İş gücü piyasasında dengeler bozuluyor

EKONOMİST YAZARI Sibel Atik satik@ekonomist.com.tr Profil Yazılar → İş gücü piyasasında dengeler bozuluyor

Ekonomide devam eden sıkılaşma ve üretimdeki zayıf seyir sanayi ve imalat tarafında baskıyı artırırken, bu durum iş gücü piyasasına da yansıyor. Temmuz ayında istihdam bir ayda 388 bin kişi azalırken, işsiz sayısı 150 bin kişi arttı. İşsizlik oranı yüzde 8,1’e, geniş tanımlı atıl iş gücü oranı ise yüzde 30,6’ya yükseldi.

13 Ekim 2026 | 11:30

Türkiye ekonomisinde büyüme ve dezenflasyon açmazı sürerken, iş gücü piyasasına dair paylaşılan veriler de pek iyi değil. İstihdam cephesindeki kırılganlık TÜİK’in Temmuz 2026 İş gücü İstatistikleri’nde de görülüyor. Son yayımlanan verilere göre, istihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre 388 bin kişi azalarak 32 milyon 362 bine geriledi. Böylece istihdam oranı 0,6 puanlık düşüşle yüzde 48,3 oldu. Aynı dönemde işsiz sayısı 150 bin kişi artarak 2 milyon 860 bine çıkarken, işsizlik oranı yüzde 7,6’dan yüzde 8,1’e yükseldi.

Ekonomist’in 27 Eylül - 10 Ekim 2026 tarihli sayısından

Prof. Dr. Kamil Yılmaz / Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi

“Kayıt dışına kayma var”

İmalat sanayisindeki gelişmeler de bu rakamları doğrudan etkiliyor. Erken sanayisizleşme, yüksek maliyet ve imalat sektöründe azalan talebin etkilerine işaret eden Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof Dr Kamil Yılmaz, sanayide yaşananların yalnızca işten çıkarmalarla sınırlı olmadığına, çalışma sürelerinin kısaltılması ve kayıt dışına kayışın da söz konusu olduğuna dikkat çekiyor. Yılmaz, kur ile ücret artışları arasındaki makasın dolar bazında birim iş gücü maliyetini ciddi biçimde yükselttiğini, bunun özellikle ihracatçı şirketlerin kâr marjları üzerinde baskı oluşturduğunu belirtiyor.

İş gücü maliyeti arttı

İş gücü piyasasındaki zayıflama yalnızca bununla sınırlı değil. Mevsim etkisinden arındırılmış iş gücü bir ayda 238 bin kişi azalırken, iş gücüne katılma oranı yüzde 52,5’e geriledi. Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizleri kapsayan atıl iş gücü oranının 1,8 puanlık artışla yüzde 30,6’ya ulaşması ise iş gücü piyasasındaki tablonun daha geniş boyutunu ortaya koyuyor. Haftalık ortalama fiili çalışma süresi de 0,4 saat azalarak 42 saate indi. Gençlerde ve kadınlarda işsizlik göstergeleri de dikkat çekiyor. 15-24 yaş grubunda işsizlik oranı bir ayda 1,5 puan artarak yüzde 14,5’e yükselirken, genç kadınlarda bu oran yüzde 20,3’e ulaştı. Toplam kadın işsizlik oranı yüzde 10,6 ile erkeklerdeki yüzde 6,8’lik oranın belirgin biçimde üzerinde seyrediyor.

TÜİK’in açıkladığı verilere göre 2026’nın ikinci çeyreğinde Türkiye’de saatlik iş gücü maliyeti bir önceki yılın aynı dönemine göre ise yüzde 34 arttı. Toplam iş gücü maliyeti, sadece çalışana ödenen brüt ücretle sınırlı değil. Sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası payları ile kıdem ve ihbar tazminatı karşılıkları toplam maliyetin bir parçası ve bu bileşenler “ücret dışı iş gücü maliyeti” olarak tanımlanıyor.

Türkiye’de ikinci çeyrekte brüt ücretler yaklaşık yüzde 35,8 artarken, ücret dışı maliyetlerdeki artış yüzde 42,9’a ulaştı. Gilda& Partners’tan paylaşılan bilgiye göre, Avrupa’da bu iki maliyet bileşeni birbirine paralel ilerliyor. Eurostat verilerine göre AB genelinde ücretler yüzde 3,7, ücret dışı maliyetler yüzde 3,2 arttı. Türkiye’de ise ücret dışı maliyetler, ücret artışının yaklaşık yedi puan önünde seyrediyor.

Öngörülebilirlik gerekiyor

İmalat sanayiinde son iki yıldır istihdamda daralma görülürken, en büyük istihdam kapılarından biri olan tekstil sektöründe ise dört yıldır devam bu süreç yatay seyre geçmiş durumda. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Müşterek Başkanı Dr. Ümit Özüren, sektörün istihdam kaybı açısından 2024’te zirve yaptığını ve bugünlerde istihdam kaybının yatay bir seyir izlediğini söylüyor. İstihdam desteğinin bunda payı olduğunu anlatan Özüren, son dört yılda sektörün 380 binlik bir istihdam kaybı yaşadığını anlatıyor. Maliyet baskısının üretim ve istihdama da yansıdığını belirten Özüren, üretimdeki daralmanın mevcut kapasitenin kaybedilmesi riskini artırdığını ve bunun da istihdam tarafına yansıyabileceğini kaydediyor. Özüren, “İstihdamı koruyan teşviğim üç aylık değil uzun vadeye yayılması gerekir ki yatırımları da etkilesin. Türkiye’nin en önemli istihdam sağlayışı sektörlerinden tekstil ve hazır giyimde desteklerin en az üç yıllık bir sürece yayılması öngörülebilirlik açısından önemli” diyor.

Dr. Ümit Özüren / TGSD Müşterek Başkanı

32 milyona geriledi

Temmuz ayında ülke genelinde istihdam edilenlerin sayısı 388 bin kişi azalarak 32 milyon 362 bine geriledi. Genç nüfustaki işsizlik oranı ise 1,5 puan artarak yüzde 14,5’e yükselmiş durumda. Mevsimsel etkiler ile birlikte talepteki yavaşlamanın iş gücüne yansımalarına dikkat çeken bir diğer isim Kocaeli Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, “Sanayide rekabet gücü artışı ve sürdürülebilir büyüme için istihdam sayımızın 45 milyon bandına yükselmesini ve genç nüfustaki işsizlik oranının tek haneli seviyelere düşmesini gerektiğini her fırsatta vurguluyoruz” diye konuşuyor.

Kocaeli Sanayi Kapasite Anketi ve Endeksi sonuçlarına göre son üç ayda talep sorunu yaşayan firmaların oranı artış göstererek ağustos ayında yüzde 46,5 olduğunu anlatan Zeytinoğlu, finansman sorunu yaşayan firmaların oranının yüzde 29,3 ham madde sorunu yaşayan firmaların oranın ise yüzde 8,1 düzeyinde olduğunu söylüyor. TCMB tarafından açıklanan Türkiye geneli kapasite kullanım oranının da ağustos ayında 0,4 puan düşüş göstererek 73,5 olduğunu belirten Zeytinoğlu, şunları kaydediyor: “Mevsimsel etkiler ile birlikte talep sorunu yaşayan firmaların oranında artış olduğunu görüyoruz. Sanayi üretimi haziran ayında aylık bazda yüzde 0,1 ile sınırlı artış gösterirken, yıllık bazda yüzde 1,4 azaldı. İmalat sanayinde ise aylık bazda değişim olmazken, yıllık yüzde 1,5 gerileme gerçekleşti. Bu durum istihdam piyasasına da yansıyor.”

Dr. Ayhan Zeytinoğlu / Kocaeli Sanayi Odası Başkanı
“Sanayide çalışan azalıyor”
“Türkiye geneli imalat sanayi üretimi ve kapasitelerde yatay bir seyir ile sanayide çalışan sayısının azaldığı bir konjonktürdeyiz. Kocaeli imalat sanayi özelinde ise küresel risk ve gerilimlerle birlikte küresel talepteki yavaşlamanın, talep daralmasına etki ettiği bir dönemden geçiyoruz. Buna rağmen Kocaeli gümrük verilerine göre bu yılın sekiz aylık döneminde 28,7 milyar dolar ihracat ve 57,1 milyar dolar ithalat olmak üzere 85,8 milyar dolarlık dış ticaret hacmine ulaştık. Üretici maliyetinin altında tutulan kur artışları nedeniyle rekabet gücü kaybı yaşayan sanayicimiz, ağustos ayı itibarıyla kurda parite kaynaklı hareketlenme ile bir miktar rahatlama yaşamaya başladı. Diğer taraftan ağustos ayı üretici fiyat endeksinin iki aylık gerilemenin ardından yeniden yükselişe geçmesi, maliyet ve istihdam tarafındaki gelişmeleri gelecek aylarda çok daha yakından takip edeceğimiz bir döneme işaret ediyor.”

EKONOMİST YAZARI Sibel Atik satik@ekonomist.com.tr Profil Yazılar →