Türkiye: “Stratejik Sabır” örneği...

Madem, "Tek Millet, İki Devlet" diyoruz. O zaman bu düstur üzere ilerleyelim.
Devletlerin öncelikleri, politik tercihleri dönem dönem farklılaşabilir. Ama bu tercih farklılığının ulu orta konuşulması doğru olmaz. Devleti yönetenlerin rahatsızlık duyduğu konuları dile getirmesinin çeşitli yolları vardır. Başvurulması yakışık almayan yol, operasyonel medya aparatları üzerinden mesaj verilmesidir. Devletten devlete arka plân diplomasisi ile halledilebilecek meseleler, gün ışığına çıkarıldı mı, tek milletin evlatlarının olup bitenden etkilenmemesi mümkün değildir.
Siyasi veya stratejik faktörlerin, kişisel veya duygusal kırılganlıklarla iç içe geçmesi de oldukça risklidir. Devletler, hislerle değil, akılla yönetilir. Şahsiyet meselesi yapılan muhtelif unsurların bir süre sonra devlet politikasına dönüşmesi tehlikesi de baş gösterir. Böyle bir durum iki ayrı devlet çatısı altında yaşayan tek milletin kardeşleri arasına huzursuzluk tohumları ekilmesi ile sonuçlanır. Ve maalesef kontrolsüz etkiler ister istemez karşı tepkisini de doğurur. Yılların emeği ile sağlanan güven ortamı günler içinde zedelenir. Yeniden onarılması ise uzun zaman alır. Bu nedenle esas olan, Türkiye'nin şu anda sergilediği "stratejik sabrın" doğru yorumlanmasıdır!"

***

Türkiye-Azerbaycan ilişkileri çok boyutlu, derinlikli hatta etle tırnak gibidir. Ayrılması akla bile getirilmez. Maliyeti ağır, acısı fazla, travması ise yüksek olur. Elbette Bakü'nün, coğrafyasından kaynaklanan, tarih bilinci ile şekillenmiş ulusal güvenlik endişeleri mevcuttur. Uluslararası ilişkiler bağlamında, alternatif işbirliklerine girmesi de anlaşılabilir. Azerbaycan'ın mutlak manada, Türkiye'nin diplomatik izdüşümünde konuşlanması da beklenemez. Ama küresel sistemin yeniden inşa edilmekte olduğu bugünkü sancılı dönemde Türkiye'nin devlet tecrübesinden faydalanmak, dost ülkelerin yararınadır. Kurallı ve kurumsal uluslararası yapıların çöktüğü, oldukça belirsiz bir ortamda Ankara'nın süreç ve gelecek okumasını anlamak kardeş ülkelerin çıkarınadır.
Unutulmaması gerekir ki... İster AB ekseninde isterse İsrail-İbrahim Anlaşmaları çizgisinde olsun. Bu tür açılımların Türk dünyasına sanıldığı ölçüde dış politik zenginlik veya teminat sağlayacağını düşünmek en hafif ifadesiyle saflık olur. Halihazırda Avrupa'nın güvenlik şemsiyesi zayıflamış, örneğin Polonya savunma harcamalarını rekor düzeyde artırmıştır. Güvenlik kaygıları ülkelerin harcama planlarını değiştirmiş, ertelenen sosyal harcamalar nedeniyle başta Fransa olmak üzere Avrupa'nın pek çok yerindeki toplumsal sıkıntılar sokak olaylarına dönüşmüştür. Veya İsrail yönetimi... ABD'nin ve Siyonist lobinin desteği dışında uluslararası toplumdan izole haldedir. Etrafına sadece istikrarsızlık ihraç etmekte, günü geldiğinde, sözde müttefiklerini bile gözden çıkarabilmektedir. Yarın İran denklemi değiştiğinde, İran'daki rejim iç muhasebesini yaptığında Bakü-Tahran arasında şekillenebilecek olası temaslar, bugün dost görünen İsrail'in ne tür tepkisi ile karşılaşacaktır? İsrail'deki zihniyet, iki devletli çözüme yanaşmadığı müddetçe, kurduğu ilişkilerin konjonktürel ve her an harcanmaya müsait nitelikte olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. İsrail'le ilişkileri geliştirmek ile kol kola girmek arasındaki ince ayrım çok belirleyicidir. Dikkat edilmezse bugün güvence olarak görünen hususlar, yarın başlı başına tehdit kaynağına evrilebilir.
Türkiye; sağlam yol arkadaşı, sözüne itibar edilen kardeş ülke ve kara gün dostudur. Türk dünyasının başarısı ile gurur duyar. Tabii ki her devlet; kas gücüne ve demokratik ve sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyine göre, kendi bildiği yolda ilerleyebilir. Bu bir öğrenme aşamasıdır ve yer yer duvara toslamak da bedel ödemek de mukadderdir. Türk Devletleri Teşkilatı'nın ortak paydasında dayanışma ne kadar artar, (büyük ağabey değil!) büyük devlet deneyiminden ne kadar istifade edilirse dost ülkelerin katlanacağı bedel o kadar azalır.
Ve son nokta...
AZAL Havayollarına ait uçağın düşürülmesi sonrası Bakü'nün, Rusya'ya karşı geliştirdiği kararlı tavır ve gerilimi kontrollü biçimde arttırma yaklaşımı, o olay bazında netice vermiş görünebilir. Fakat, bugünkü Ankara- Bakü ilişkilerine uyarlanmamalıdır!

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI Tüm Yazıları >