Gıdada maliyet makası açılıyor mu? Doç. Dr. Hakan Bektaş'tan küresel gıda krizi uyarısı

YAYINLAMA 20 Ekim 2026 08:58

GÜNCELLEME 20 Ekim 2026 09:03

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine dikkat çeken Doç. Dr. Bektaş, küresel gıda fiyat endeksinin Eylül ayında aylık %1,5 artışla 136 puana tırmandığını ve Kasım 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştığını ifade etti. Yıllık bazda %5,8'lik bir yükselişe işaret eden Doç. Dr. Bektaş, Dünya Bankası'nın incelediği 150 ülkenin %22'sinde gıda enflasyonunun genel manşet enflasyonun üzerinde seyrettiğini aktardı.

Savaşlar, lojistik saldırılar ve iklim değişikliği fiyatları tetikliyor

Gıda fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının arkasında çoklu krizlerin yer aldığını kaydeden Doç. Dr. Bektaş, Karadeniz'de ticaret gemilerine yönelik saldırıların tahıl taşımacılığını aksattığına ve Ortadoğu'daki gerilimlerin enerji ile navlun maliyetlerini yükselttiğine değindi. Bunun yanı sıra küresel iklim değişikliğine bağlı aşırı hava olaylarının şeker ve yağ gibi ürünlerde arz sorunları ürettiğini belirten Doç. Dr. Bektaş, yükselen gıda fiyatlarının bütçelerinin büyük bölümünü beslenmeye ayıran dar gelirli ve kırılgan hanehalklarını doğrudan etkilediği uyarısında bulundu.

Türkiye'de çiftçinin maliyet yükü artıyor: Tarım-GFE ve ÜFE arasındaki makas açılıyor

Türkiye'deki iç piyasa verilerini değerlendiren Doç. Dr. Bektaş, TÜİK tarafından açıklanan Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) ile Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE) arasındaki dengesizliğe dikkat çekti. Çiftçinin üretim maliyetlerini gösteren Tarım-GFE'nin yıllık %30, aylık %3,41 arttığını söyleyen Doç. Dr. Bektaş, buna karşın çiftçinin birincil elden sattığı ürün fiyatlarını temsil eden Tarım ÜFE'nin yıllık bazda %21,91 artışta kaldığını ve aylık %0,93 gerilediğini vurguladı. Aradaki makasın açılmasının çiftçinin maliyeti satış fiyatına yansıtamadığını gösterdiğini belirten Doç. Dr. Bektaş, yaz aylarındaki olumlu hava koşullarının sağladığı geçici fiyat avantajının ilerleyen dönemde bozulabileceği sinyalini verdi.

Çözüm arayışları: Enerjide bağımlılığı azaltmak ve önleyici politikalar

Küresel ve ulusal ölçekte kriz yaşanmadan önce tedbir alınması gerektiğini ifade eden Doç. Dr. Bektaş, dezenflasyon sürecinde gıda ve enerjinin takip edilmesi gereken en kritik iki kalem olduğunu belirtti. Enerjide dışa bağımlılığın azaltılmasının ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasının krizlere karşı koruyucu bir tampon oluşturacağını savunan Doç. Dr. Bektaş, Karadeniz'de tahıl taşımacılığına yönelik sürdürülebilir çözümler geliştirilmesinin küresel gıda fiyatlarını kontrol altında tutmak için hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.