Citi Başekonomisti Nathan Sheets'e göre ABD'de yapay zekâ yatırımlarının milli gelire oranı yüzde 1,5'e çıktı. Dotcom döneminin benzer aşamasını ikiye katlayan harcamalarda gözler, henüz sınırlı kalan verimlilik artışında ve finansman riskinde.
Murat Ali Oral 19 Ekim 2026 11:10 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Küresel teknoloji şirketlerinin yapay zekâ yatırımları, 1990'ların sonunda yaşanan internet patlamasını geride bıraktı. Citi Küresel Başekonomisti Nathan Sheets, yapay zekâ yatırımlarının ABD ekonomisindeki payının dotcom döneminin benzer aşamasına göre iki katına çıktığını açıkladı. Ancak yüz milyarlarca dolarlık harcamaların henüz beklenen verimlilik artışını sağlamaması, yatırımların sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerini büyütüyor.
Yapay zekâ yatırımları milli gelirin yüzde 1,5'ine ulaştı
Citi Küresel Başekonomisti Nathan Sheets'in 19 Ekim'de yayımlanan değerlendirmesi, yapay zekâ yatırımlarının ulaştığı büyüklüğü geçmiş teknoloji dönüşümleriyle karşılaştırıyor. Sheets'e göre ABD'de yapay zekâya yönelik yatırımların gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yaklaşık yüzde 1,5 seviyesine yükseldi. Bu oran, internetin yaygınlaşmaya başladığı 1990'lı yılların dotcom yatırım döngüsünün benzer aşamasındaki seviyenin yaklaşık iki katına karşılık geliyor.
Söz konusu büyüme, yalnızca yapay zekâ yazılımlarına ve bu alanda faaliyet gösteren girişimlere aktarılan sermayeden kaynaklanmıyor. Veri merkezlerinin inşası, gelişmiş yarı iletkenlerin satın alınması, bulut bilişim altyapısının genişletilmesi ve artan elektrik talebini karşılayacak enerji yatırımları da harcamaları büyütüyor. Bu nedenle yapay zekâ, teknoloji sektörünün sınırlarını aşarak ABD ekonomisinin yatırım ve üretim faaliyetlerini etkileyen önemli bir büyüme kaynağı haline geliyor.
Citi'nin 25 Eylül'de yayımladığı küresel ekonomi araştırması da yatırım hızındaki artışı ortaya koymuştu. Bankanın hesaplamalarına göre ABD'de yapay zekâ yatırımları 2025 yılında yaklaşık 300 milyar dolar seviyesine ulaştı. 2026'nın ilk yarısında ise yıllıklandırılmış yatırım hızı ortalama 466 milyar dolara yükseldi. Bu rakam altı ayda yapılan toplam harcamayı değil, ilk yarıdaki yatırım temposunun yıllık karşılığını gösteriyor.
Büyümenin etkileri ABD dışındaki ekonomilerde de hissediliyor. Özellikle Güney Kore ve Tayvan gibi yarı iletken üretiminde önemli konuma sahip ülkeler, artan çip ve teknoloji ekipmanı talebinden yararlanıyor. Ancak yatırımların büyüklüğü ile gelecekte sağlayacağı getiri arasındaki ilişki, finans piyasalarının giderek daha fazla sorguladığı bir konu haline geliyor.
Harcamalar hızlandı, verimlilik artışı geride kaldı
Yapay zekâ yatırımlarının dotcom dönemini geride bırakması, teknoloji hisselerinde yeni bir balon oluştuğu anlamına gelmiyor. Bugün yapay zekâ altyapısına yatırım yapan büyük şirketlerin önemli bölümü, internetin ilk yıllarındaki birçok girişimden farklı olarak güçlü gelir kaynaklarına ve yerleşik müşteri tabanlarına sahip. Buna karşılık yatırımların hızla artması, gelecekte beklenen ekonomik faydanın ne zaman ortaya çıkacağı sorusunu daha önemli hale getiriyor.
Sheets'in değerlendirmesinde dikkat çektiği temel sorun, yapay zekâ yatırımlarının henüz ekonomi genelinde aynı büyüklükte bir verimlilik artışı yaratmamış olması. Şirketler veri merkezlerine, yazılımlara ve yeni teknolojilere büyük kaynaklar ayırırken bu harcamaların üretkenlik üzerindeki etkisi sınırlı kalıyor. Citi, teknolojinin uzun vadede önemli verimlilik kazanımları sağlayabileceğini düşünse de bu dönüşümün zaman alacağını belirtiyor.
Bu durum, ekonomide verimlilik J eğrisi olarak bilinen yaklaşımla açıklanıyor. Büyük teknolojik dönüşümlerin ilk aşamasında şirketler yeni altyapılar kuruyor, çalışanlarını eğitiyor ve iş süreçlerini yeniden düzenliyor. Başlangıçta maliyetler yükselirken verimlilik kazanımları daha sonra ortaya çıkabiliyor. Elektriğin sanayide yaygınlaşması ve internetin iş dünyasına girmesi de geçmişte benzer süreçlerden geçmişti.
Ancak yapay zekâ yatırımlarının yarattığı ekonomik hareketlilik bütün sektörlere aynı ölçüde yayılmıyor. Veri merkezleri, yarı iletkenler ve teknoloji altyapısına yönelik talep güçlü kalırken konut sektörü ve faizlere duyarlı geleneksel yatırımlar daha zayıf bir görünüm sergiliyor. Sheets, bu farklılaşmanın ABD ekonomisinde birbirinden farklı hızlarda büyüyen sektörler yarattığına dikkat çekiyor. Yapay zekânın sağladığı güçlü yatırım talebi, ekonominin diğer alanlarındaki yavaşlamanın genel büyüme verilerinde daha az görünür hale gelmesine de neden olabiliyor.
Finansman ihtiyacı faizler üzerindeki baskıyı artırabilir
Yapay zekâ yatırımlarının hızla büyümesi, şirketlerin finansman ihtiyacını da artırıyor. Veri merkezlerinin kurulması, yüksek işlem kapasitesine sahip çiplerin satın alınması ve enerji altyapısının genişletilmesi, uzun vadeli sermaye gerektiriyor. Teknoloji şirketlerinin bir bölümü bu harcamaları mevcut nakit kaynaklarıyla karşılayabilirken diğerleri tahvil, kredi ve alternatif finansman yöntemlerine daha fazla yöneliyor.
Citi'nin değerlendirmesine göre yapay zekâ yatırımlarının giderek daha fazla uzun vadeli kredi piyasalarından finanse edilmesi, küresel tasarruflar üzerindeki rekabeti artırabilecek unsurlardan biri. Hükümetlerin yüksek borçlanma gereksinimi ve enerji yatırımlarının finansman ihtiyacı da aynı dönemde büyüyor. Bu koşullar, uzun vadeli faizlerin yüksek kalmasına katkıda bulunabilecek bir baskı yaratıyor.
Söz konusu gelişme ABD Merkez Bankasının para politikası açısından da önem taşıyor. Ekonominin teknoloji yatırımlarından güç alan bölümünde sermaye talebi canlı kalırken konut ve krediye duyarlı sektörlerde yüksek faizlerin olumsuz etkisi devam edebiliyor. Böyle bir ortamda enflasyonu sınırlamak amacıyla uygulanacak sıkı para politikası, ekonominin zayıf kesimleri üzerindeki baskıyı artırabilir.
Yatırımcılar açısından asıl belirsizlik ise yapay zekâ altyapısına ayrılan büyük kaynakların ne kadarının kalıcı gelir ve kâra dönüşeceği. Beklenen verimlilik artışının gecikmesi veya yapay zekâ hizmetlerine yönelik talebin tahminlerin altında kalması, özellikle borçla finanse edilen projelerde risk oluşturabilir. Citi'nin değerlendirmesi, yapay zekânın uzun vadeli ekonomik potansiyelini reddetmiyor. Ancak mevcut yatırım hızının sürdürülebilmesi için teknoloji şirketlerinin artan harcamalarını daha güçlü gelir ve verimlilik sonuçlarıyla desteklemesi gerektiğine işaret ediyor.
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.