Samanyolu'nda "altın fabrikası" kalıntıları keşfedildi

Yeni bir araştırmaya göre, Samanyolu'nda kökeni uzun süredir açıklanamayan yüksek enerjili bir gama ışınının kaynağı, iki yıldızın kalıntılarının yıkıcı ve altın üreten çarpışması olabilir. HESS J1507−622 diye adlandırıl…

HESS J1507−622 diye adlandırılan bu enerji kaynağı, Namibya'daki Yüksek Enerji Stereoskopik Sistem (HESS) isimli teleskop dizisi tarafından 2006-2007'de tespit edilmişti.

Radyo dalgaları veya X-ışınları gibi daha düşük enerjili hiçbir eşlikçisi olmadan sadece gama ışınları yaydığı için dikkat çekmişti.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Kaynak ayrıca Samanyolu'nun ana düzleminden uzakta yer alıyordu. Galaksideki yıldızların çoğu ve bilinen birçok yüksek enerjili kaynak ana düzlemde yoğunlaşıyor.

Daha önceki araştırmalar, gama ışınlarının bir yıldızın süpernova patlamasının kalıntılarından gelebileceğini öne sürmüştü.

Keşifle ilgili 2010'dan bu yana çok sayıda çalışma yayımlansa da gama ışınlarının tam olarak hangi kozmik kaynaktan geldiği gizemini koruyordu.

Araştırmacılar artık bu sıradışı gama ışınlarının, büyük kütleli yıldızların kompakt kalıntıları olan iki nötron yıldızı arasındaki "kilonova" birleşmesinden kaynaklanabileceğini tahmin ediyor.

Bilim insanları henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen ve arXiv'de yayımlanan çalışmada şöyle yazıyor:

Kilonova senaryosunun, HESS J1507−622’nin gözlemlenen özelliklerini tutarlı bir şekilde açıklayabilmesi, onu güçlü bir hipotez haline getiriyor.

Birbirlerinin yörüngesinde dönen nötron yıldızları, yavaş yavaş enerji kaybedebilir ve birbirlerine doğru spiraller çizerek "kilonova" adı verilen yıkıcı bir çarpışmaya girebilir. Bu çarpışma muazzam miktarda enerji açığa çıkararak nötron açısından zengin maddeyi uzaya fırlatır.

Bu nötron yıldızı çarpışmalarının, ağır kimyasal elementler oluşturan bir süreçten geçtiği biliniyor. Bu süreçte atom çekirdekleri hızla nötronları yakalıyor ve dönüşümlerden geçerek altın, platin ve demir gibi daha ağır elementleri üretiyor.

Bilim insanları, HESS J1507−622'nin bazı kafa karıştırıcı özelliklerinin en iyi açıklamasının, kilonova kalıntısı olabileceğini tahmin ediyor.

Doğrulanması halinde bu keşif, Samanyolu Galaksisi'nde tespit edilen ilk kilonova olabilir.

Samanyolu'ndaki yıldızların çoğu galaksinin nispeten ince düzleminde bulunduğundan, araştırmacılar HESS J1507−622 kaynağının büyük olasılıkla iki nötron yıldızı içeren bir sistemin kalıntısı olduğunu düşünüyor.

Böyle bir nötron yıldızı ikilisi, yıldızlardan biri veya ikisi de oluştuğu sırada ciddi bir ivme kazanarak galaksinin düzleminden dışarı fırlayabilir.

Bilim insanları yeni çalışmada, nötron yıldızı birleşmesinden kalan kalıntıların, gökbilimcilerin gözlemlediği türden gama ışınlarını üretip üretemeyeceğini belirlemek için matematiksel bir model geliştirdi.

Yaşını, uzaklığını, nötron yıldızı birleşmesi sırasında salınan enerjiyi, dışarı atılan madde miktarını ve bu maddenin genişleme hızını dikkate alarak varsayımsal bir kilonova kalıntısı modeli oluşturdular.

Araştırmacılar, kilonova kalıntısından gelen enerji yüklü parçacıkların nasıl radyasyon üreteceğini hesaplayarak bu tahminleri HESS J1507−622'den alınan ölçümlerle karşılaştırdı.

Kilonova kalıntısı modelinin, gözlemlenen gama ışını emisyonunu yeniden üretebildiğini tespit ettiler.

Bilim insanları, "Analizimizin bin yıldan daha genç bir kilonova kalıntısı hipotezini desteklemesi önem arz ediyor" diye yazıyor.

*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

independent.co.uk/space

Independent Türkçe için çeviren: Büşra Ağaç

DAHA FAZLA OKU

Hakkında daha ayrıntılı: çeviri Uzay samanyolu galaksisi nötron yıldızı