Rusya ve ABD'nin ardından AB de Arktik yarışında vites yükseltti

YAYINLAMA 20 Ekim 2026 16:38

GÜNCELLEME 20 Ekim 2026 16:39

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Avrupa Birliği, Arktik bölgesine yönelik yaklaşımını güvenlik ve jeopolitik rekabeti daha fazla öne çıkaracak şekilde güncelliyor. Avrupa Komisyonu ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas tarafından açıklanan yeni strateji, bölgedeki değişen güvenlik koşullarına yanıt vermeyi amaçlıyor. 2021 yılında hazırlanan önceki stratejide iklim değişikliği ve çevrenin korunması ön plandayken yeni belgede Rusya'nın askeri faaliyetleri, hibrit tehditler ve kritik altyapının güvenliği daha fazla ağırlık kazanıyor.

Buzulların erimesiyle deniz ulaşımına açılan yeni güzergâhlar, bölgenin ekonomik ve stratejik önemini artırıyor. Rusya, Çin, ABD ve Avrupa ülkelerinin Arktik'e yönelik ilgisi, bu coğrafyayı ticaret yolları ve doğal kaynaklar açısından daha önemli hale getiriyor.

Deniz altı kabloları için yeni güvenlik planı

AB'nin yeni stratejisinde öne çıkan başlıklardan biri, deniz altı iletişim kablolarının korunması. Uluslararası veri trafiğinin büyük bölümünü taşıyan bu altyapılar, finansal işlemlerden günlük iletişime kadar pek çok alanda kritik rol oynuyor.

Avrupa, Grönland ile kıta arasında güvenli bir deniz altı kablosu bağlantısı kurmayı ve uzun vadede Kanada üzerinden Japonya ile Güney Kore'ye uzanabilecek daha geniş bir ağ oluşturmayı değerlendiriyor.

Planlanan bağlantıların, iletişim altyapısının dayanıklılığını artırması ve olası sabotaj ya da kesinti durumlarında alternatif güzergâhlar sağlaması hedefleniyor. AB ayrıca Kuzey Atlantik ve Arktik'teki deniz altı kablolarını izlemek, korumak ve hasar durumunda onarımlarını desteklemek üzere bir koordinasyon merkezi oluşturulmasını gündemine aldı.

Avrupa buz kırıcı filosunu güçlendirecek

Arktik'te artan faaliyetler, zorlu buz koşullarında çalışabilen gemilere duyulan ihtiyacı da artırıyor. AB, bölgedeki operasyonel kapasitesini geliştirmek için Avrupa ülkeleri arasında ortak tedarik ve kaynak paylaşımı seçeneklerini değerlendirecek. Yeni strateji kapsamında buz kırıcı gemilerin üretim kapasitesinin haritalandırılması, teknik ihtiyaçların belirlenmesi ve ortak alım modellerinin geliştirilmesi öngörülüyor.

Finlandiya, İsveç ve Norveç gibi kuzey ülkeleriyle iş birliğinin artırılması da planın önemli parçaları arasında yer alıyor. Bu girişimlerin, Avrupa'nın Arktik'te altyapı güvenliği ve deniz faaliyetlerini destekleme kapasitesini güçlendirmesi amaçlanıyor.

Rusya kaynaklı tehditler yakından izlenecek

AB'nin stratejisinde Rusya'nın bölgede artan askeri varlığı ve hibrit faaliyetleri güvenlik riskleri arasında gösteriliyor. İHA faaliyetleri, uydu sinyallerine müdahale ve deniz altı kablolarına yönelik olası zararlar, Avrupa'nın önlem almak istediği konular arasında bulunuyor. Avrupa ayrıca gölge filo olarak tanımlanan ve yaptırımları aşmak amacıyla faaliyet gösterdiğinden şüphelenilen gemilerin izlenmesini, yasa dışı balıkçılık ve deniz kirliliğiyle mücadeleyi de gündemine aldı.

AB, Kanada, Birleşik Krallık ve Norveç gibi birlik dışındaki ortaklarla güvenlik ve ekonomik iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor.

AB'nin Arktik'te enerji politikası değişiyor mu?

Yeni strateji, Arktik'teki petrol, kömür ve doğal gaz rezervlerinin geliştirilmesine karşı AB'nin mevcut tutumunu koruyor. Birlik, bölgenin hassas ekosistemini tehdit eden hidrokarbon faaliyetlerinin önlenmesi gerektiğini vurguluyor. Ancak yeni belgede, 2021 stratejisinde yer alan Arktik'te yeni hidrokarbon geliştirme faaliyetlerini engelleyecek çok taraflı ve hukuken bağlayıcı bir düzenleme oluşturma hedefi tekrarlanmıyor.

Bu değişiklik, uluslararası aktörler arasında böyle bir düzenleme üzerinde uzlaşmanın zorlaştığı değerlendirmesiyle ilişkilendiriliyor. Norveç ise yaşlanan petrol sahalarındaki üretimin 2030'lu yıllarda gerileme ihtimaline karşı bölgede yeni arama faaliyetlerine izin verilmesini savunuyor. Dolayısıyla AB, çevreyi koruma hedefini sürdürürken Arktik'teki uluslararası rekabetin ve enerji politikalarının yarattığı koşulları da dikkate alıyor.

Arktik'te yeni güç dengeleri şekilleniyor

Buzulların gerilemesi, alternatif deniz rotalarının gelişmesi ve kritik altyapının stratejik önem kazanması, Arktik'i küresel rekabetin önemli alanlarından biri haline getiriyor. AB'nin yeni stratejisi, bölgedeki varlığını güçlendirmeye ve güvenlik risklerine karşı ortak hareket etme kapasitesini artırmaya odaklanıyor. Ancak planların uygulanması, üye ülkelerin kaynaklarına, uluslararası ortaklarla kurulacak iş birliğine ve projelerin finansmanına bağlı olacak.

Arktik'te ticaret yolları, enerji kaynakları ve güvenlik altyapısı üzerindeki rekabetin önümüzdeki dönemde daha da belirginleşmesi bekleniyor.