ODTÜ'lü araştırmacılardan dikkat çeken proje: Yapay zeka arıların kovanına girdi

EKONOMİST YAZARI Anadolu Ajansı Profil Yazılar → ODTÜ'lü araştırmacılardan dikkat çeken proje: Yapay zeka arıların kovanına girdi

ODTÜ'den araştırmacıların da katıldığı uluslararası bir ekip, "RoboRoyale" projesiyle yapay zeka destekli robotik teknolojilerden yararlanarak arıların tozlaşma faaliyetlerini artırmayı hedefliyor.

24 Ekim 2026 | 12:25

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) araştırmacılarının da dahil olduğu uluslararası bir ekip, yapay zeka destekli robotik sistemler geliştirerek bal arılarının tozlaşma faaliyetlerini artırmayı ve böylece tarımsal üretimde verimliliğe katkı sağlamayı amaçlıyor.

1 Bitkilerin tozlaşmasına daha fazla katkı sağlaması amaçlanıyor

Avrupa Birliği tarafından desteklenen, Türkiye, İngiltere, Çekya ve Avusturya'dan araştırmacıların katılımıyla yürütülen "RoboRoyale" projesinde arı kolonilerinin robotik teknolojilerle desteklenerek bitkilerin tozlaşmasına daha fazla katkı sağlaması amaçlanıyor.

Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından önemli rol oynayan bal arıları, çiçekler arasında polen taşıyarak bitkilerin döllenmesini, meyve ve tohum oluşumunu sağlıyor. Bu nedenle arıların tozlaşma faaliyetleri, tarımsal ürünlerin verimliliği ve doğal ekosistemlerin devamlılığı açısından önem taşıyor.

2 Kraliçe arının beslenmesi de desteklenecek

Türkiye'den ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Araştırma ve Uygulama Merkezinin (ROMER) yer aldığı projede, arıların daha fazla polen toplama uçuşu gerçekleştirmesini sağlayarak tozlaşma faaliyetlerinin artırılması üzerinde çalışılıyor.

Bu kapsamda arıların kovana taşıdığı polen miktarının kontrollü şekilde sınırlandırılmasıyla daha fazla polen toplamak üzere uçuş yapmalarının teşvik edilmesi hedefleniyor.

"RoboRoyale" projesi kapsamında polenin arı kolonileri için önemli bir protein kaynağı olmasından hareketle geliştirilen mikro robotik sistemlerle kraliçe arının beslenmesi desteklenerek koloninin sağlığının korunması da amaçlanıyor.

3 Tarımsal üretimde verimlilik artacak

Yapay zeka destekli kameralarla kraliçe arının hareketleri, beslenmesi ve yumurtlama davranışları takip edilirken, geliştirilen mikro robotik sistemlerle işçi arıların üstlendiği bazı bakım görevleri de gerçekleştirilebiliyor.

Projenin başarıyla tamamlanmasıyla arı kolonilerinin sağlığı korunarak daha az sayıda koloniyle daha fazla tozlaşma sağlanması ve böylece tarımsal üretimde verimliliğin artırılması öngörülüyor.

4 "Arılar tarımsal üretimde çok önemli bir rol oynuyor"

Türkiye ayağı ODTÜ ROMER'den Doç. Dr. Erol Şahin'in yürütücülüğünde gerçekleştirilen projenin araştırma ekibinde Doç. Dr. Ali Emre Turgut, Doç. Dr. Hande Alemdar ve Dr. Babür Erdem görev alıyor.

Erdem, AA muhabirine yaptığı açıklamada, arı ürünleri üretimini artırmak yerine tarımsal üretimi artırmak istediklerini söyledi.

Arıların tarımsal üretimde çok önemli bir rol oynadığını, onların bitkiler üzerinde tozlaşmayı sağladıklarını vurgulayan Erdem, bir çiçekten diğer çiçeğe tozlaşmayı sağlayarak meyvelerin oluşmasına aracı olduklarını belirtti.

5 "Daha çok tozlaşma sağlamış oluyoruz"

Böylelikle tarımsal üretimin arttığını ifade eden Erdem, şöyle konuştu:

"Eğer ki biz arıları daha çok tozlaşmaya yönlendirebilirsek tarımsal üretimi de artırmamız olası olacaktır, bunun için de robotik sistemlerimiz var. İlk olarak arıların kovan girişlerinde polen getirmesini ve poleni içeriye vermesini kısıtlıyoruz. Poleni arılar larvaların gelişmesi için kullanırlar.

Biz polen girişini kısıtladığımız zaman larvalara gidecek polen miktarı azalıyor. Dolayısıyla arılar daha çok uçuş yapmak ve polen toplamak zorundalar. Böylelikle aslında bu manipülasyonla daha çok tozlaşma sağlamış oluyoruz. Bunu yaparken de kovanı da hayatta tutmamız gerekiyor. Polen, kovan için en önemli protein kaynağı. Biz bunu yaptığımız zaman dolayısıyla polen girişini kısıtladığımızda protein girişini de kısıtlıyoruz."

EKONOMİST YAZARI Anadolu Ajansı Profil Yazılar →