Türkiye'ye yerleşenlere vergi istisnası: Hatırlatmalar ve son gelişmeler

Bu yazımızda, yıl sonu yaklaşırken istisnadan yararlanmayı düşünen kişiler açısından önemli hatırlatmaları ele alacak ve Vergi İdaresi tarafından verilen son özelgede Türkiye’de yerleşmiş sayılma şartına ilişkin yapılan açıklamaları değerlendireceğiz.

Didem Erdem / EY Şirket Ortağı
didem.erdem@tr.ey.com

Türkiye’ye yerleşmeyi planlayan veya uzun yıllar yurt dışında yaşadıktan sonra Türkiye’ye dönmeyi düşünen gerçek kişiler açısından, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayan yeni vergi istisnası önemli fırsatlar sunuyor. Belirli şartların sağlanması halinde yurt dışı kaynaklı gelirlerin Türkiye’de gelir vergisinden istisna edilmesine imkân veren bu düzenlemede, özellikle başvuru süreleri ve Türkiye’de yerleşmiş sayılmaya ilişkin koşullar önem taşıyor.

Yasal düzenleme

Türkiye, 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye’de mukim olan gerçek kişiler için yurt dışı kaynaklı gelirleri Türk gelir vergisinden istisna edebilecek yeni bir vergi düzenlemesi getirdi. Bunun için söz konusu kişilerin, önceki üç yıl boyunca Türkiye’de vergi mukimi olmamış ve yine bu dönemde Türkiye kaynaklı ücret, ticari kazanç, zirai kazanç veya serbest meslek kazancı elde etmemiş olmaları gerekiyor.

Oldukça geniş kapsamlı olacak şekilde düzenlenen istisna, genel olarak temettü, faiz, kira geliri ve sermaye kazancı gibi yurt dışı kaynaklı pasif gelirleri kapsıyor. Bununla birlikte, ödemeler yurt dışından yapılsa dahi, fiziken Türkiye’de gerçekleştirilen faaliyetlerden elde edilen gelirler genel olarak yurt dışı kaynaklı gelir olarak kabul edilmeyecek. Bu husus özellikle ücret gelirleri ve serbest meslek/hizmet gelirleri açısından önem taşıyor.

Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise gerçek kişinin vatandaşlığına yönelik bir belirleme yapılmamış olması. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’ye yerleşmesi veya yabancı uyruklu bir gerçek kişinin de Türkiye’ye taşınarak yerleşik hale gelmesi durumlarında istisnadan yararlanmak mümkün. Bu istisnadan 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin yararlanabileceği de unutulmamalı. Bu tarihten önce yerleşmenin gerçekleşmesi halinde istisnadan yararılması mümkün değildir.

Dikkat edilmesi gereken hususlar

Kişilerin bahse konu istisnadan yararlanabilmek için ülkemizin Vergi İdaresi’ne başvurması ve bir istisna belgesi alması gerekiyor.

Başvurunun genel olarak kişinin Türkiye’de mukim olduğu takvim yılının sonuna kadar yapılması esastır. Bu bağlamda, 2026 yılında Türkiye’ye yerleşmiş olan gerçek kişilerin başvurularını 31 Aralık 2026’ya kadar tamamlamaları gereklidir.

Takvim yılının son iki ayında yerleşmiş olan kişiler ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar başvuruda bulunabilir.

Başvuru süresinin dışında başvurulması halinde istisna belgesi verilmeyecektir.

İstisna yalnızca gerçek kişilere tanınmış bir hak olup kurumlar vergisi mükellefleri bu istisnadan yararlanamayacaktır.

Başvuru sahiplerinin, özellikle önceki üç yıldaki ikamet geçmişleri ve vergi mükellefiyeti durumları bakımından gerekli şartları sağladıklarını kanıtlamaya hazırlıklı olmaları gerekir.

Kanun ve konuyla ilgili Tebliğde yer verilen diğer bir husus Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhının bulunmamasıdır. Aşağıdaki bölümde detaylı olarak yer verildiği üzere bu konuda Vergi İdaresi yakın tarihte görüşünü bir Özelge bünyesinde bildirmiştir.

Son olarak, istisnaya ilişkin şartları taşımamasına rağmen istisnadan faydalanan mükelleflerin ilgili kazançlarına ilişkin olarak eksik tahakkuk etmiş olan vergiler, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecektir.

Türkiye'de vergi mukimi nasıl olunur?

Vergi mevzuatımıza göre kişiler genel olarak Türkiye’de yerleşim yerlerinin bulunması veya bir takvim yılı içerisinde Türkiye’de altı aydan fazla kalmaları halinde, belirli istisnalar saklı kalmak üzere, Türkiye’de vergi mukimi kabul edilir.

Öte yandan, kişinin birden fazla ülkeyle bağlarının devam etmesi halinde, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları nihai sonucu etkileyebilir.

Türkiye’ye taşınmayı düşünen kişilerin taşınmadan önce hem Türk vergi mevzuatını hem de ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasını incelemeleri tavsiye edilir.

Vergi İdaresi 13.10.2026 tarihli özelgesinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun Mükerrer 20/D maddesi hükmünde yer alan istisna uygulanmasında Türkiye’de yerleşmiş sayılma hususunun tespiti ile ilgili değerlendirmelerde bulunmuştur.

Söz konusu özelgede Vergi İdaresi, istisna başvurusunda bulunan gerçek kişinin Türkiye’de ikametgahının bulunmasi halinde, bu süreler içinde yurt dışında çalışma veya oturma izni ile ilgili takvim yıllarında altı aydan daha fazla bir süredir yurt dışında kalındığının tevsik edilmesi durumunda, istisna uygulaması için ikametgahın bulunmama şartının ihlal edilmemiş olacağını belirtmiştir.

Türkiye’de ikametgahı olmasına karşın yurt dışında uzun yıllardır çalışan ve ilgili yıllarda altı aydan daha fazla bir süre kalan gerçek kişilerin de istisna uygulaması kapsamında değerlendirilmeleri Kanun’un amacı ile uyumludur.

Konuya ilişkin son yorumlar

Gelir Vergisi Kanunu’nun Mükerrer 20/D maddesindeki istisna Türkiye’ye yeni yerleşen veya uzun yıllar yurt dışında yaşadıktan sonra Türkiye’ye dönen gerçek kişiler açısından önemli bir vergi avantajı sağlayabiliyor. Bununla birlikte, istisnadan yararlanılabilmesi için geçmiş yıllardaki ikamet ve vergi mükellefiyeti durumunun yanı sıra başvuru süresine ilişkin şartların da dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.

Vergi İdaresinin son özelgesi, Türkiye’de ikametgahı bulunmakla birlikte uzun süredir fiilen yurt dışında yaşayan kişiler açısından önemli bir açıklık sağlıyor. Buna göre, somut durumun gerekli belgelerle tevsik edilebilmesi istisnadan yararlanma bakımından belirleyici olabilecek. Bu nedenle Türkiye’ye yerleşmeyi veya dönmeyi planlayan kişilerin, istisna şartlarını ve kendi durumlarını yerleşme tarihinden önce değerlendirmeleri önem taşıyor.