Finansman sıkıntısında deprem dönemine döndük

Finansman sıkıntısında deprem dönemine döndük

Deprem yaralarını saran Kahramanmaraş, ihracat pazarlarında daralma, finansman sıkıntısı ve yurt dışı siparişlerde rekabetin derinleşmesiyle boğuşuyor. İsmail Dinçer, “İçinde bulunduğumuz bu şartlarda şu an deprem sonrası kadar sıkıntılıyız diyebilirim” dedi.

23 Ekim 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Hamide HANGÜL

Türkiye’de 11 şehri etkile­yen yıkıcı depremlerin üzerinden 3 yıl 8 ay geçti. Kahramanmaraş Pazarcık ve El­bistan merkezleri depremin yara­larını sarmaya başlayan şehirde, farklı illere göç eden bölge halkı yeniden dönmeye başladı. Türki­ye’de iplik üretiminin deprem ön­cesi yaklaşık yarısını karşılayan şehirde, yıkılan iplik, kumaş, teks­til ve mutfak eşyaları gibi tesisler yeniden inşa edildi. Üretim ayağa kaldırıldı. Konteynerde yaşamın ise yok denilecek kadar az olduğu­nu gözlemledik. Bazı tesislerin 1-2 ayda, bazılarının da 1 yılda üreti­me dönebildiğini söyleyen Kahra­manmaraş Sanayici ve İş İnsan­ları Derneği (KASİAD) Başkanı İsmail Dinçer, “Komple binası yı­kılan ve ‘artık ‘ben bu işe devam etmeyeceğim’ diyen sadece birkaç tesis oldu” dedi.

Sıkıntı bazı ülkelerde daha çok, bazılarında daha az

Kahramanmaraş sanayisinde depremden kaynaklanan bir so­run kaldığını düşünmediğini di­le getiren Dinçer, sözlerini şöyle sürdürdü: “Depremden kaynakla­nan kısım çözüldü. Ancak sektö­rel sıkıntılarından kaynaklanan kısımlarla sıkıntılar söz konusu. O nedenle şu anda yüzde 100 ka­pasiteyle çalışan tesis ben bilmi­yorum. Ancak dünya şartları, fi­nansman şartları, hedef pazar­larımızın daralıyor olması gibi etkenlerle şu an deprem sonrası kadar sıkıntılıyız diyebilirim.”

Kahramanmaraş’ın iplik üreti­minin açık ara birinci sırada gel­diğini, deprem öncesi yüzde 60- 65 olan üretim kapasitesinin şu anda yüzde 50’lere geldiğine işa­ret eden Dinçer, “Yeniden topar­lıyoruz. Depremden sonra ayağa kalktık, tam koşturacağız ancak bu defa dünyada bir kriz çıktı. Av­rupa’da tüketim kısıldı. Şöyle ki 10 birimlik tüketimi 5’e düştü.

Bu 10 biriminde 2 birimlik pasta pa­yım varken, 5 birime inince artık 1 birim bile değil pastadaki payım. O açıdan bir daralma oldu. Sorun var mı evet, bazı ülkelerde daha çok, bazı ülkelerde daha az. Avru­pa’da, tüketimi kısılmasının yanı sıra, Çin, Hindistan gibi rakiple­rin de etkin olmasıyla Avrupa pa­zarı daraldı” diye konuştu. Kah­ramanmaraş’taki sanayi tesisle­rinin ağırlıklı Avrupa'ya ve Orta Doğu'ya ihracat üzerine kurgulan­mış olduğuna işaret eden Dinçer, o nedenle ABD-İran savaşı ve jeo­politik risklerin de talep daralma­sında etkili olduğunun altını çizdi.

Dünyadaki belirsizlik endişelendiriyor

Türkiye’nin lojistik avantajı­nın sürdüğünü, maliyetler yük­sek olsa da bunun uzun vadede o kadar da korkutmadığına değinen Dinçer, “Asıl endişelendiren ko­nu dünyadaki talepsizlik ne za­man değişecek onu öngöremiyo­rum. Bir yıl sonra da olabilir, beş yıl sonra hala düzelmemiş de ola­bilir. Yani o belirsizlik yatırımı da öngörülemez hale getiriyor” de­ğerlendirmesinde bulundu. Kom­şu ülkelerle ihracata değinen Din­çer, Yunanistan ve Bulgaristan’ın çok büyük hacmi olmasa da

Avru­pa'nın kaderini onların da yaşa­dığını belirterek, “Avrupa'daki ta­lepsizlik orada da görülüyor. Irak pazarı stabil. İran’da ambargo var. Suriye ile ticaret başladı ancak ül­ke o kadar yıpranmış ki halkta bir sermaye olmadığı gibi Suriye'nin iyi bir ticari partner haline gel­mesi biraz zaman alacak gibi gö­rünüyor” dedi. ABD-İran savaşı­nın etkisiyle lojistik sorunlardan dolayı Suudi Arabistan'a sevkiyat yapamadıklarını dile getiren Din­çer, bunun dışında Körfez ülkele­rinde bir talep düşüşü olmadığını kaydetti.

Göç dalgası büyük ölçüde şehre döndü

Deprem sonrası bölge halkının tekrar şehre geri dönmeye başla­dığını açıklayan İsmail Dinçer, “O göç dalgası geriye büyük öl­çüde döndü. Deprem öncesiyle bugünkü nüfus arasındaki fark 31.000. Nüfus artış hızımızın 10- 15 yıl önceki gibi olmadığını da düşünürsek, büyük bir çoğunluk geriye döndü, deprem psikoloji­sinden çıktı diyebiliriz” dedi.

Sanayideki istihdam düşüşü­nü inşaat karşıladı

Türkiye’de bazı tesislerin üre­timlerine Mısır’a kaydırmasının şehirde iplik ve tekstil sektörü­nü nasıl etkisi olduğu sorusuna Dinçer, şöyle yanıt verdi: “İster istemez etkiliyor, bu bir zincir. Bu zincirin en ucunda konfek­siyon var. Konfeksiyoncu bu ül­keden giderse boyahaneci kime satacak? O giderse örgücü kime satacak? O giderse ben kime sa­tacağım gibi bir zincirleme etkisi var. Burada bizi üzecek olan olası bir istihdam kaybı. Burada kay­bettiğimiz istihdamı başka sek­törlere yönlendiremezsek bu bir sıkıntı olur. Ancak Kahraman­maraş özelinde şu ana kadar öyle bir durum olmadı. Sanayide dü­şen, kapasiten kaynaklanan is­tihdam kaybını şu ana kadar in­şaat karşıladı.”

Mısır’a ihracat yapan atölyelerin neredeyse hepsi kapandı

Metal mutfak eşyası üreten bazı atölyelerin ise sadece Mısır’a ihracat yaptığını vurgulayan Dinçer, Mısır hükümetinin gümrük duvarlarını yükseltmesinin üretimi etkilediğini belirterek, “Bu üretim atölyelerinin neredeyse hepsi kapandı. Mısır'a ihracat yapamıyor” dedi. Dinçer, verginin ne kadar yükseltildiği konusunda, “Bizi oyun dışı bırakacak kadar yüksek bir oran” yanıtını verdi.

İnsan gelir üretemezse, robot üretimini kime satacağız?

Karanlık fabrikalarla, bütün üretimin robotlara yaptırıldığı bir senaryoda 20-25 yıl sonra sosyolojik ve ekonomik sorunlar olabileceğine işaret eden İsmail Dinçer, “Sosyolojik sorun, bütün üretimi insansız yapmaya başlarsa insanlara nasıl gelir elde ettireceğiz gibi bir sorunla karşı karşılaşabiliriz. İkincisi insanlara gelir elde ettiremiyorsak bu kadar robotla ürettiğimiz şeyi kime satacağız? Bu açıdan da bir ekonomik sorun olacak” değerlendirmesi yaptı.

Kaynak: DÜNYA - İSTANBUL