ABD'li denetçiler, bankalara kendi başına işlem yapabilen yapay zekâ sistemlerini nasıl durduracaklarını soruyor. Avrupa'da ise siber saldırılara karşı kurtarma planları için 31 Ekim son tarih. Yeni incelemeler ödeme sistemlerini de ilgilendiriyor.
Murat Ali Oral 13 Ekim 2026 11:00 13 Ekim 2026 11:03 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Küresel bankacılık sektöründe yapay zekâ kullanımına yönelik denetimler yeni bir aşamaya geçti. ABD'deki denetleyici kurumlar, bankaların insan müdahalesi olmadan işlem yapabilen sistemleri kontrol edip edemediğini sorgularken Avrupa'da siber güvenlik hazırlıkları için belirlenen takvim daralıyor.
13 Ekim'de ortaya çıkan yeni ayrıntılar, denetimlerin artık yalnızca yapay zekânın doğurabileceği risklerle sınırlı olmadığını gösteriyor. Düzenleyiciler, sistemlerin hangi yetkilerle çalıştığını, işlemlerin sonradan nasıl incelenebileceğini ve tehlike anında nasıl durdurulacağını da araştırıyor.
ABD'de bankalara yapay zekâyı nasıl durduracakları soruluyor
ABD Merkez Bankası (Fed), Para Birimi Denetleme Ofisi (OCC) ve Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC), bankaların gelişmiş yapay zekâ sistemlerini nasıl kullandığına ilişkin incelemelerini derinleştiriyor.
Denetim süreçlerine yakın kaynakların aktardığı yeni bilgilere göre kurumlar, özellikle kendi başına görev yerine getirebilen yapay zekâ ajanlarının kontrol mekanizmalarına odaklanıyor.
Bankalara yöneltilen sorular arasında sistemlerin yetki sınırları, aldıkları kararların izlenebilirliği, işlemlerin kim tarafından onaylandığı ve gerektiğinde faaliyetlerinin nasıl durdurulacağı bulunuyor.
Denetçiler ayrıca bankaların Çin'de geliştirilen yapay zekâ teknolojilerini kullanıp kullanmadığını ve siber savunma süreçlerinde bağımsız hareket edebilen yazılımlara ne ölçüde yetki verdiğini de inceliyor.
Ancak bu incelemeler henüz yeni bir zorunlu kapatma mekanizması getirildiği anlamına gelmiyor. ABD'li denetleyiciler mevcut aşamada bilgi topluyor ve bankaların hazırlıklarını değerlendiriyor.
Yapay zekâ kendi yetkisini aşarsa ne olacak?
Bankacılıkta kullanılan yeni nesil yapay zekâ sistemleri, yalnızca müşteri sorularını yanıtlamakla sınırlı kalmıyor. Bu sistemler siber tehditleri belirleyebiliyor, güvenlik açıklarını önceliklendirebiliyor ve belirli koşullarda otomatik müdahaleler gerçekleştirebiliyor.
Ancak bağımsız karar verebilen yazılımların bankaların bilgi işlem altyapısına erişmesi, yeni bir güvenlik sorusunu gündeme getiriyor: Bir sistem kendisine tanınan yetkilerin dışına çıktığında müdahale nasıl yapılacak?
Denetleyiciler bu nedenle kritik işlemlerde insan onayının bulunup bulunmadığını ve yapay zekâ kararlarının sonradan denetlenmesine olanak sağlayan kayıt sistemlerini sorguluyor.
İncelemelerin bir başka boyutu da dışarıdan sağlanan yapay zekâ hizmetlerine bağımlılık. Bir bankanın kullandığı sistemde veya teknoloji sağlayıcısında yaşanacak güvenlik sorununun bankanın temel hizmetlerini etkilememesi isteniyor.
Avrupa'daki bankalara 31 Ekim'e kadar süre
Avrupa Merkez Bankası (ECB), yapay zekâ kaynaklı siber tehditlere karşı bankaların hazırlıklarını güçlendirmek amacıyla somut bir takvim belirledi. ECB Denetim Kurulu Başkanı Claudia Buch tarafından 7 Temmuz 2026'da önemli bankaların üst yöneticilerine gönderilen resmî mektupta, kapsamlı siber güvenlik eylem planlarının **31 Ekim 2026'ya kadar** ilgili denetim ekiplerine iletilmesi istendi.
Mektupta bankalardan güvenlik açıklarının daha hızlı giderilmesi, tehdit izleme kapasitesinin artırılması, üçüncü taraf teknoloji sağlayıcılarının denetlenmesi ve kriz sonrasında sistemlerin yeniden çalıştırılmasına yönelik önlemlerin güçlendirilmesi talep edildi.
Bankaların eylem planlarında alınacak önlemlerle birlikte sorumlu birimleri, ihtiyaç duyulan kaynakları ve uygulama takvimini de belirtmesi gerekiyor.
ECB, sunulan planları karşılaştırmalı olarak değerlendirecek ve bankaların belirlenen eksiklikleri gidermesini izleyecek.
Buradaki 31 Ekim tarihi, yeni bir yasanın yürürlüğe giriş tarihi değil, mevcut bankacılık denetimi kapsamında istenen eylem planlarının teslim tarihi.
İngiltere'de bankaların yedek sistemleri inceleniyor
İngiltere'de denetleyicilerin üzerinde durduğu konulardan biri de siber saldırı sonrasında bankaların ne kadar hızlı yeniden faaliyet gösterebileceği.
İngiltere Merkez Bankası gözetimindeki değerlendirmelerde, büyük bankaların mevcut altyapılarından bağımsız biçimde çalışabilecek kurtarma sistemleri gündeme geliyor.
Bu yaklaşımda bankanın ana bilgi işlem altyapısı ciddi biçimde zarar görse bile kritik hizmetlerin ayrı ve güvenli sistemler üzerinden yeniden başlatılabilmesi hedefleniyor.
Teknik olarak bağımsız kurtarma altyapısı olarak tanımlanabilecek bu yapıların kurulması ve sürekli hazır tutulması, bankalar için yüksek yatırım ve bakım maliyetleri doğurabiliyor.
İngiliz yetkililer ise mevcut aşamada yeni bir genel zorunluluk açıklamak yerine bankalarla birlikte güvenlik hazırlıklarını geliştirmeye odaklanıyor.
Avrupa'daki denetimlerde de bankaların kullandıkları yapay zekâ sistemlerini ve dış teknoloji sağlayıcılarına bağımlılıklarını belirlemesi, gerektiğinde kritik sistemleri kontrollü biçimde kapatıp yeniden başlatabilmesi önem kazanıyor.
Hesaplara erişim ve ödemeler neden risk altında?
Bankacılık sistemindeki asıl risk, yapay zekâ yazılımlarının hata yapmasından daha geniş bir alanı kapsıyor. Gelişmiş yapay zekâ araçlarının siber saldırganlar tarafından kullanılması, sistemlerdeki güvenlik açıklarının daha hızlı tespit edilmesini ve aynı anda daha fazla kurumun hedef alınmasını mümkün hale getirebilir.
Böyle bir saldırıda yalnızca bankanın kendi bilgi işlem altyapısı değil, ortak teknoloji sağlayıcıları ve ödeme sistemleri de etkilenebilir.
Güvenli yedeklerin ve bağımsız kurtarma sistemlerinin yetersiz kalması halinde müşterilerin hesaplarına erişememesi, para transferlerinin gecikmesi veya bazı bankacılık hizmetlerinin geçici olarak durması olasılıklar arasında bulunuyor.
Bu senaryoların gerçekleştiğine ilişkin genel bir tespit yapılmış değil. Denetimlerin amacı, söz konusu aksaklıklar ortaya çıkmadan önce bankaların savunma ve kurtarma kapasitesini güçlendirmek.
Küresel bankacılıkta önümüzdeki dönemin belirleyici sorusu da burada ortaya çıkıyor: Bankalar yapay zekâdan daha fazla yararlanırken, teknolojinin kontrolünü ve sistemlerin güvenli biçimde çalışmasını aynı hızda sağlayabilecek mi?
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.