Yapay zekâ büyüyor, faiz küçükleri vuruyor

Yapay zekâ büyüyor, faiz küçükleri vuruyor

ABD'de teknoloji devleri yapay zekâ yatırımlarını hızlandırırken enflasyonla mücadelede maliyetin kimlere yükleneceği tartışılıyor. Büyük şirketlerin milyarlarca dolarlık harcamaları yüksek faizlerden sınırlı etkilenirken küçük işletmeler, konut sektörü ve kredi kullanan tüketiciler üzerindeki baskı artıyor.

Murat Ali Oral 21 Ekim 2026 12:18 21 Ekim 2026 12:21 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Fed'in önündeki sorun, ekonominin geri kalanını yavaşlatmadan fiyat artışlarını kontrol altına almak.

ABD'de yapay zekâ yatırımlarının yarattığı ekonomik hareketlilik, Merkez Bankasının (Fed) enflasyonla mücadelesini giderek zorlaştırıyor. Büyük teknoloji şirketleri veri merkezleri, gelişmiş çipler ve enerji altyapısına yönelik yatırımlarını sürdürürken faiz artışlarının maliyeti ekonominin farklı kesimlerinde daha belirgin hissediliyor.

Fed yetkililerinin son açıklamaları ve 19 Ekim'de yayımlanan değerlendirmeler, para politikasının ekonominin bütün alanlarını aynı ölçüde etkilemediğini gösteriyor.

Güçlü nakit kaynaklarına ve sermaye piyasalarına erişimi bulunan büyük teknoloji şirketleri yatırımlarını sürdürürken krediye bağımlı küçük işletmeler, konut alıcıları ve tüketiciler daha yüksek finansman maliyetleriyle karşı karşıya kalıyor.

Bu durum, ABD ekonomisinde büyümeyi destekleyen teknoloji yatırımlarıyla diğer sektörlerde yaşanan yavaşlama arasındaki farkı daha görünür hâle getiriyor.

2 trilyon dolarlık yatırım planı

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'un 28 Eylül'de yaptığı değerlendirmeye göre şirketlerin açıkladığı yapay zekâ bağlantılı yatırım planlarının toplamı 2 trilyon doları aşıyor. Bu tutarın henüz sınırlı bir bölümü hayata geçirilmiş durumda.

Veri merkezleri, bilgisayar işlemcileri, yazılım ve elektrik altyapısına yönelen talep, teknoloji sektörünün dışına taşan fiyat baskıları oluşturuyor.

Fed'in değerlendirmelerinde, yapay zekâ yatırımlarının çip, bilgisayar ve yazılım fiyatlarında yükselişe katkı yaptığı belirtiliyor. Ancak etkiler yalnızca teknoloji ürünleriyle sınırlı kalmıyor.

Yeni veri merkezlerinin inşasında kullanılan enerji, su, iş gücü ve yapı malzemeleri diğer sektörlerin de ihtiyaç duyduğu kaynaklar arasında bulunuyor. Bu nedenle büyük teknoloji yatırımları, ekonominin farklı alanlarında üretim maliyetlerinin yükselmesine neden olabiliyor.

Cook, elektrik ve su maliyetlerinin son bir yılda yaklaşık yüzde 5 arttığına dikkat çekerken bu yükselişte yapay zekâ kaynaklı talebin de payı olabileceğini belirtti.

Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson da 1 Ekim'deki konuşmasında güçlü teknoloji yatırımlarının ABD ekonomisindeki büyümeyi desteklediğini ancak bazı ürünlerde fiyat baskısını artırdığını ifade etti.

Öte yandan teknoloji yatırımlarının uzun vadede verimliliği artırarak maliyetleri düşürmesi de mümkün. Fed açısından belirsizlik, bu kazanımların ne zaman gerçekleşeceği ve kısa vadeli fiyat baskısını ne ölçüde dengeleyeceği.

Faiz artışının yükü kimlere kalıyor?

Fed'in para politikasında kullandığı temel araç faiz oranlarını yükselterek kredi talebini ve harcamaları sınırlamak. Ancak bu mekanizma ekonominin her alanında aynı güçte işlemiyor.

Kendi kaynaklarıyla yatırım yapabilen büyük teknoloji şirketleri, yüksek borçlanma maliyetlerinden görece daha az etkilenebiliyor. Banka kredileriyle faaliyetlerini finanse eden küçük ve orta ölçekli işletmeler ise faiz artışlarını daha doğrudan hissediyor.

ADP Başekonomisti Nela Richardson, Fed'in yüzde 2'lik enflasyon hedefine ulaşmaya çalışırken ekonomide talebi yavaşlatabilecek alanların giderek daraldığını değerlendirdi.

Richardson'a göre küçük işletmeler, kredi kartı ve tüketici kredisi kullanan haneler ile konut piyasası, sıkı para politikasının etkilerinin daha belirgin görülebileceği kesimler arasında bulunuyor.

Konut sektöründeki zayıflık bu tartışmada özellikle önem taşıyor. Yüksek mortgage faizleri yeni konut talebini sınırlandırırken inşaat yatırımlarının maliyeti de yükseliyor.

Buna karşılık veri merkezleri için yapılan harcamalar güçlü kalmayı sürdürüyor. Bu durum, aynı ekonomide bazı yatırımlar hızlanırken diğerlerinin finansman koşulları nedeniyle ertelenmesine yol açabiliyor.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack da ekonomik büyümeyi tamamen durdurmak istemediklerini, ancak talebin fiyatlar üzerinde aşırı baskı oluşturmayacak bir hızda ilerlemesini amaçladıklarını belirtti.

Para politikasının etkilerinin eşit dağılmaması, yüksek faizlerin enflasyonu düşürürken hangi sektörlerde daha fazla ekonomik maliyet yaratacağı sorusunu gündeme getiriyor.

Fed'in önünde 28 Ekim kararı var

Fed, 16 Eylül'deki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına yükseltti. Bir sonraki faiz kararı ise 27-28 Ekim tarihlerinde yapılacak Federal Açık Piyasa Komitesi toplantısında alınacak.

16-20 Ekim tarihlerinde gerçekleştirilen Reuters anketinde 100 ekonomistin 94'ü, Fed'in ekim toplantısında faizleri sabit tutacağını öngördü. Buna karşılık aralık ayında yeni bir artırım yapılması beklentisi öne çıktı.

Fed Başkanı Kevin Warsh, yapay zekâ yatırımlarının ekonominin talep ve fiyat yapısını değiştiren önemli bir unsur olduğunu kabul ediyor. Ancak bu değişimin para politikası açısından nasıl yönetileceği konusunda henüz kesinleşmiş bir yaklaşım bulunmuyor.

Fed yetkilileri arasında farklı değerlendirmeler de mevcut. Bazı üyeler teknoloji yatırımlarının yarattığı fiyat baskılarının zaman içinde arz kapasitesinin büyümesiyle hafifleyebileceğini düşünürken diğerleri bu süreçte enflasyonun daha geniş alanlara yayılmasından endişe ediyor.

Özellikle büyük teknoloji şirketlerinin yatırımlarını azaltmadan sürdürmesi durumunda yüksek faizlerin etkisi konut, küçük işletmeler ve tüketici harcamalarında daha fazla hissedilebilir.

Bununla birlikte enerji maliyetleri, gümrük tarifeleri ve jeopolitik gelişmeler de enflasyon üzerinde etkili olduğu için fiyat baskılarının tamamını yapay zekâ yatırımlarına bağlamak mümkün değil.

ABD ekonomisinin önümüzdeki dönemde karşılaşacağı temel sorun, teknoloji yatırımlarından kaynaklanan büyüme ile ekonominin diğer kesimlerindeki finansman baskısı arasında denge kurulup kurulamayacağı olacak.

Fed'in 28 Ekim'de vereceği karar ve sonrasında yapacağı açıklamalar, bu dengenin hangi yönde şekilleneceğine ilişkin yeni ipuçları sağlayacak.

Kaynak: HABER MERKEZİ

faiz fed