Kefalet taahhüdü bulunan kira sözleşmelerinin damga vergisi

Düzenleme özeti

Bir kâğıtta birden fazla akit ve işlem bulunması durumunda yapılacak damga vergisi uygulaması, Damga Vergisi Kanunu’nun 6. maddesinde yer alıyor.

Bu maddede yer alan düzenlemeye göre;

- Bir kâğıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem varsa, bunların her birinden ayrı ayrı vergi alınıyor.

- Bir kâğıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde vergi, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınıyor.

- Bir sözleşmedeki akit ve işlemlere asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklenen akit ve işlemi de ayrıca vergiye tabi, ancak bir kâğıt üzerinde birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdü bulunması hâlinde, ayrı ayrı olmak üzere bunlardan yalnızca birinden damga vergisi alınıyor.

- Bir sözleşmenin müeyyidesi mahiyetinde olan taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmıyor.

Kira sözleşmesinde adi kefalet varsa damga vergisi hesabı

Yukarıda özetlediğim düzenleme, adi kefalet işlemini, kiralama işleminden bağımsız akit ve işlem olarak görüyor. Uygulamada bildiğim kadarıyla, öteden beri bu şekilde düşünülerek yapılıyor.

Bu düzenleme gereği, bir kira sözleşmesinde ayrıca bir adi kefalet varsa, her ikisi için ayrı ayrı vergi hesaplanması ve toplam verginin ödenmesi gerekiyor.

Bu konuda yaşanmış bir görüş ayrılığı veya ihtilaf görmedim.

Kira sözleşmesinde müteselsil kefalet varsa damga vergisi hesabı

Bir sözleşmede yer alan müteselsil kefalete ilişkin hükmün, kiralama işlemine bağlı, bir asıldan doğma olduğu kabul ediliyor. Bu konuda bir duraksama yok. Ancak müteselsil kefalet içeren sözleşmenin damga vergisi hesabında farklı görüşler var.

Gelir İdaresi’nin görüşü

Gelir İdaresi, müteselsil kefalet içeren kira sözleşmesinin damga vergisinin, kira bedeline binde 1,89 oranının uygulanması sonucu bulunan tutar ile müteselsil kefalet içeren taahhüt için binde 9,48 oranıyla hesaplanan tutarın karşılaştırılması ve daha yüksek vergi alınmasını gerektiren taahhüt üzerinden vergi ödenmesi gerektiği görüşünde. Uygulamayı da bu şekilde yapıyor.

İdarenin bu görüşünü, 2016 yılında yayımlanan, Damga Vergisi Kanunu’nun 6. maddesinde yapılan değişiklikleri içeren 60 seri no.lu Tebliğde de açıkça görmek mümkün.

Yargı kararları

Yargı kararları, tespit edebildiğim kadarıyla farklı.

Danıştay Yedinci Dairesi’ne ait 2010 tarihli bir kararda, sözleşmede yer alan, kira ile aynı asıldan doğma olan cezai şart tutarı üzerinden, o tarihte yürürlükte bulunan oranlara göre, binde 7,5 oranında hesaplanan verginin binde 1,5’ini geçen kısmının iptaline karar veren Vergi Mahkemesi kararı onanmış. (07.01.2010 tarih ve E:2007/6003 K:2010/3 sayılı karar.) Yani Yedinci Daire, sözleşmede yer alan müteselsil kefalete ilişkin bedel üzerinden de kira sözleşmesine ilişkin oranın uygulanması gerektiği sonucuna varmış.

Kararda geçen cezai şart ifadesi yerine müteselsil kefalet ifadesini koyabiliriz. Her ikisi de kiralama işlemine bağlı ve bir asıldan doğma işlemler. Damga vergisi uygulaması açısından durum aynı.

Kararın oy çokluğuyla alındığını, iki üyenin karara katılmadığını ayrıca not düşmek isterim. Karara katılmayan üyelerin muhalefet şerhinde, kanunda yer alan “en yüksek vergi” ibaresinden, en yüksek vergi miktarına ulaşılabilmesi için gerekli matrah ve vergi oranının esas alınması gerektiği, bunun ise kira sözleşmesindeki en yüksek miktar olan cezai şart tutarına en yüksek oranın uygulanması suretiyle bulunacak vergi miktarı olduğu belirtiliyor. Dolaysıyla, sözleşmede yer alan yüksek tutarlı cezai şart matrahına binde 7,5 vergi oranı uygulanmak suretiyle yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı açıklanıyor.

Oldukça yeni tarihli, 2025 yılına ait bir Danıştay kararı, özetlediğim kararla aynı yönde değil. Bu karar Gelir İdaresi görüşü ile paralel. Kararda, kira sözleşmesine müteselsilen sorumlu kefillerin dahil edilmesinin söz konusu sözleşmenin hukuki niteliğini kefalet senedi olarak değiştirmeyeceği ve kefillerin imzasının sözleşmeden çıkarılması halinde de sözleşmenin hükümlerinin devam ettireceği gerekçeleriyle, kiralayan adına kefalet tutarı üzerinden binde 9,48 oranıyla hesaplanarak tarh olunan damga vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davayı kabul eden ve vergiyi kaldıran Vergi Mahkemesi kararını istinaf aşamasında hukuka uygun bularak istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararı yerinde bulunmuş. Ancak aynı sözleşmeyi kiracı sıfatıyla imzalayanlar adına, aynı sebeple tarh edilen vergiye karşı açılan davada, davacının borçlarını yapılandırmaları nedeniyle davadan feragat ettikleri dikkate alınarak, borcun yapılandırma üzerine ödenip ödenmediği, borcun sona erip ermediği hususları araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuş. (Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 02.10.2025 tarih ve E:2024/2886 K:2025/3963 sayılı kararı.)

Somut olayda Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuş ama Danıştay kararında açıkça, müteselsil kefalet bedeli üzerinden binde 9,48 oranıyla hesaplanan verginin kira bedeli üzerinden binde 1,89 oranıyla karşılaştırılması ve yüksek olan tutarın ödenmesi gerektiği açıkça belirlenmiş.

Danıştay kararının gerekçesinde, bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı bir asıldan doğma oldukları takdirde damga vergisinin, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınacağının açıkça düzenlendiği, bu durumda sözkonusu kira sözleşmelerinin, üçüncü kişilerin kefalet şerhini de içermesi nedeniyle, en yüksek vergi oranını içeren kefalet sözleşmesine göre vergi alınması gerektiği, kefalet sözleşmesinin tarafı olan davacı adına kira vergisi oranında ödenen damga vergisi düşülmek suretiyle, kefalet akdine ilişkin damga vergisi oranı uygulanmak suretiyle eksik alındığı anlaşılan damga vergisinin ikmalen tarh edilmesi yerindedir deniyor.