Akbank’ın Dönüşüm Rotası, 23,8 Milyar Dolarlık Pazarın Kayıp Ekonomisini Kurtarabilir mi?

Mobilya pazarının 23,8 milyar dolarlık iç hacmi önemli bir üretim gücüne sahip; ancak sektördeki geri kazanım oranı sadece yüzde 5. Şimdilerde Akbank’ın girişimi ile kullanım dışı kalan ofis atıkları meslek liselerinin atölyelerinde yeni bir ekonomik modele dönüşüyor. Hatay’da kurulan atölyede bugüne kadar 19.200 okul mobilyası üretildi. Sırada 1.080 öğretmenin bu vizyonu tüm ülkeye taşıması var.

İskenderun Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin bahçesine kurulan beyaz çadırın girişindeki kırmızı logolu ‘Akbank İleri Dönüşüm Atölyesi’ tabelasının önündeyim.

Kapıda sarı önlükleriyle duran gençlerin arasından geçiyorum. İçerde ahşap talaşı kokusu ve hararetli bir üretim telaşı birbirine karışıyor.

Akbank ile Millî Eğitim Bakanlığı’nın birlikte yürüttüğü “Dönüşümde Gelecek Var” projenin sahadaki kalbini, plazalardan çıkıp gelen eski ofis mobilyalarının lise öğrencilerinin ellerinde nasıl yeni okul sıralarına dönüştüğüne bakıyorum.

Akbank Marka ve İletişim Başkanı Seçil Demiralp ile konuşuyorum. “Sürdürülebilirliği iş yapış biçimimizin ayrılmaz bir parçası olarak görüyor ve kalıcı bir değer üretmeyi hedefliyoruz,” diyor.

Bahsettiği 23,8 milyar dolarlık iç pazar hacmi ile mobilya sektörünün ardında yatan gizli israfı işaret ediyor. Peki, on binlerce tonluk atık yükü, bir atölyeden başlayarak yurt düzeyinde ekonomik çıkış yoluna dönüşebilir mi?

Geri Kazanım Yüzde 5 Seviyesinde

Ekonomik veriler, Türkiye’nin üretim bandında küresel oyuncularla amansız bir yarışa girdiğini ancak atık yönetiminde henüz mesafe alması gerektiğini gösteriyor.

Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten süreci, “Kaynaklarını israf etmeyen, tabiatla dost ve atığı değere dönüştüren nesiller yetiştiriyoruz,” diyor.

Özellikle ofis mobilyalarının imalatında mdf, lake boya ve endüstriyel tutkalın bir arada kullanılması, bilinen tüm standart geri kazanım yöntemlerini pratik anlamda işlevsiz kılıyor.

Ökten bu yapısal zorluğa karşı atılan adımı, “Okullarımıza temel seviye sıfır atık belgesi kazandırdık ve 10 milyondan fazla öğrencimize sıfır atık eğitimi verdik,” sözleriyle detaylandırıyor.

İtalya’da mobilya sektörünün geri dönüşüm oranı yüzde 95 iken Türkiye genelinde oranının yüzde 5 seviyelerinde kalması, endüstriyi yeni formüller aramaya zorluyor.

Seçil Demiralp, “Genel müdürlük binamızda kullanımı tamamlanan mobilyaların, gençlerin ellerinde yeni bir eşyaya dönüşümüne destek olduk,” diyerek alternatif çıkış noktasını işaret ediyor.

Ofislerin ortalama on yılda bir demirbaşlarını yenilemesi, büyükşehirlerdeki kentsel atık miktarını her geçen gün artırıyor.

Demiralp bu tabloyu değiştirmek adına, “Millî Eğitim Bakanlığımızın yönlendirmesiyle Hatay’daki yüzlerce okula yeni donanımlar kazandırdık,” cümlesiyle sahadaki somut yansımayı aktarıyor.

Bini Aşan Öğretmenle Kurulacak Yeşil Ağ

İleri dönüşüm tekniklerinin kalıcı ve kârlı bir modele evrilmesi, doğrudan sahada eğitimi verecek uzmanların donanımıyla yakından ilişkili.

MEB Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü Projeler ve Sosyal Ortaklar Daire Başkanı Gökçen Adanur ile Hatay İl Millî Eğitim Müdürü Harun Tüysüz’ün de yakından takip ettiği süreçte, ülke genelinden seçilecek öğretmenler yeni bir dönemde önemli bir rol oynayacak.

Celile Eren Ökten, “Kullanım ömrünü tamamlayan mobilyaları yeniden eğitime kazandırarak döngüsel ekonomi uygulamalarını öğrencilerimizle buluşturuyoruz,” diyor.

Bu hamle, standart atölye derslerinin ötesine geçerek geleceğin üretim alışkanlıklarını değiştirmeyi vadediyor.

Mobilya sektörünün 300 bini bulan toplam istihdamı, sürdürülebilir yetkinliklere sahip iş gücü ihtiyacını çok daha derinden hissettiriyor.

Seçil Demiralp, “Bugün başlangıcını yaptığımız Eğiticinin Eğitimi programı ile projemizde çok önemli bir döneme giriyoruz,” ifadesiyle dönüşümün rotasını işaret ediyor.

Toplamda 1.080 öğretmenin yüz yüze ve çevrim içi alacağı eğitimler, mesleki okulların profesyonel birer üretim merkezi gibi çalışmasına zemin hazırlayacak.

Demiralp sürecin nihai ekonomik hedefini, “Geleceğin ileri dönüşüm ustalarının ve yeşil yakalı iş gücünün yetişmesine de katkı sağlayacağız,” sözleriyle somutlaştırıyor.

19 Bini Aşan Dönüşüm

Kurumsal bir binanın yenilenmesi sırasında ortaya çıkan tonlarca ofis eşyasının hurdaya ayrılmasını engellemek, tedarik zincirinde umut verici bir sayfa açıyor.

Seçil Demiralp, “6 Şubat depremlerinden etkilenen bir bölgede dayanışmanın ve dönüşümün bir parçası olmaya çalıştık,” cümlesiyle projenin insani zeminine değiniyor.

İskenderun’daki atölyede üretilen sıralar, doğrudan bölge okullarının fiziki şartlarını iyileştirmek için kamyonlara yüklenip yola çıkıyor.

Demiralp bölgede ulaşılan etkiyi, “Yüz binlerce öğrencimizin öğrenme ortamlarının iyileştirilmesine katkıda bulunduk,” diyerek ifade ediyor.

Atölyeden çıkan ürünlerin sayısının kısa sürede 19.200’ü bulması ve 1.311 okula dağıtılması, oluşturulan modelin çalışabilirliğini gösteriyor.

Celile Eren Ökten, “Kamunun imkânları, özel sektörün katkısı ve milletimizin gönül birliği aynı hedefte buluştuğunda en çetin yollar aşılır,” diyor.

Hatay’daki üretim başarısı, döngüsel ekonomi vizyonunun tüm Türkiye sathına yayılması için önemli bir laboratuvar işlevi görüyor.

COP31 Hedefi ve Küresel Rekabet

Ülkemizin mobilya sektörü, yaklaşık 4,6 milyar dolarlık ihracat hacmiyle dünyada dokuzuncu sırada konumlanırken çıtayı 10 milyar dolarlık zorlu hedefe çıkarmış durumda.

Celile Eren Ökten, “Dönüştürücü gücümüzü dünyayla paylaşacağımız önemli bir fırsat olarak görüyoruz,” derken uluslararası pazarın rekabetçi yapısına değiniyor.

AB’de oluşan mobilya atıklarının yüzde 90’a varan kısmı dönüştürülmek yerine yakıldığı ya da depo edildiği bir denklemde, atölyelerden filizlenen ileri dönüşüm hamlesi stratejik bir üretim avantajına dönüştürülebilir.

Ökten vizyonun sınırını, “Çocuklarımızın geliştirdiği fikirleri COP31’e taşıyacak, uluslararası toplumla buluşturacağız,” sözleriyle genişletiyor.

Küresel sürdürülebilirlik standartlarına hızlı uyum, çevreci bir hassasiyetin yanı sıra uluslararası ticarette hayatta kalmanın bir kuralı haline geliyor.

Seçil Demiralp, “Öğretmenlerimiz kazandıkları bilgi ve becerileri meslek liseli gençlerimize aktaracak,” ifadesiyle bu amansız rekabete tabandan hazırlık yapıldığını vurguluyor.

Düşük karbon emisyonlu üretim modelleri, ihracattaki yerlilik oranını güçlendirerek yerli markaların Avrupa’daki masada elini kuvvetlendirebilecek.

Demiralp bu zincirleme etkiyi, “İleri dönüşümü mesleki eğitimin kalıcı bir parçası hâline getiriyoruz,” sözleriyle destekliyor.

Çalışan öğrencilere bakıyorum. Hapsi ellerindeki parçalarla yeni bir ürün çıkarıyor.

Atölyeden dışarı çıkıyorum. Bahçede Hatay’ın sıcak rüzgarı sonbahar esintisiyle dolanıyor.