Yalnızca okul yetmez: Eğitimi refaha dönüştüren asıl güç nedir?

Bu durumda asıl mesele ekonomide olabilir.

Ekonomide verimlilik artışı zayıflıyor, yüksek ücretli profesyonel ve yönetici işleri yeterince oluşmuyorsa, üniversite diplomasının ekonomik karşılığı da düşüyor. Diploma aynı diploma ama onu kullanabileceğiniz işler azalıyor.

ALMANYA NEDEN İYİ BİR ÖRNEK?

Mesleki eğitimde de benzer bir durum var. Gençlere Ausbildung olarak bilinen ve teorik eğitimi pratik iş tecrübesiyle birleştiren, genellikle 2 ila 3,5 yıl süren mesleki eğitim veren Almanya, üniversiteye gitmeyenlere iyi meslek ve iyi ücret sağlayabildiği için örnek gösteriliyor. Ancak bunun arkasında yalnızca eğitim sistemi yok. Almanya’nın yüksek katma değerli ve yüksek ücret ödeyen güçlü bir imalat sanayisi var. Alman fabrika işçileri İngiltere’dekilerden yüzde 50 daha fazla kazanıyor.

ABD-İngiltere karşılaştırması ise daha çarpıcı. İngiltere’nin okul sonuçları yükselirken ABD’de özellikle düşük başarı grubunda gerileme var. Buna rağmen ABD’de ücretler çok daha yüksek. Fabrika işçileri İngiltere’dekilerden yüzde 60, tesisatçı ve elektrikçiler yüzde 90 daha fazla kazanıyor. Perakende çalışanlarının ücreti ise yaklaşık iki kat.

Demek ki eğitimin ekonomik sonucunu yalnızca eğitim sistemi belirlemiyor.

Bu Türkiye için de önemli. Eğitim sistemini düzeltmek elbette gerekiyor. Fakat gençlere iyi eğitim verip karşılığında düşük verimlililik, düşük ücretli ve sınırlı kariyer imkânı sunan bir ekonomi kurarsanız, eğitim reformunun etkisi de sınırlı kalıyor. Bizdeki gibi üniversite ve üniversite mezunu sayısını artırmakla, meslek liselerini çoğaltmakla veya müfredatı sık sık değiştirmekle sorun çözülmüyor. Önce o insanların çalışacağı, üreteceği, daha yüksek gelir elde edeceği işleri yaratacak bir ekonomi gerekiyor. Çünkü eğitim potansiyel yaratıyor. O potansiyeli gelire ve refaha dönüştüren ise ekonomi.