanada, Afrika'dan yaklaşık yüzde 50 daha büyük görünebilirken, Equal Earth haritasında iki kara parçasının gerçek büyüklük oranları korunuyor.

Asıl fark Afrika'nın büyümesi değil, kuzeydeki ülkelerin küçülmesi

Yeni harita karşılaştırmasında dikkat çeken ayrıntı, Afrika'nın gerçekte olduğundan küçük çizilmesinden çok, kuzeydeki ülkelerin Mercator haritasında aşırı büyük gösterilmesi.

Ekvator çevresinde yer alan Afrika, Mercator projeksiyonunda gerçek alanına nispeten yakın ölçekte gösteriliyor. Buna karşılık Grönland, Kanada ve Rusya gibi yüksek enlemlerde bulunan kara parçaları ciddi ölçüde büyütülüyor.

Bu durum, Afrika'nın diğer bölgelere kıyasla olduğundan küçük algılanmasına neden oluyor.

Equal Earth projeksiyonunda ise kıtaların yüzölçümleri arasındaki gerçek oranlar korunuyor. Böylece Afrika'nın dünya üzerindeki büyüklüğü, diğer kıtalarla karşılaştırıldığında daha doğru biçimde görülebiliyor.

Yeni dünya haritası 2018 yılında geliştirildi

BM'nin destek verdiği Equal Earth projeksiyonu, 2018 yılında haritacılar Bojan Šavrič, Tom Patterson ve Bernhard Jenny tarafından geliştirildi.

Model, dünya üzerindeki kara parçalarının gerçek yüzölçümü oranlarını koruyacak şekilde tasarlandı.

Geleneksel haritalardan farklı olarak kıtaların biçimlerinde belirli değişiklikler yapılmasına izin veren Equal Earth, yüzölçümlerinin doğru karşılaştırılmasını sağlıyor.

Yuvarlatılmış dış hatlarıyla Robinson projeksiyonuna benzeyen model, hem görsel bütünlüğü korumayı hem de kıtaların büyüklüklerini doğru yansıtmayı amaçlıyor.

164 ülke destekledi, ABD karşı çıktı

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda kabul edilen karar tasarısı, Afrika Grubu adına Togo tarafından sunuldu.

Oylamada 164 ülke tasarıyı desteklerken, yalnızca ABD karşı oy kullandı.

Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova, Sırbistan ve Ukrayna ise çekimser kaldı.

Afrika Birliği'nin de desteklediği girişim, dünya haritalarında özellikle Afrika kıtasının büyüklüğünün doğru temsil edilmesini hedefliyor.

ABD yönetimi girişimi ideolojik gerekçelerle eleştirirken, kararı destekleyen ülkeler doğru harita kullanımının eğitim, coğrafi bilgi ve küresel algı açısından önem taşıdığını savundu.

Okullarda, ders kitaplarında ve dijital platformlarda kullanılacak mı?

BM Genel Kurulu'nun kabul ettiği karar hukuken bağlayıcı değil. Bu nedenle mevcut dünya haritalarının kullanımı yasaklanmıyor ve bütün ülkelerin Equal Earth projeksiyonuna geçmesi zorunlu tutulmuyor.

Bununla birlikte hükümetlere, eğitim kurumlarına, uluslararası kuruluşlara, medya organlarına ve teknoloji şirketlerine, kıtaların büyüklüklerinin karşılaştırıldığı alanlarda Equal Earth veya benzeri eşit alanlı haritaların kullanılması çağrısında bulunuluyor.

Kararın özellikle ders kitapları, sınıflarda kullanılan dünya haritaları, coğrafya eğitim materyalleri ve haber görsellerinde etkili olması bekleniyor.

Google Maps ve Apple Maps gibi dijital harita hizmetlerinin kullandığı Web Mercator altyapısının ise teknik nedenlerle kısa vadede değişmesi beklenmiyor.

BM'nin mevcut haritası da değişebilir

Birleşmiş Milletler'in mevcut resmî dünya haritası, yaygın olarak bilinen Mercator projeksiyonunu değil, Robinson projeksiyonunu kullanıyor.

Robinson modeli, Mercator'a göre yüzölçümü bozulmalarını azaltmasına rağmen kıtaların gerçek alanlarını tam olarak korumuyor.

Visual Capitalist'in karşılaştırmasına göre BM'nin mevcut haritasında Grönland gerçek büyüklüğünün yaklaşık 1,5 katı, Kanada ve Rusya yaklaşık 1,2 katı büyüklüğünde gösteriliyor. Afrika ise gerçek alanının yaklaşık yüzde 85'i oranında temsil ediliyor.

Equal Earth projeksiyonunda ise kıtalar arasındaki yüzölçümü oranları korunuyor.

Afrika Birliği harekete geçti

Afrika Birliği, Equal Earth projeksiyonunu benimseyen kuruluşlar arasında yer alıyor.

Fransa da resmî iletişim çalışmalarında Mercator projeksiyonunu kullanmaktan vazgeçeceğini açıkladı.

Karar tasarısına öncülük eden Togo'nun ise ders kitaplarını güncellemesi ve 2027 yılının başlarında UNESCO, Afrika Birliği ve teknoloji şirketleriyle konuyu ele alacak görüşmeler düzenlemesi planlanıyor.

BM'nin kararıyla birlikte dünya haritalarında kullanılan projeksiyonların yalnızca teknik bir tercih olmadığı, kıtaların büyüklüklerine ilişkin algıyı da etkilediği bir kez daha gündeme geldi.