Dış ticarette makas daraldı

Dış ticarette makas daraldı

Küresel talepte yaşanan dalgalı görünüm ve jeopolitik kırılımlara rağmen Türk ihracatçısı eylülde vites yükseltti. Geçen yıl eylül ayında 22,5 milyar dolar olan ihracat Eylül 2026’da 25,9 milyar dolara çıkarak yüzde 15 arttı. İthalat ise yüzde 5’lik yükselişle sınırlı kaldı. Bu tabloda dış ticaret dengesi yüzde 25,8 düştü.

Ali Yıldırım 29 Ekim 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakan­lığı iş birliğiyle genel tica­ret sistemi kapsamında üretilen geçici dış ticaret verileri açıklan­dı. Türkiye ekonomisinin dış ti­caret cephesinde son dönemin en dikkat çekici verileri Eylül 2026 ile netleşti. Küresel talepteki ya­şanan dalgalı görünüm ve jeopo­litik kırılmalara rağmen, Türk ihracatçısı eylül ayında vites bü­yüttü. İhracatta yaşanan artış it­halatın 3 katı oldu. Böylece dış ti­caret açığında eylül bazında sağ­lıklı bir daralma kaydedildi.

Eylül 2025 ile Eylül 2026 ayları kıyas­landığında; aylık ihracat yüzde 15,34 oranında güçlü bir sıçrama yaparak 25 milyar 967 milyon do­lara yükseldi. İthalat artışı yüzde 5,63 ile sınırlı kalarak 31 milyar 130 milyon dolar seviyesine ka­dar çıktı. Artan bu makasla bir­likte, geçen yıl eylül ayında eksi 6 milyar 957 milyon dolar olan dış ticaret açığı, bu yıl aynı ayda eksi 5 milyar 163 milyon dolara olarak kaydedildi. Böylece dış ti­caret açığında aylık bazda yüzde 25,78’lik net bir iyileşme sağlandı.

Zirvede imalat sanayi var

Ekonomik faaliyetlere göre dış ticarette eylül ayı ihracat perfor­mansı incelendiğinde, imalat sa­nayinin ezici üstünlüğü sürdü. Hammadde ve tarım kollarında­ki yüksek oranlı artışlar da dik­kat çekti. İmalat sanayi ihraca­tı, 24 milyar 247 milyon dolarlık hacimle toplam ihracatın yüzde 93,38’ini sırtladı. Geçen yılın aynı ayına göre artış yüzde 13,93 ora­nında oldu. Fakat Eylül 2025’e gö­re payı yüzde 1 seviyesinde düş­tü. Madencilik ve taşocakçılığı da küresel emtia ve maden talebin­deki hareketliliğin de etkisiyle ar­tış kaydetti. Madencilik ihracatı yüzde 40,48 yükselerek 570,3 mil­yon dolara ulaştı. Tarım, ormancı­lık ve balıkçılıkta da tablo iyi. Sek­törün ihracatı yüzde 35,59’luk bir yükseliş kaydederek 909,3 milyon dolar seviyesini yakaladı. Topla­mın içindeki payı da yüzde 3,5’e yükseldi. İthalat cephesinde de imalat sanayi ithalatı 25,53 milyar dolarla yüzde 82’lik aslan payını aldı. Enerji ve ham madde bağım­lılığının bir yansıması olarak ma­dencilik ve taşocakçılığı ithalatı 4,01 milyar dolarla yüzde 34,97 artışı kayıtlara geçirdi.

İhracatta Avrupa esnek, Asya artışta

Türkiye’nin dış ticaretinde coğrafi dağılımında da değişim­ler kendini yavaş yavaş gösteri­yor. Geleneksel ana pazar Avrupa Birliği’nin payındaki esneme sü­rüyor. Asya ve EFTA/Diğer Avru­pa ülkelerindeki pazar payı artış­ları ön plana çıkıyor.

Türkiye’nin en büyük ticaret bloku olan AB’ye ihracat, Eylül 2026’da yüzde 4,93 artışla 10 milyar 484 milyon do­lara yükseldi. Ancak diğer pazar­lardaki büyüme hızı nedeniy­le AB’nin toplam ihracattaki payı yüzde 44,38’den yüzde 40,38 sevi­yesine geriledi. Yakın ve Orta Do­ğu başta olmak üzere Asya pazarı­na yapılan ihracat yüzde 21,19 ar­tışla 6 milyar 272 milyon dolara ulaştı ve toplam pastadan alınan pay yüzde 24,15 oldu. Diğer Avru­pa ülkelerinde (İngiltere, İsviçre vb.) ihracat artışı yüzde 30,65 gibi yüksek bir ivmeyle 4 milyar 395 milyon dolara kadar çıktı. İthalat tarafında da tablo çok farklı değil.

Eylül 2026’da Avrupa Birliği’n­den yapılan ithalat yüzde 1,8 artış­la 9 milyar 117 milyon dolara çık­tı. AB’nin toplam ithalattaki payı yüzde 30,40’tan yüzde 29,30’a ge­riledi. Yakın ve Orta Doğu başta ol­mak üzere Asya pazarına yapılan ithalat yüzde 14,8 artışla 12 milyar 113 milyon dolara ulaştı ve toplam pastadan alınan pay yüzde 38,9 ol­du. Yakın ve Orta Doğu ülkelerin­den yapılan ithalat yüzde 31 düş­tü. 1,8 milyar dolara geriledi. Diğer Avrupa ülkelerinden yapılan itha­lat ise yüzde 41,2 daraldı. En bü­yük kayıp burada yaşandı. 3,3 mil­yar dolarlık ithalat faturası burada 5,6 milyar dolara kadar düştü.

9 aylık açık 71 milyar doların altında

İlk 9 ayda kümülatif tablo da netleşti. Ocak - Eylül 2025 döneminde 200 milyar 480 milyon dolar olan toplam ihracat, Ocak - Eylül 2026 döneminde yüzde 5,22 artışla 210 milyar 952 milyon dolara yükseldi. Aynı 9 aylık dönemde ithalat yüzde 5,33 artarak 281 milyar 919 milyon dolar olarak gerçekleşti. Kümülatif dış ticaret açığı ise 70 milyar 967 milyon dolar seviyesinde düştü.

Bolat: Cumhuriyet tarihinin en yüksek ikinci aylık ihracatı

Türkiye’nin mal ihracatı eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,3 artarak 25 milyar 967 milyon dolara yükseldi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, bu rakamla Cumhuriyet tarihinin en yüksek ikinci aylık ihracatına ulaşıldığını açıkladı. Son 12 aylık ihracat 283,7 milyar dolara çıkarken Bolat, yıl sonunda mal ve hizmet ihracatında 410 milyar dolarlık hedefin aşılmasını beklediklerini bildirdi. Bolat, “Enerji ve emtia fiyatlarındaki yüksek seviyelere rağmen eylül ayında mal ithalatımız, geçen yılın aynı ayına göre sadece %5,6 oranında artışla 31 milyar 130 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. 2026 yılı eylül ayında yıllıklandırılmış ithalatımız bir önceki yıla göre %5,8 oranında artışla 379,7 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir” dedi.

Kaynak: DÜNYA - İSTANBUL